2S19 Msta-S

2S19 Msta-S

2S19 Msta-S
Dane podstawowe
Państwo	ZSRR/ Rosja
Producent	Urałtransmasz
Typ pojazdu	samobieżna haubicoarmata
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	5 osób
Historia
Prototypy	połowa lat 80 XX w.
Produkcja	1989 – do chwili obecnej
Dane techniczne
Silnik	wysokoprężny, V-84A o mocy 574 kW
Długość	11 917 mm kadłuba: 7000 mm
Szerokość	3380 mm
Wysokość	2950 mm
Masa	bojowa: 42 000 kg
Osiągi
Prędkość	60 km/h
Zasięg pojazdu	500 km
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.)	5 m bez przygotowania: 1,5 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 x haubicoarmata kalibru 152 mm L/40 2A64 1 karabin maszynowy plot. 12,7 mm NSWT
Użytkownicy
armie krajów powstałych po rozpadzie ZSRR

2S19 Msta-S – radziecka i rosyjska samobieżna haubicoarmata kalibru 152 mm. Opracowana jako następca działa samobieżnego 2S5 Hiacynt. Została skonstruowana w zespole konstruktorskim zakładów Urałtransmasz w Jekaterynburgu kierowanym przez Jurija Tomaszowa.

W połowie lat 70. w ZSRR podjęto prace nad nowym systemem artyleryjskim kalibru 152 mm szczebla dywizji, w odpowiedzi na zachodnie programy zmierzające do skonstruowania dział o większej donośności ognia od radzieckich dział D-20 i samobieżnej 2S3 Akacja^[1.1]. Podwozie i instalacja działa zostały zaprojektowane w biurze konstrukcyjnym OKB-3 Swierdłowskiego Zakładu Maszyn Transportowych (Urałtransmasz) w Swierdłowsku, a część artyleryjska w OKB-2 Wołgogradzkiego Zakładu Barrikady w Wołgogradzie^[1.1]. Prototyp zbudowano w listopadzie 1983 roku i w 1984 roku rozpoczęto jego testy^[1.1]. Wykorzystano zmodyfikowany kadłub, układ napędowy i początkowo także układ jezdny z czołgu T-72, lecz dla poprawy stabilności przy strzelaniu zaadaptowano po próbach układ jezdny czołgu T-80^[1.2]. Powstałe podwozie otrzymało oznaczenie fabryczne obiekt 316^[1.2]. Formalnie działo samobieżne zostało wprowadzone na uzbrojenie Armii Radzieckiej rozkazem z 17 maja 1989 roku^[1.3]. W odróżnieniu od wcześniejszych radzieckich dział, otrzymało nazwę Msta pochodzącą od rzeki, a nie kwiatu (litera S wyróżniała wariant samobieżny od holowanego 2A65)^[1.3].

W 1986 roku powstało sześć dział serii próbnej, a produkcja seryjna rozpoczęła się w 1988 roku, w nowo zbudowanym Sterlitamackim Zakładzie Budowy Maszyn w Sterlitamaku w Baszkortostanie^[1.3]. Produkowano je tam tylko do 1992 roku, po czym w drugiej połowie lat 90, po przemianach ekonomicznych w ZSRR, zakład zamknięto^[1.3]. Od 1990 roku jednak ograniczona produkcja 2S19 prowadzona była także w Swierdłowsku (od 1991 roku noszącym nazwę Jekaterynburg)^[1.3]. Wyprodukowano ok. 720 dział 2S19^[1.3].

2S19 jest działem typu zakrytego. Główne uzbrojenie – haubicoarmata 2A64 o lufie długości 40 kalibrów, jest umieszczone w obrotowej wieży osadzonej pośrodku podwozia gąsienicowego. Załoga liczy pięć osób: dowódca, celowniczy, dwóch ładowniczych i kierowca^[1.2]. Podwozie jest zbudowane na bazie kadłuba wykonanego z walcowanych płyt pancernych na wzór czołgu T-72, ale z grubością pancerza ograniczoną do 15 mm^[1.2]. W układzie jezdnym natomiast wykorzystano podzespoły zunifikowane z czołgiem T-80 – tworzy go z każdej strony po sześć kół jezdnych, zawieszonych na wahaczach, resorowanych drążkami skrętnymi, koło napędowe z tyłu, napinające z przodu i pięć rolek podtrzymujących^[1.2]. Pierwsza, druga i szósta para kół ma teleskopowe amortyzatory hydrauliczne, blokowane podczas strzelania dla zmniejszenia drgań^[1.2]. Gąsienica ma szerokość 580 mm^[1.2]. Elementy zawieszenia z lewej strony są przesunięte o 11 cm do przodu^[1.2]. Na przedniej dolnej płycie kadłuba mocowany jest typowy dla radzieckich czołgów składany lemiesz do samookopywania pojazdu, a na górnej płycie składany uchwyt marszowy lufy^[1.2].

W niszy wieży są przewożone na zmechanizowanych stelażach granaty artyleryjskie i ładunki miotające w łuskach^[1.1]. System podawania amunicji jest zautomatyzowany, z ładowaniem amunicji przy każdym kącie podniesienia, za pomocą dwóch przenośników dla pocisków i łusek, obsługiwanych przez dwóch ładowniczych^[1.4]. Łuski są automatycznie wyrzucane na zewnątrz przez luk pod lufą^[1.2]. Możliwe jest także podawanie amunicji z zewnątrz wozu za pomocą składanego podnośnika zamontowanego z tyłu wieży^[1.4]. Szybkostrzelność praktyczna dochodzi do 7–8 strz./min^[1.4]. Zapas amunicji rozdzielnego ładowania wynosi 50 nabojów^[1.2].

