Żyrafa masajska

Żyrafa masajska
Giraffa tippelskirchi
Matschie, 1898[1]
Ilustracja
Jezioro Manyara, Tanzania
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

parzystokopytne

Podrząd

przeżuwacze

Nadrodzina

Giraffoidea

Rodzina

żyrafowate

Podrodzina

Giraffinae

Rodzaj

żyrafa

Gatunek

żyrafa masajska

Synonimy
  • Giraffa schillingsi[a] Matschie, 1898[2]
Podgatunki
  • G. t. tippelskirchi Matschie, 1898
  • G. t. thornicrofti Lydekker, 1911[5]
Zasięg występowania
Mapa występowania

Żyrafa masajska[6], żyrafa kenijska[7] (Giraffa tippelskirchi) – gatunek parzystokopytnego ssaka roślinożernego z podrodziny Giraffinae w obrębie rodziny żyrafowatych (Giraffidae)[8] oraz najwyższy gatunek z obecnie żyjących ssaków lądowych. Zamieszkuje afrykańskie sawanny południowej Kenii oraz niemal całej Tanzanii. W Kenii zamieszkuje parki: Masai Mara, Amboseli oraz Tsavo West.

Badania z 2021 roku wykazały liczebność blisko 45 tys. osobników, co stanowi wzrost o 44% w stosunku do badań z 2015 roku[9].

Systematyka

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w niemiecki zoolog Paul Matschie umieszczając nowo opisany takson w rodzaju Giraffa i nadając mu epitet gatunkowy tippelskirchi[1]. Miejsce typowe to jezioro Eyasi, północno-zachodnia Tanzania[10][11]. Okaz typowy (lektotyp) to skóra młodocianej samicy ze zbiorów muzeum Historii Naturalnej w Berlinie; okaz typowy zebrał niemiecki oficer Ernst Ludwig von Tippelskirch[1][3]. Podgatunek thornicrofti zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1911 roku brytyjski przyrodnik, geolog i paleontolog Richard Lydekker[5]. Miejsce typowe to dystrykt Petauke, Zambia[12]. Holotyp to zamontowana skóra samca (sygnatura BMNH:Mamm:1910.10.17.1) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie[13].

We wcześniejszych ujęciach systematycznych G. tippelskirchi traktowany był jako podgatunek G. camelopardalis[14], jednak całościowa analiza genomu żyrafy z 2021 roku wykazała że jest to odrębny gatunek[15].

Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają 2 podgatunki[11].

Etymologia

  • Giraffa: fr. giraffe ‘żyrafa’, od arab. ‏زرافة‎ zarafa ‘ten, który chodzi szybko’[16].
  • tippelskirchi: gen. broni Ernst Ludwig von Tippelskirch (1774–1840), niemiecki oficer, odkrywca[17].
  • thornicrofti: Harry Scott Thornicroft (ur. 1868), komisarz okręgowy w Rodezji Północnej (obecnie Zambia) przez 17 lat, wysłany tam przez Africa Lakes Corporation w 1898 roku[18].

Rozmieszczenie geograficzne

Żyrafa masajska występuje w południowo i wschodniej Afryce zamieszkując w zależności od podgatunku[11][6]:

  • G. tippelskirchi tippelskirchi — żyrafa masajska – południowa Kenia i Tanzania
  • G. tippelskirchi thornicrofti — żyrafa rodezyjska – Zambia (dolina rzeki Luangwa)

Charakterystyka

Żyrafa masajska w rezerwacie narodowym Masai Mara, Kenia

Wyróżniają się od innych gatunków żyraf nieregularnymi plamkami na całym ciele. Mają krótki pęk włosów na końcu ogona. Żyrafy te posiadają dwa krótkie rogi na czubku głowy, jednakże wyrostki kostne czaszki na głowach samców sprawiają wrażenie jakby było ich pięć. Te krótkie rogi są kośćmi pokrytymi cienką warstwą skóry. Plamki na ciele dominującego samca w stadzie wydają się być ciemniejsze niż pozostałych osobników.

Spędzają od 16 do 20 godzin dziennie na pożywianiu się. Skubią liście, gałązki, korę, kwiaty i owoce ponad 60 gatunków roślin, przede wszystkim akacji. Potrafią obejść się bez wody przez kilka miesięcy, jeżeli mają tylko dostęp do świeżego pożywienia.

