6 Batalion Telegraficzny

6 batalion telegraficzny
Historia
Państwo

 Polska

Rozformowanie

1939

Tradycje
Święto

29 czerwca

Nadanie sztandaru

18 czerwca 1937

Rodowód

II/2 pułku łączności

Organizacja
Dyslokacja

Jarosław

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

łączność

Podległość

2 Grupa Łączności

Wojska Łączności w 1939 przed wybuchem II wś

6 batalion telegraficzny (6 btlgr) – oddział łączności Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

Po rozformowaniu 2 pułku łączności (24 września 1930 roku) wchodzący dotychczas w jego skład II batalion został samodzielnym oddziałem. W tym samym roku na podstawie rozkazu szefa łączności Ministerstwa Spraw Wojskowych oddział został przemianowany na 6 batalion[1].

Jesienią 1937 roku została zlikwidowana kadra kompanii szkolnej, a w jej miejsce utworzona 5 kompania liniowa[2].

21 sierpnia 1939 został wydany rozkaz DDO MSWojsk. L. 9143/Org. tjn. w sprawie utworzenia pułku łączności w Jarosławiu i przeniesieniu II baonu pułku radiotelegraficznego. Pułk miał powstać w styczniu 1940 z połączenia 6 btlgr (5 kompanii) i II/pradio (4 kompanie) oraz przejąć zadania mobilizacyjne 6 btlgr i część zadań mob. pułku radio. Po ogłoszeniu mobilizacji powszechnej wydany został rozkaz DDO MSWojsk. L. 10671/Org. tjn. wstrzymujący prace związane z utworzeniem pułku[3]. Sformowanie pułku „miało na celu stworzenie silnego ośrodka mob. łączności na południu Polski oraz zdecentralizowanie mob. jednostek radio dla dowództw operacyjnych, skoncentrowanej dotychczas w jednym jedynym miejscu (pułk radio – Warszawa)”[4].

Mobilizacja

Batalion był jednostką mobilizującą[5]. Dowódca batalionu był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji jednostek łączności[5]. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” 6 batalion telegraficzny mobilizował niżej wymianione jednostki łączności:

w mobilizacji niejawnej, w grupie brązowej (podgrupa 5):
  • kompanię stacyjną łączności nr 19,
  • kompanię stacyjną łączności nr 20,
w mobilizacji niejawnej, w grupie żółtej:
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 32,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 33,
  • kompanię telefoniczno-budowlaną nr 21,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 34,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 35,
  • kompanię telefoniczno-budowlaną nr 22,
  • samodzielną drużynę gołębi pocztowych nr 19[a],
  • pluton łączności Kwatery Głównej nr 47,
  • kompanię telefoniczną nr 47,
  • drużynę parkową łączności nr 47[b],
w I rzucie mobilizacji powszechnej:
  • Stację Telegraficzną nr 7,
  • Stację Telegraficzną nr 8,
  • Stację Telegraficzną nr 9,
  • Stację Telegraficzną nr 10,
  • Stację Telegraficzną nr 11,
  • Stację Telegraficzną nr 12,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 36,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 37,
  • kompanię telefoniczno-budowlaną nr 23,
  • samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 22,
  • samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 23,
  • samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 24,
  • samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 25,
  • samodzielny pluton telefoniczno-budowlany nr 21,
  • samodzielny pluton telefoniczno-budowlany nr 22,
w II rzucie mobilizacji powszechnej:
  • park łączności nr 17[c],
  • kompania marszowa telegraficzna nr 15,
  • kompania marszowa telegraficzna nr 16,
  • Stacja Gołębi Pocztowych nr 1[d],
  • Ośrodek Zapasowy Telegraficzny „Jarosław”[7][8].

23 sierpnia 1939 zarządzona została mobilizacja jednostek oznaczonych kolorem brązowym[9]. Godzina „A” wyznaczona została na godz. 6.00 24 sierpnia[9]. 27 sierpnia około południa zarządzona została mobilizacja jednostek oznaczonych kolorem żółtych na obszarze Okręgu Korpusu Nr X. Godzina „A” wyznaczona została na wieczór tego dnia[9].

Dla Armii „Karpaty” zmobilizowano jeden zestaw jednostek łączności, obejmujący:

  • kompanię stacyjną łączności nr 19 pod dowództwem por. Bronisława Ryszarda Zajączyńskiego,
  • kompanię telefoniczno-budowlaną nr 21 pod dowództwem por. rez. Juliana Tyszki[e],
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 32 pod dowództwem ppor. Juliana Wiktora Wortmanna,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 33[12][13].

Na stanowisko dowódcy łączności Armii „Karpaty” został wyznaczony dotychczasowy dowódca batalionu, ppłk Wiktor Jakub Bernacki. Wymieniony oficer 28 sierpnia 1939 przybył do Rzeszowa, a następnego dnia objął kierownictwo węzła telekomunikacyjnego[13]. 2 września przybyła z Warszawy kompania radio nr 15 pod dowództwem por. Marian Szmidta, zmobilizowana przez pułk radio, która uzupełniła zestaw jednostek łączności armii[13].

