2S22 Bohdana

2S22 Bohdana
Ilustracja
Armatohaubica 2S22 Bohdana na podwoziu ciężarówki MAZ-6317
Dane podstawowe
Państwo

 Ukraina

Typ pojazdu

samobieżna haubica

Trakcja

kołowa 6×6 lub 8×8

Załoga

5[1]

Historia
Prototypy

2018

Produkcja

od 2023

Egzemplarze

345+[2]

Dane techniczne
Długość

10,5 m (Bohdana 3)[1]

Szerokość

3,08 m (Bohdana 3)[1]

Masa

28 ton (Bohdana 3)[1]

Osiągi
Prędkość

80 km/h (Bohdana 3)[1]

Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 haubicoarmata kal. 155 mm L/52
Użytkownicy
Ukraina

2S22 Bohdana (ukr. 2С22 Богдана) – ukraińska samobieżna haubicoarmata kalibru 155 mm z początku XXI wieku. Prototyp zbudowano na podwoziu kołowym KrAZ-63221, natomiast egzemplarze seryjne powstawały na trzyosiowych podwoziach MAZ-6317 i czteroosiowych podwoziach Tatra. Zadebiutowała bojowo podczas inwazji Rosji na Ukrainę; 20 lipca 2023 została oficjalnie przyjęta na uzbrojenie Sił Zbrojnych Ukrainy.

Geneza i prototyp

Pierwsze prace nad ukraińską haubicoarmatą samobieżną na podwoziu kołowym kalibru 155 mm, zgodnego ze standardem NATO, rozpoczęły się przynajmniej w 2009 roku, lecz przez kilka lat program był zamrożony wobec nikłego zainteresowania władz[3]. Z powodu objęcia programu tajemnicą wojskową, jego historia nie jest pewna i częściowo opiera się na spekulacjach[3]. Intensywniej pracowano przy projekcie po zagarnięciu Krymu przez Rosję, gdy wojsko w 2016 roku uruchomiło program badawczo-rozwojowy oraz sformułowało wymagania taktyczno-techniczne[4]. Program realizowała spółka Kramatorskie Zakłady Budowy Obrabiarek Ciężkich w Kramatorsku przy udziale kooperantów[4]. 10 sierpnia 2018 roku ujawniono fotografie prototypu na podwoziu trzyosiowej ciężarówki terenowej 6×6 KrAZ-63221 z długą kabiną, a niedługo przed tym nazwę działa: Bohdana (spotykana jest także nieprawidłowa transkrypcja rosyjska z cyrylicy: Bogdana)[4]. Nazwa nawiązywała do czeskich i słowackich haubic samobieżnych nazywanych żeńskimi imionami (Dana, Zuzana), a nadane oznaczenie 2S22 (ukr. 2С22) kontynuowało radziecki (i rosyjski) system indeksów GRAU[4].

Prototyp Bohdany w 2018
Prototyp w położeniu bojowym w 2021

Prototyp zaprezentowano publicznie na defiladzie 24 sierpnia 2018 roku[4]. Próby przeciągały się, m.in. z powodu nieprodukowania w Ukrainie amunicji kalibru 155 mm (dotąd używano radzieckiego kalibru 152 mm)[3]. W tym czasie też zamówiono 66 (ostatecznie 26) czeskich haubicoarmat Dana-M2 dotychczasowego kalibru 152 mm[5]. Dopiero w 2021 roku prowadzono intensywne testy ogniowe pociskami produkcji tureckiej i czeskiej, osiągając donośność 42 km amunicją z gazogeneratorem[6]. Rozwiązania wymagała jednak kwestia nośnika, gdyż podwozie KrAZ-63221 było krytykowane za małą niezawodność, a przy tym jego producent AvtoKrAZ był od 2018 roku w upadłości[6]. Działo nie otrzymało również przewidywanego pierwotnie automatu ładowania, ani nawet dosyłacza pocisków do lufy[6].

