Świergotek bagienny
| Anthus rubescens[1] | |||
| (Tunstall, 1771) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
świergotek bagienny | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 w sezonie lęgowym przeloty zimowiska | |||
Świergotek bagienny[4] (Anthus rubescens) – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny pliszkowatych (Motacillidae). Występuje w Ameryce Północnej. Nielicznie, choć regularnie zalatuje do Europy; zwykle odnotowuje się kilka–kilkanaście stwierdzeń rocznie[5]. Nie jest zagrożony.
Systematyka
Dawniej świergotek bagienny był łączony w jeden gatunek z siwerniakiem (Anthus spinoletta)[2][6].
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) i autorzy AviList wyróżniają dwa podgatunki Anthus rubescens[7][8]:
- A. rubescens rubescens – północna i wschodnia Kanada, zachodnia Grenlandia i północno-wschodnie USA, wybrzeża północno-zachodniej i zachodniej Ameryki Północnej; zimuje na południe aż po Amerykę Centralną[6]. Populacja z zachodniej części Ameryki Północnej (od Alaski przez Góry Nadbrzeżne na południe po Oregon) przez niektórych autorów wydzielana bywa jako podgatunek A. rubescens pacificus[2][6].
- A. rubescens alticola – środkowe i południowe Góry Skaliste (zachodnia Ameryka Północna); zimuje w południowo-zachodnich USA i północno-zachodnim Meksyku.
Do niedawna za podgatunek A. rubescens był także uznawany świergotek syberyjski (A. japonicus) zamieszkujący w sezonie lęgowym środkową i wschodnią Syberię. Został on jednak uznany za osobny gatunek na podstawie różnic w upierzeniu i kolorze gołych części ciała, różnic w mtDNA oraz drobnych różnic w wokalizacji[7][8][9]. Zmiana ta nie została jeszcze uwzględniona na wykorzystywanej przez IUCN liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World[3][10].
Morfologia
Długość ciała: samce 14,6–17,0 cm, samice 13,8–16,2 cm[6].
Obie płcie są do siebie podobne, ale samce są przeciętnie nieco większe od samic[6].
Biotop
W sezonie lęgowym występuje w bezdrzewnej tundrze z polami głazów, na terenach skalistych, górskich łąkach, a także na jałowych wybrzeżach. Zimuje w otwartych, najczęściej dość wilgotnych siedliskach, takich jak brzegi strumieni i jezior, równiny błotne, plaże, słone bagna, pola uprawne czy pastwiska[6].
Pożywienie
Ptak ten żywi się bezkręgowcami, zwłaszcza owadami i ich larwami, rzadziej pająkami i kleszczami[11]; w siedliskach nadmorskich żywi się niekiedy morskimi robakami i drobnymi skorupiakami[6][11]. Zjada też nasiona i inną materię roślinną, głównie jesienią i zimą[11].
Rozród
Gniazda budowane są zawsze na ziemi, na łąkach, piargach, w kępach roślinności i innych podobnych otwartych przestrzeniach, zwykle w miejscach częściowo osłoniętych roślinnością, ziemią lub skałami. Gniazdo ma kształt miseczki, jego budową zajmuje się samica, pomaga jej samiec, który przynosi materiał na gniazdo. Gniazdo jest zbudowane z suchych traw i turzyc, w środku wyścielone drobniejszymi trawami, a czasem włosiem lub piórami. W zniesieniu 3–7 jaj koloru białawego z gęstym ciemnobrązowym plamkowaniem[11]. Inkubacją zajmuje się wyłącznie samica przez około 14 dni[6]. W tym czasie samiec dostarcza jej pożywienie, a jego przekazanie zwykle odbywa się z dala od gniazda[6][11]. Pisklętami opiekuje się samica, ale ich karmieniem zajmują się oboje rodzice. Po około dwóch tygodniach młode opuszczają gniazdo, ale jeszcze przez kolejne dwa tygodnie są karmione przez rodziców[6].
Status zagrożenia
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN świergotek bagienny klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)[3]. W 2020 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność światowej populacji na 20 milionów osobników, dotyczy to jednak starszego, szerszego ujęcia systematycznego – wraz ze świergotkiem syberyjskim[11]. Globalny trend liczebności oceniany jest jako spadkowy[3][11].
Przypisy
- ↑ Anthus rubescens, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 4 Buff-bellied Pipit (Anthus rubescens). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-13)]. (ang.).
- 1 2 3 4 Anthus rubescens, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-21] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Motacillidae Horsfield, 1821 - pliszkowate - Wagtails and Pipits. Wersja: 2024-07-02. [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-21].
- ↑ wynik wyszukiwania: Anthus rubescens, [w:] Tarsiger.com [online] [dostęp 2026-05-21] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 P. Hendricks, N.A. Verbeek, S.G. Mlodinow, American Pipit (Anthus rubescens), version 2.0, [w:] Birds of the World (red. B.K. Keeney & S.M. Billerman), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024, DOI: 10.2173/bow.amepip.02 [dostęp 2026-05-21] (ang.).
- 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-21] (ang.).
- 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ Paul Doniol-Valcroze i inni, Molecular and acoustic evidence support the species status of Anthus rubescens rubescens and Anthus [rubescens] japonicus (Passeriformes: Motacillidae), „Zootaxa”, 5343 (2), 2023, s. 173–192, DOI: 10.11646/zootaxa.5343.2.4 (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-05-21].
- 1 2 3 4 5 6 7 American Pipit Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-05-21]. (ang.).
Bibliografia
- Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: Świat Książki, 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- American Pipit. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).