Świergotek kanaryjski

Świergotek kanaryjski
Corydalla berthelotii[1]
(Bolle, 1862)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

pliszkowate

Rodzaj

Corydalla

Gatunek

świergotek kanaryjski

Synonimy
  • Anthus berthelotii Bolle, 1862
Podgatunki
  • C. b. madeirensis (E.J.O. Hartert, 1905)
  • C. b. berthelotii (Bolle, 1862)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Świergotek kanaryjski[3] (Corydalla berthelotii) – gatunek małego ptaka z rodziny pliszkowatych (Motacillidae). Występuje na Wyspach Kanaryjskich, Maderze i Wyspach Selvagens. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Po raz pierwszy gatunek opisał Carl Bolle w 1862 na łamach „Journal für Ornithologie”. Holotyp pochodził z Wysp Kanaryjskich. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Anthus berthelotii[4]; nazwa ta jest obecnie (2025) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC)[5] i AviList[6], choć niektórzy autorzy zaliczają ten gatunek do rodzaju Corydalla wyodrębnionego z Anthus[3]. Epitet gatunkowy berthelotii upamiętnia Sabina Berthelota (1794–1880) – porucznika francuskiej marynarki wojennej, malakologa i etnologa, w latach 1848–1874 konsula na Teneryfie[7][8].

Obecnie zwykle wyróżnia się dwa podgatunki[5][6][9]:

  • C. b. madeirensis (E.J.O. Hartert, 1905) – archipelag Madera.
  • C. b. berthelotii (Bolle, 1862) – Wyspy Selvagens i Wyspy Kanaryjskie.

Morfologia

Długość ciała 13–14,5 cm[10], masa ciała 16–19 g[9]. Szczegółowe wymiary dla osobników z wyspy Selvagem Grande (27 samców, 26 dla długości ogona, oraz 25 samic, 22 dla długości ogona), podane w mm[11]:

Płeć Długość skrzydła Długość ogona Długość skoku Długość dzioba
Samiec 72,7 ± 0,34 61,92 ± 0,45 21,58 ± 0,10 15,32 ± 0,12
Samica 69,76 ± 0,33 59,25 ± 0,47 21,51 ± 0,11 15,24 ± 0,13

Upierzenie w przeważającej części szare i brudnobiałe. Wierzch ciała kreskowany z wyjątkiem karku, na którym ciemniejsze kreski nie występują lub są bardzo cienkie. Liczba kresek na płaszczu i barkówkach zmienna. Dostrzec można wyraźną brudnobiałą brew, ciemny pasek oczny i pasek policzkowy. Występuje jasna obrączka oczna, obszar pod okiem i na pokrywach usznych jasny. Spód ciała brudnobiały, pierś kreskowana. Osobniki młodociane wyróżniają się cieplejszym, bardziej brązowym kolorem tła na grzbiecie oraz obfitszym kreskowaniem[10].

Zasięg występowania

Świergotki kanaryjskie występują na Wyspach Kanaryjskich, w archipelagu Madera (wyspy Madera, Ilhas Desertas i Porto Santo, istnieją także doniesienia z Baixo) oraz na Wyspach Selvagens[9]. Są to jedyne świergotki na Wyspach Kanaryjskich i Maderze[10] oraz jedyne ptaki lądowe gnieżdżące się na Wyspach Selvagens[12].

Ekologia i zachowanie

Świergotki kanaryjskie zamieszkują suche równiny, piaszczyste obszary porośnięte niską roślinnością oraz górskie zbocza[10]. W swym zasięgu nie występują jedynie w gęstych lasach oraz wilgotniejszych częściach wyspy. Odnotowywane były od poziomu morza do wysokości ponad 2000 m n.p.m. Żywią się głównie bezkręgowcami, takimi jak prostoskrzydłe i gąsienice motyli, oraz nasionami[9]. Głos podobny do głosu pliszki żółtej (Motacilla flava). Pieśń, wykonywana podczas falistego lotu tokowego, złożona jest z sylab przywodzących na myśl głos świergotka łąkowego (A. pratensis), brzmiących jak tszilp...tszilp...tszilp; ptak powtarza je 4–7 razy, niekiedy szybciej i z wibrującym albo terkoczącym brzmieniem. Poruszają się biegiem, co jakiś czas gwałtownie zatrzymując się. W razie zagrożenia chętniej odbiega, niż odfruwa[10].

Lęgi

Jaja z kolekcji muzealnej

Okres lęgowy trwa od stycznia do sierpnia, zaczyna się później na wyższych wysokościach. Prawdopodobnie świergotki kanaryjskie wyprowadzają 2 lęgi w jednym sezonie[9]. Gniazdo umieszczone jest na ziemi, ma formę kubeczka zbudowanego z łodyg roślin, wyściełanego sierścią i pierzem[12]. W jednym z badań (przeprowadzanych na Teneryfie) zniesienie liczyło 2–4 jaja. Główną przyczyną niepowodzeń w lęgach były złe warunki pogodowe (intensywne opady)[13].

Status zagrożenia

IUCN uznaje świergotka kanaryjskiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2025). W 2021 BirdLife International szacowała liczebność populacji na 30–150 tysięcy par lęgowych. Trend liczebności populacji nie jest znany[14].

Przypisy

  1. ↑ Corydalla berthelotii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ Corydalla berthelotii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Motacillidae Horsfield, 1821 - pliszkowate - Wagtails and pipits (wersja: 2024-07-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-21].
  4. ↑ Carl Bolle. Anthus Berthelotii, eine neue Pieperart. „Journal für Ornithologie”. 10, no. 59. s. 357–360. (niem.).
  5. 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-21] (ang.).
  6. 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
  7. ↑ James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 71. ISBN 1-4081-2501-3.
  8. ↑ berthelotii, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2026-05-21] (ang.).
  9. 1 2 3 4 5 Tyler, S.: Berthelot's Pipit (Anthus berthelotii). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
  10. 1 2 3 4 5 Lars Svensson: Przewodnik Collinsa. Ptaki. Wyd. II. Warszawa: Multico, 2017, s. 264–265. ISBN 978-83-7763-406-6.
  11. ↑ Illera, J.C., Emerson, B.C. & Richardson, D.S.. Population history of Berthelot’s pipit: colonization, gene flow and morphological divergence in Macaronesia. „Molecular Ecology”. 16 (21), s. 4599–4612, 2007. DOI: 10.1111/j.1365-294X.2007.03543.x.
  12. 1 2 Berthelot's Pipit. Madeira Naturalist Tours. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-02)].
  13. ↑ Eduardo Garcia-del-Rey & Will Cresswell. The breeding biology of the endemic Berthelot's Pipit Anthus berthelotii in a harsh oceanic island environment (Tenerife, Canary Islands). „Ostrich”. 78 (3), s. 583–589, 2007.
  14. ↑ Species factsheet: Berthelot's Pipit Anthus berthelotii [online], BirdLife International, 2024 [dostęp 2026-05-21] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.