W chwili inwazji Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku istniał tylko jeden częściowo rozmontowany prototyp Bohdany u producenta w Kramatorsku[6]. Groziło mu zniszczenie na mocy rozkazu nakazującego niszczyć sprzęt, którego nie można ewakuować, z uwagi na zagrożenie Kramatorska przez wroga, lecz dzięki poświęceniu ludzi zaangażowanych w powodzenie projektu udało się wywieźć działo do Żytomierza i tam skompletować[6]. Od kwietnia prototyp używany był bojowo na froncie[6].

Produkcja

Bohdana 2.0 w położeniu bojowym

Po ataku Rosji wiosną 2022 roku Ukraina zdecydowała sfinansować produkcję seryjną Bohdany, na nowych podwoziach[7]. W maju 2023 roku wyprodukowano pierwsze działa na trzyosiowych białoruskich ciężarówkach MAZ-6317 zakupionych przed wojną[8]. Według innych źródeł, wykorzystano podwozia produkowane na licencji na Ukrainie jako Bogdan-6317[9]. Zamontowano na nich długą opancerzoną kabinę z krótką maską silnika, produkcji Ukraińskiej Bronietechniki[8]. Część artyleryjska została później ulepszona przez zastosowanie dosyłacza pocisków[8]. Nieoficjalnie wersja ta znana jest w literaturze jako Bohdana 2.0 i prawdopodobnie powstało ich tylko kilka sztuk z powodu ograniczonej dostępności podwozi produkowanych na Białorusi, będącej sojusznikiem Rosji[8].

Podwozie Tatra 815-7 wariantu Bohdana 3.0 ze zdemontowaną armatą

Kolejna wersja powstała w oparciu o czeskie wojskowe podwozie czteroosiowe Tatra 815-7T3RC1 8×8.R serii Tatra Force, z oryginalną opancerzoną długą kabiną wagonową Puma[8]. Napęd stanowi silnik chłodzony powietrzem T3S-928-90 o mocy 400 KM[8]. Oryginalnie podwozia te były zakupione przed wojną dla modernizacji artyleryjskich wyrzutni rakietowych BM-27 Uragan, lecz tylko części z nich użyto do tego celu[8]. W literaturze wersja ta oznaczana jest jako Bohdana 3.0[8]. Pierwsze zaprezentowano w lipcu 2023 roku[8]. Również jednak liczba tych dział była ograniczona dostępnością specjalistycznych wojskowych podwozi, które musiałyby być w dalszej liczbie zamawiane w Czechach, przy długim – około rocznym cyklu produkcyjnym[8].

Bohdana 4.0 na podwoziu Tatra Phoenix

W czwartej, jak na 2024 rok najnowszej wersji zdecydowano się zastosować słabiej przystosowane do poruszania się w terenie, ale tańsze i bardziej dostępne komercyjne podwozie Tatry z napędem 8×8 z linii Tatra 158 Phoenix[10]. Zastosowano w niej ponownie ukraińską kabinę pancerną Ukraińskiej Bronietechniki z krótką maską, jak w wersji 2[10]. Brak jest oficjalnych informacji, jaki silnik został wybrany do napędu z oferowanych z serii PACCAR o mocach od 360 do 510 KM[10]. Pierwsze zdjęcia wariantu nieoficjalnie znanego jako Bohdana 4.0 pojawiły się na początku 2024 roku[10]. Po 2024 roku rozwijano dalsze odmiany Bohdany na zagranicznych podwoziach, a w grudniu 2025 roku Ukraina i Niemcy uzgodniły produkcję 200 egzemplarzy na nowym podwoziu Mercedes-Benz Zetros[11][2].

Według nieoficjalnych informacji, do końca 2023 roku powstało ok. 30 dział samobieżnych[10]. Na początku 2024 roku moce produkcyjne były określane na osiem pojazdów miesięcznie, a od kwietnia – 10[10]. W marcu 2025 roku według prezesa Ukraińskiego Stowarzyszenia Firm Zbrojeniowych możliwości produkcyjne sięgnęły „znacząco ponad 18 sztuk” miesięcznie (spekuluje się o 30–40 sztukach)[12]. Na początku września 2025 roku, według informacji prasowych, wyprodukowano 345 kołowych Bohdan na różnych typach podwozi, a tempo produkcji przekraczało 30 egzemplarzy miesięcznie[2]. 6 października 2025 prezydent Wołodymyr Zełenski podał, że miesięczna produkcja Bohdan osiągnęła 40 sztuk[13]. Koszt działa szacuje się na ok. 2 mln dolarów USA[14].

