Żuprany
 Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Żupranach | |
| Państwo | |
|---|---|
| Obwód | |
| Rejon | |
| Sielsowiet | |
| Populacja (2009) |
|
| • liczba ludności |
720[1] |
| Nr kierunkowy |
+375 1593 |
| Kod pocztowy |
231102 |
| Tablice rejestracyjne |
4 |
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego  | |
Położenie na mapie Białorusi  | |
 54°28′10,6″N 26°05′13,1″E/54,469611 26,086972 | |
Żuprany (biał. i ros. Жупраны) – agromiasteczko w rejonie oszmiańskim obwodu grodzieńskiego Białorusi nad rzeką Oszmianką, centrum administracyjne sielsowietu.
Siedziba rzymskokatolickiej parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Żupranach.
Historia
Z powodu zarazy zebrał się tu w grudniu 1625 roku sejmik oszmiański[2].
W czasach zaborów dobra i miasteczko w gminie Soły, w powiecie oszmiańskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. W 1866 roku miasteczko liczyło 284 mieszkańców w 57 domach. Był tu kościół, żydowski dom modlitw, tartak i młyn. Folwark liczył 13 mieszkańców w 1 domu[3]. W 1905 miasteczko liczyło 793 mieszkańców, 321 dziesięcin; folwark liczył 35 mieszkańców, 137 dziesięcin, należał do Hutten-Czapskich[4].
Na miejscowym cmentarzu został pochowany Franciszek Bohuszewicz. W miejscowości został ustawiony też jego pomnik[5].
W 1931:
- miasteczko w 124 domach zamieszkiwało 657 osób[6].
- folwark[a] w 1 domu zamieszkiwało 12 osób[6].
- plebania[b] w 2 domach zamieszkiwało 10 osób[6].
Wierni należeli do miejscowej parafii rzymskokatolickiej i prawosławnej w Oszmianie. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Oszmianie i Okręgowy w Wilnie; mieścił się tu urząd pocztowy obsługujący cześć gminy Soły[7].
Podczas okupacji hitlerowskiej, w lipcu 1941 roku Litwini utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 200 osób. Latem 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów wywieziono do getta w Oszmianie, a następnie zamordowano[8].
W 1875 roku zbudowano w Żupranach kościół pw. św. św. Piotra i Pawła. Nadano mu stylistykę neogotycką. W 1905 roku obraz św. Jana Chrzciciela dla kościoła namalował malarz i konserwator Aleksander Borawski.
Urodzeni w Żupranach
- Franciszek Rodziewicz – polski wojskowy, major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Uwagi
- ↑ folwark był położony w 54°27′46,4″N 26°05′35,3″E/54,462889 26,093139
- ↑ plebania była położona w 54°28′16,9″N 26°05′07,0″E/54,471361 26,085278
Przypisy
- ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku. (ros.).
- ↑ Jan Kwak, Sejm warszawski 1626 roku, Opole 1985, s. 19.
- ↑ Degiesie, pow. oszmiański, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 947.
- ↑ Гошкевич И. И. Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 248
- ↑ Аліна Санюк: Жыў, служыў і тварыў для народа. osh.by, 2010-03-22. [dostęp 2011-11-17]. (biał.).
- 1 2 3 Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. 1, Warszawa 1938, s. 36.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl, Warszawa 1933, s. 2040.
- ↑ Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1157.
Linki zewnętrzne
- Żuprany, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 855.
- Żuprany, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 727.
- wieś Żuprany. radzima.org. [dostęp 2011-11-16].
- Żuprany. oszmianszczyzna.pl.