Šumiac

Šumiac
ilustracja
Flaga
Flaga
Państwo

 Słowacja

Kraj

 bańskobystrzycki

Powiat

Brezno

Starosta

Marcel Pollák[1]

Powierzchnia

81,76[2] km²

Wysokość

841 m n.p.m.

Populacja (2023)

 

• liczba ludności

1 310[3]

• gęstość

16,17[4] os./km²

Nr kierunkowy

048

Kod pocztowy

976 71

Tablice rejestracyjne

BR

Położenie na mapie kraju bańskobystrzyckiego
Mapa konturowa kraju bańskobystrzyckiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Šumiac”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, w centrum znajduje się punkt z opisem „Šumiac”
48°50′24″N 20°07′47″E/48,840000 20,129722
Strona internetowa

Šumiac – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Należy do niej osada Červená Skala. Do 1954 r. należały do niej osady Nová Maša, Švábolka, Zlatno i Vaľkovňa, połączone następnie w osobną jednostkę pod nazwą Vaľkovňa[5].

Położenie

Wieś leży we wschodniej części Kotliny Helpiańskiej, u południowych podnóży masywu Kráľovej holi w Niżnych Tatrach. Centrum zabudowy znajduje się ok. 2 km na północ od koryta Hronu i biegnących wzdłuż niego linii kolejowej nr 172 Bańska Bystrzyca – Červená Skala oraz drogi krajowej nr I/66 (tu na odcinku Vernár Pusté Pole – Brezno)[6]. Rejon zabudowy ograniczają potoki Stoličny (też Havraník) od wschodu i Šumiacki od zachodu[5].

Historia

Šumiac został założony na prawie wołoskim być może jeszcze w XV w.[5] Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1573[7]. Należała ona do feudalnego „państwa” z siedzibą na Zamku Murań i miała dziedzicznego sołtysa (słow. richtára). Mieszkańcy zajmowali się głównie hodowlą owiec i bydła oraz uprawą roli i pozyskaniem drewna. W XVII w. działał we wsi tartak napędzany kołem wodnym, produkujący deski oraz niewielka huta szkła. Od XIX w. wielu mieszkańców dochodziło do pracy w hucie żelaza działającej w Červenej Skale[5]. 28 listopada 1903 r. do sąsiedniej Červenej Skaly dotarła linia kolejowa z Brezna.

Wieś była generalnie biedna. W latach międzywojennych wysokie było bezrobocie, zwłaszcza poczynając od 1926 r., gdy zamknięto zakład hutniczy w Červenej Skale. Dopiero poczynając od 1931 r. część z bezrobotnych znalazła zajęcie przy budowie linii kolejowej Červená Skala – Margecany, jednak sytuację pogorszył szybko pogłębiający się kryzys gospodarczy. W tej sytuacji silną pozycję wśród mieszkańców zdobyła Komunistyczna Partia Czechosłowacji, która organizowała strajki i „głodowe” pochody bezrobotnych. M. in. w 1932 r. miał tu miejsce wielki strajk robotników pracujących przy budowie linii kolejowej, a w 1936 r. strajk robotników leśnych i furmanów[5].

W 1944 r. wielu mieszkańców wsi wzięło udział w słowackim powstaniu narodowym. Walczyli zwłaszcza na trudnym odcinku frontu na linii Červená Skala – Telgárt – Vernár[5].

Demografia

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 1316 osób, w tym 687 kobiet i 629 mężczyzn[8].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[9]:

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[9]:

Zmiany liczby ludności w miejscowości Šumiac od 1996 roku.
Źródło: Štatistický úrad Slovenskej republiky

Turystyka

Dla turystów wieś jest popularnym punktem wypadowym na szczyt Kráľovej holi[10]. Z centrum wsi wiedzie na nią niebiesko znakowany szlak turystyczny (3 h 15)[6].

We wsi działa interesujące, prywatne „Múzeum zvoncov a spiežovcov”. Kolekcja Mikuláša Gigaca liczy ok. 2000 dzwonków spiżowych i blaszanych dzwonków pasterskich oraz wiele innych przedmiotów związanych z pasterskimi tradycjami tego regionu[11].

Przypisy

  1. ↑ Lista wybranych wójtów, burmistrzów gmin i miast w wyborach do organów gminy. Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. (słow.).
  2. ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7014rr_obc: 81,76S_SK, om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter).
  3. ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). www.statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7101rr_obc: AREAS_SK.
  4. ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7014rr_obc: AREAS_SK.
  5. 1 2 3 4 5 6 Kamil Linhart a kolektív: Nízke Tatry – východná časť. Bratislava: Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, 1982, s. 211–212, 217-218, seria: Turistický sprievodca ČSSR’,' č. 11.
  6. 1 2 Mapa turystyczna. [dostęp 2025-11-21].
  7. ↑ Statystyki ogólne miejscowości. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. (ang.).
  8. ↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców. Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-20)]. (słow.).
  9. 1 2 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. (ang.).
  10. ↑ Ján Lacika: Niżne Tatry. Bratislava: Dajama, 2001. ISBN 80-88975-33-6.
  11. ↑ Mapa informacyjna nadleśnictwa Beňuš. LESY Slovenskej republiky, štátny podnik Banská Bystrica, Odštepný závod Beňuš. [dostęp 2025-11-21]. (słow.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.