W 2024 roku Bohdana stała się jednym z głównych projektów realizowanych w ramach tzw. modelu duńskiego, polegającego na finansowaniu produkcji uzbrojenia na Ukrainie przez państwa partnerskie. W pierwszym etapie Dania przeznaczyła 50 mln euro na produkcję 18 armatohaubic Bohdana; według Ministerstwa Obrony Ukrainy sprzęt trafił do jednostek bojowych dwa miesiące po podpisaniu umowy wykonawczej[15].

W grudniu 2025 roku Ukraina i Niemcy uzgodniły największy dotąd projekt artyleryjski obejmujący produkcję 200 Bohdan na podwoziu Mercedes-Benz Zetros, o wartości 750 mln euro, z dostawami przewidzianymi na 2026 rok[11]. Według ukraińskiego MON do końca 2025 roku Bohdana stała się jednym z najliczniejszych systemów artyleryjskich pozostających w służbie Sił Zbrojnych Ukrainy[11].

2 marca 2026 roku PONAR Wadowice i Kramatorskie Zakłady Budowy Ciężkich Obrabiarek (KZWW) poinformowały o utworzeniu polsko-ukraińskiej spółki joint venture PK MIL S.A., której celem jest produkcja systemów artyleryjskich kalibru 155 mm w standardzie NATO, w tym samobieżnej Bohdany i haubicy holowanej Bohdana-BG, w oparciu o europejskie moce produkcyjne oraz współpracę przemysłową Polski i Ukrainy[16]. PONAR Wadowice objął w spółce 51% udziałów[16]. Według doniesień branżowych PK MIL utworzono w październiku 2025 roku, a w marcu 2026 spółka finalizowała formalności niezbędne do uruchomienia produkcji w Polsce[17]. Informacje prasowe wskazywały, że polska produkcja ma umożliwić również oferowanie Bohdany odbiorcom zagranicznym oraz Siłom Zbrojnym Rzeczypospolitej Polskiej[18].

Właściwości

  • donośność: od 0,78 do 40 km pociski odłamkowe lub ok. 50–60 km pociski wspomagane rakietowo
  • szybkostrzelność: 6 pocisków na minutę
  • zapas przewożonej amunicji: 20 szt. amunicji
  • zautomatyzowany system ładowania
  • system kierowania ogniem firmy Siemens z dodatkowymy (zewnętrznym) panelem[19]

Służba

Prototyp Bohdany w położeniu bojowym podczas prób

Podczas inwazji Rosji na Ukrainę prototyp Bohdany został użyty bojowo. Prawdopodobnie w marcu 2022 roku został przekazany 1 Samodzielnej Brygadzie Specjalnego Przeznaczenia im. Iwana Bohuna, a w kwietniu zadebiutował bojowo w walkach w rejonie Krzywego Rogu[6]. W czerwcu 2022 roku prototypowa Bohdana została przetransportowana na wybrzeże w delcie Dunaju koło miasta Wilkowo, wraz z jednym działem CAESAR, skąd 19 czerwca rozpoczęto ostrzał na maksymalnym zasięgu ok. 40 km zajętej przez Rosję Wyspy Wężowej[7][20]. Po pokonaniu pierwszych problemów technicznych, od 21 do 30 czerwca ostrzeliwano wyspę, doprowadzając w końcu do jej porzucenia przez Rosję[7].

20 lipca 2023 roku 2S22 Bohdana została oficjalnie przyjęta na uzbrojenie Sił Zbrojnych Ukrainy[21]. Szczegóły dotyczące liczby pojazdów, kosztów produkcji i przydziałów pozostają niejawne, niemniej produkowane od 2023 roku działa kierowane były do jednostek walczących na froncie[10]. Między innymi działa wersji 2 i 3 otrzymała również 1 Samodzielna Brygada Specjalnego Przeznaczenia[10]. Walczyły głównie w Donbasie[22]. Bohdany wersji 4.0 weszły do służby na początku 2024 roku w 47 Samodzielnej Brygadzie Artylerii, a następnie innych oddziałach[22]. Pod koniec 2025 roku ukraińskie MON określało Bohdanę jako jeden z najliczniejszych systemów artyleryjskich pozostających w służbie Sił Zbrojnych Ukrainy[11].

