Żylak czerwonawy
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
żylak czerwonawy |
| Nazwa systematyczna | |
| Phlebia rufa (Pers.) M.P. Christ. Dansk bot. Ark. 19(no. 2): 164 (1960) | |
Żylak czerwonawy (Phlebia rufa (Pers.) JM.P. Christ.) – gatunek grzybów z rodziny strocznikowatych (Meruliaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji: Phlebia, Meruliaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Merulius rufus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał Mads Peter Christiansen w 1960 r.[1] Ma liczne synonimy. Niektóre z nich[2]:
- Merulius lividus Bourdot & Galzin 1923
- Phlebia butyracea Rick 1960
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
Rozpostarte, przyrośnięte, błoniaste do skórzastych, po wyschnięciu skórzaste, o grubości 100–350 µm. Powierzchnia hymenium zmienna w kolorze i kształcie, najczęściej biała, różowawa, ochrowa do płowej, guzkowata, czasami merulioidalna do nieregularnie porowatej. Brzeg tej samej barwy co hymenium, ścieńczały, często po wyschnięciu odgięty. Na przekroju owocnik prawie szklisty, skórzasty, z warstwą podstawną[4].
- Cechy mikroskopowe;
System strzępkowy monomityczny. Strzępki o średnicy 2–5(-8) µm, gładkie, cienko- lub grubościenne (do 1 µm), guzkowo-septowane, czasami inkrustowane, w subikulum z cystydami wyrastającymi z subhymenium lub subikulum, o zmiennej liczbie i kształcie, zwykle cylindryczne do maczugowatych, 35-110 × 8-12 µm, ze sprzążką u podstawy, gładkie. cienkościenne. Podstawki wąsko maczugowate, 25-36 × 4-4,5 µm, ze sprzążkami bazalnymi i 4 sterygmami. Bazydiospory wąskoelipsoidalne do cylindrycznych, spłaszczone lub lekko wklęsłe, 4,5–6 × 2–2,5 µm, gładkie, cienkościenne, nieamyloidalne[4].
Występowanie i siedlisko
Występuje na wszystkich kontynentach, podano jego stanowiska nawet w Antarktyce[5][3]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył wiele stanowisk[3]. Liczne stanowiska podano także w latach następnych, aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6]. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma status R – gatunek rzadki[7].
Saprotrof. Rozwija się na obumarłym drewnie drzew liściastych. W Polsce notowany m.in. na olszy szarej, topoli osice, bukach[3].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-06-14].
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 0236-06-14].
- 1 2 3 4 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 516, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 N. Maekawa, Taxonomy of corticioid fungi in Japan: Present status and future prospects, „Mycoscience”, 62, 2021, s. 89.
- ↑ Występowanie Phlebia rufa na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2026-06-14].
- ↑ Marek Snowarski, Phlebua rufa (Żylak czerwony) [online], grzyby.pl [dostęp 2026-06-14] (pol.).
- ↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.