Nie ma wyraźnego okresu rozrodczego dla tego gatunku żyraf, a samice mogą zajść w ciążę, która trwa ok. 14 miesięcy, już w wieku 4 lat. Poród odbywa się w pozycji stojącej i trwa zwykle od 2 do 6 godzin. Ponad połowa młodych ginie w pierwszych miesiącach życia, padając ofiarą drapieżników. Matki starają się chronić młode, atakując napastników, głównie lwy czy hieny, ostrymi racicami. Takie kopnięcie jest na tyle silne, iż może doprowadzić do zmiażdżenia czaszki lwa lub roztrzaskania kręgosłupa.

Uwagi

  1. ↑ Miejsce typowe: Taveta, Kilimandżaro, Kenia[2]; holotyp: skóra dorosłej samicy, być może ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz typowy zebrał Carl Georg Schillings[3]; etymologia: Carl Georg Schillings (1865–1921), niemieckim fotograf, myśliwy, aktywistą na rzecz praw zwierząt, podróżnik po Afryce Wschodniej w latach 1896–1903[4].

Przypisy

  1. 1 2 3 Matschie 1898 ↓, s. 78.
  2. 1 2 Matschie 1898 ↓, s. 79.
  3. 1 2 R. Lydekker. On the subspecies of Giraffa camelopardalis. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1904 (1), s. 216, 1904. (ang.).
  4. ↑ schillingsi, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2025-08-25] (ang.).
  5. 1 2 R. Lydekker. Two Undescribed Giraffes. „Nature”. 78, s. 484, 1911. (ang.).
  6. 1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 176. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  7. ↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 197. ISBN 83-01-14344-4.
  8. ↑ IUCN SSC Giraffe and Okapi Specialist Group Giraffe Taxonomy Task Force, An Evaluation of the Taxonomic Status of Giraffe (Giraffa spp.) [online], IUCN, 2025 [dostęp 2025-08-25] (ang.).
  9. ↑ Margit Kossobudzka, Wreszcie dobra wiadomość! Odradza się populacja żyraf [online], wyborcza.pl, 18 stycznia 2022 [dostęp 2022-01-19].
  10. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: Giraffa tippelskirchi Matschie, 1898 Maasai Giraffe. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
  11. 1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 306. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  12. ↑ 1910.10.17.1. [w:] Data Portal [on-line]. Natural Museum History. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
  13. ↑ R. Lydekker & G. Blaine: Catalogue of the Ungulate Mammals in the British Museum (Natural History). Cz. 3: Artiodactyla, Family Bovidæ, Subfamilies Aepycerotinæ to Tragelaphinæ (Pala, Saiga, Gazelles, Oryx Group, Bushbucks, Kudus, Elands, Etc.), Antilocapridæ (Prongbuck), and Giraffidæ (Giraffes and Okapi). London: Printed by order of the Trustees, 1914, s. 253. (ang.).
  14. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Subspecies Giraffa camelopardalis tippelskirchi. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2025-08-25].
  15. ↑ R.T.F. Coimbra, S. Winter, V. Kumar, K.-P. Koepfli, R.M. Gooley, P. Dobrynin, J. Fennessy & A. Janke. Whole-genome analysis of giraffe supports four distinct species. „Current Biology”. 31 (13), s. 2929–2938.e5, 2021. DOI: 10.1016/j.cub.2021.04.033. (ang.).
  16. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 295, 1904. (ang.).
  17. ↑ Beolens, Watkins i Grayson 2009 ↓, s. 414–415.
  18. ↑ Beolens, Watkins i Grayson 2009 ↓, s. 413.

Bibliografia

  • P. Matschie. Einige anscheinend noch nicht beschriebene Säugethiere aus Afrika. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. Jahrgang 1898, s. 75–81, 1898. (niem.). 
  • Richard Trillo: Podróże z pasją. Kenia.. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15856-9.
  • Giraffe masai [online], www.naturalia.org, 17 czerwca 2010 [dostęp 2023-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2010-06-17] (ang.).
  • Masai Giraffe. Los Angeles Zoo and Botanical Gardens. [dostęp 2010-03-06]. (ang.).
  • B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 1–567. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.