Armatohaubica samobieżna Bohdana odpowiada własnościami balistycznymi współczesnym standardom NATO i przewyższa pod tym względem wszystkie znajdujące się w służbie rosyjskie systemy artyleryjskie kalibru 152 mm[22].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Charuk 2024 ↓, s. 20.
  2. 1 2 3 Vlad Cherevko, Ukraine developing modifications of Bohdana self-propelled howitzer on foreign chassis [online], Ukrainska Pravda, 3 września 2025 [dostęp 2026-03-12] (ang.).
  3. 1 2 3 Charuk 2024 ↓, s. 14-15.
  4. 1 2 3 4 5 Charuk 2024 ↓, s. 15.
  5. ↑ Charuk 2024 ↓, s. 15-16.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Charuk 2024 ↓, s. 16.
  7. 1 2 3 Charuk 2024 ↓, s. 17.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Charuk 2024 ↓, s. 18.
  9. ↑ Tomasz Szulc. Ukraińskie wojenne modyfikacje sprzętu wojskowego. Cz. I Wozy bojowe i artyleria samobieżna. „Wojsko i Technika”. Nr 7/2024, s. 43, lipiec 2024. Warszawa: Zespół Badań i Analiz Militarnych.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 Charuk 2024 ↓, s. 18-19.
  11. 1 2 3 4 German quality to strengthen the Bohdana: key facts about the Zetros chassis for 200 units of Bohdana self-propelled artillery systems to be delivered to Ukraine by Germany [online], Ministry of Defence of Ukraine, 18 grudnia 2025 [dostęp 2026-03-12] (ang.).
  12. ↑ Україна випускатиме САУ “Богдана” одразу на двох шасі [online], Militarnyi, 21 marca 2025 [dostęp 2026-03-12] (ukr.).
  13. ↑ We Must Make the Cost of War Absolutely Unacceptable for the Aggressor – And We Will – Speech by the President at the International Defense Industries Forum [online], Official website of the President of Ukraine, 6 października 2025 [dostęp 2026-03-12] (ang.).
  14. ↑ Dawid Kozdra. Artyleria kołowa a sprawa ukraińska. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 09/2024, s. 10. Agencja Lotnicza Altair. ISSN 1429-270x.
  15. ↑ EUR 597 million in investment: How the 'Danish model' is strengthening Ukraine's defense industry [online], Ministry of Defence of Ukraine, 6 lutego 2025 [dostęp 2026-03-12] (ang.).
  16. 1 2 PONAR Wadowice S.A. współwłaścicielem PK MIL S.A. [online], PONAR Wadowice, 2 marca 2026 [dostęp 2026-03-12].
  17. ↑ Rafał Muczyński, PONAR Wadowice będzie produkować ukraińskie haubice Bohdana w Polsce [online], MILMAG, 6 marca 2026 [dostęp 2026-03-12].
  18. ↑ Iryna Levytska, Poland prepares to start production of Ukraine's Bohdana self-propelled howitzer [online], Ukrainska Pravda, 6 marca 2026 [dostęp 2026-03-12] (ang.).
  19. ↑ Bogdana – ukraińska strzelająca ciężarówka - DziennikZbrojny.pl [online], DziennikZbrojny.pl [dostęp 2018-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-08-16] (pol.).
  20. ↑ Rosjanie wycofali się z Wyspy Węży! Pomogła eksperymentalna haubica Bogdan [online], Komputer Świat, 30 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-30].
  21. ↑ Dmytro Mykhailov, Nikita Halka, Українську САУ "Богдана" офіційно взяли на озброєння Сил оборони [online], Suspilne, 20 lipca 2023 [dostęp 2026-03-12] (ukr.).
  22. 1 2 3 Charuk 2024 ↓, s. 21.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.