Amunicja stosowana do działa 2S19 jest identyczna jak w dziale holowanym 2A65 Msta-B, czy starszej D-20. Standardowym jest granat odłamkowo-burzący OF-45 o donośności maksymalnej 24 700 m^[1.4]. Specjalny granat odłamkowo-burzący ze wspomaganiem rakietowym OF-61 osiąga zasięg 28 900 m^[1.4]. Stosowane także mogą być granaty kasetowe (42 podpociski kumulacyjno-odłamkowe), pociski korygowane 30F39 Krasnopol (naprowadzające się na cel podświetlony laserem), zakłócające łączność radiową, chemiczne (wycofane z uzbrojenia) i jądrowe (prawdopodobnie wycofane z uzbrojenia). Uzbrojenie pomocnicze stanowi przeciwlotniczy zdalnie sterowany karabin maszynowy 12,7 mm NSWT w wieżyczce dowódcy, z kątem podniesienia do 70° i zapasem amunicji 300 sztuk (5 taśm po 60)^[1.4]. W skład wyposażenia wchodzi też sześć wyrzutni granatów dymnych systemu 902W kalibru 81 mm na wieży^[1.3].

Działa samobieżne 2S19 zaczęły wchodzić na uzbrojenie pod sam koniec istnienia Armii Radzieckiej, w skład brygad i dywizji artylerii z armii ogólnowojskowych^[1.3]. Po rozpadzie ZSRR większość została przejęta przez armię Rosji. Były eksportowane także do Azerbejdżanu, Wenezueli i Etiopii^[1.3].

Ukraina

W chwili rozpadu ZSRR Ukraina przejęła 46 dział znajdujących się na jej terenie, z 81. Dywizji Artylerii i szkół wojskowych^[1.5]. Na skutek tego Siły Zbrojne Ukrainy w kolejnych latach posiadały 40 dział tego typu, używanych w 230. Brygadzie Artylerii, a od 2004 roku w dwóch dywizjonach 26. Samodzielnej Brygady Artylerii w Berdyczowie (36 dział)^[1.5]. Stanowiły one najnowocześniejszą ukraińską artylerię samobieżną^[1.5]. Służyły bojowo podczas wojny w Donbasie ze wspieranymi przez Rosję separatystami w drugiej połowie 2014 roku, wchodząc do akcji po raz pierwszy 30 czerwca pod Słowiańskiem i walcząc do grudnia^[1.6]. Utracono przynajmniej dwie haubice, a część trzeba było następnie skanibalizować z uwagi na zużycie^[1.6]. Wyremontowane działa otrzymywały nowy pikselowy kamuflaż^[1.6]. Z uwagi na dalej trwające ostrzały ukraińskich pozycji w tzw. strefie operacji antyterrorystycznej, pomimo rozejmu, ukraińskie haubice 2S19 były nadal używane do sporadycznego ostrzeliwania sprzętu wroga i ognia kontrbateryjnego, zwłaszcza podczas walk o pozycje Almaz pod Awdijiwką w lutym–maju 2017 roku^[1.7]. Liczba sprawnych dział w dyspozycji Ukrainy w 2022 roku nie została ujawniona^[1.7]. Podzielone na baterie, brały one udział w walkach od początku pełnoskalowej inwazji rosyjskiej w lutym 2022 roku na kilku kierunkach w Donbasie, a także na kierunkach Charkowa i Czernihowa^[1.7]. W marcu 2022 roku z uwagi na duże zużycie sprzętu zostały wycofane z frontu, jednocześnie zdobyto znaczną liczbę haubic rosyjskich, które były wcielane do służby lub pozyskiwano z nich części^[1.7]. Materiał fotograficzny potwierdzał zdobycie przez Ukrainę do 2025 roku przynajmniej 35 rosyjskich 2S19 i 18 zmodernizowanych 2S33 Msta-SM2, a zarazem utratę przynajmniej 5 ukraińskich 2S19^[1.7]. W miarę postępów wojny użycie 2S19 po stronie ukraińskiej było rzadsze, przede wszystkim z uwagi na zużycie luf i brak dostępu do nowych części zamiennych^[1.7].

• T.J. O’Malley: Artyleria: działa i polowe wyrzutnie rakietowe. Woźniak, R; Kupidura, P (przekład i redakcja naukowa); Hutchins, R. (ilustracje). Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2000. ISBN 83-11-09172-2.
• Andrij Kikawski, Andrij Charuk. Haubicoarmata samobieżna 2S19 Msta-S w Siłach Zbrojnych Ukrainy. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 8/2025, s. 16–27, sierpień 2025. Warszawa: Magnum X. ISSN 1230-1655. 
• Janusz Magnuski. 152 mm samobieżna haubica 2S19 Msta. „Nowa Technika Wojskowa”. 1993. nr 6. s. 5–6. ISSN 1230-1655. 

• Dokładny opis oraz galeria na stronie opisybroni.pl