Drugi zestaw jednostek telegraficznych łączności operacyjnej przeznaczono dla Armii „Łódź”. 1 września 1939 dowódca armii przydzielił go dowódcy Grupy Operacyjnej „Piotrków”. Zestaw obejmował on:

  • kompanię stacyjną łączności nr 20,
  • kompanię telefoniczno-budowlaną nr 22,
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 34 pod dowództwem por. Józefa Mikulskiego[f],
  • kompanię telefoniczno-kablową nr 35[16][17].

Zestaw jednostek łączności oznaczonych wspólnym numerem „47” przeznaczony był dla rezerwowej 36 Dywizji Piechoty[g]. Dowódcą kompanii telefonicznej nr 47 był por. łącz. Mieczysław Ziemowit Rebajn[20].

Ostatnią jednostką sformowaną w mobilizacji alarmowej była samodzielna drużyna gołębi pocztowych nr 19. Została przeznaczona do głównego odwodu naczelnego dowódcy łączności[21].

30 sierpnia 1939 między godz. 10.00 a 11.00 powtórnie zarządzono mobilizację powszechną[9]. Jako jej pierwszy dzień wyznaczono 31 sierpnia[9].

Do głównego odwodu naczelnego dowódcy łączności przewidziano także kompanię telefoniczno-budowlaną nr 23 pod dowództwem por. Władysława Połońskiego[h][21].

Kompania marszowa telegraficzna nr 16 została zmobilizowana przez por. rez. Edwarda Michała Białkowskiego w dniach 5–7 września 1939, w folwarku oddalonym o 3 km od Jarosławia. W kompanii było 10 oficerów. 9 lub 10 września kompania przeszła w bród rzekę San i połączyła się w pobliskiej wiosce z kompanią marszową telegraficzną nr 15. Zgodnie z otrzymanymi rozkazami kompania miała maszerować do Przemyśla, lecz sytuacja zmusiła dowódcę do zmiany trasy. Kompania skierowała się do Lubienia Wielkiego, do którego przybyła 12 września. Następnie przez Lwów i Gliniany do Pomorzan. 16 września w Pomorzanach por. Białkowski spotkał dowódcę OZ Tlgr „Jarosław”. Następnie kompania pomaszerowała przez Monasterzyska do Stanisławowa. Nad ranem 19 września w okolicy Stanisławowa kompania została rozbrojona przez oddziały Armii Czerwonej[24].

Żołnierze batalionu

Dowódcy batalionu
Zastępcy dowódcy batalionu
  • mjr łącz. Zygmunt Franciszek Chimiak (do 1937[29])
  • mjr łącz. Eugeniusz Wiktor Łysak (1937[2] - 1939[28])
Kwatermistrzowie batalionu
  • kpt. / mjr łącz. Tadeusz Józef Jan Jakubowski (do 1937[30])
  • kpt. / mjr. łącz. Józef I Wilk (1937[2] – 1939[28])
Oficerowie batalionu
  • kpt. łącz. rez. Józef Greiner
  • kpt. łącz. rez. Władysław Horoszkiewicz †1940 Katyń[31]
  • kpt. łącz. rez. Tadeusz Porembalski
  • ppor. łącz. rez. Bronisław Bielec †1940 Katyń[32]
  • ppor. łącz. rez. inż. Gustaw Tadeusz Stanisław Hantke †1940 Charków[33]
  • ppor. łącz. rez. Mieczysław Obarski
  • ppor. łącz. rez. Mieczysław Olszewski †1940 Katyń[34]
  • ppor. łącz. rez. Wacław Jan Osiński †1940 Katyń[35]
  • ppor. łącz. rez. Czesław Rudlicki †1940 Katyń[36]
  • ppor. łącz. rez. Stanisław Śniegocki †1940 Katyń[37]
  • ppor. łącz. rez. Stanisław Wajda
  • ppor. łącz. rez. Marian Spojda †1940 Katyń
Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939[38][i]
Stanowisko etatowe Stopień, imię i nazwisko przydział we wrześniu 1939 (uwagi)
dowódca batalionu ppłk łącz. Wiktor Jakub Bernacki dca łączności Armii „Karpaty”
I zastępca dowódcy mjr łącz. Eugeniusz Wiktor Łysak dowódca OZ Tlgr „Jarosław”[40][41]
adiutant kpt. Bronisław Kazimierz Nanowski dca komp. telef. 24 DP[42], niemiecka niewola[15]
lekarz por. lek. Maksymilian Eugeniusz Herold[j]
II zastępca dowódcy [kwatermistrz] mjr łącz. Józef I Wilk kwatermistrz OZ Tlgr „Jarosław”[40]
oficer mobilizacyjny por. Bohdan Marek Kruszyński[44]
zastępca oficera mobilizacyjnego por. Zenon Podziewski[45]
oficer administracyjno-materiałowy kpt. piech. Władysław Paleski[46] OZ 2 DP Leg.
oficer gospodarczy kpt. int. Feliks Gutmeyer ofic. gosp. OZ Tlgr „Jarosław”[40]
dowódca kompanii obsługi chor. Józef Krytel
dowódca 1 kompanii kpt. Stanisław Iwański[47]
dowódca plutonu ppor. Władysław Wrzesiński
dowódca 2 kompanii por. Mieczysław Ziemowit Rebajn dca komp. telef. nr 47
dowódca plutonu ppor. Aleksander Pawłowicz
dowódca plutonu ppor. Jan Wojno
dowódca 3 kompanii por. Bogumił Julian Henrich dca 1 komp. OZ Tlgr „Jarosław”[40]
dowódca plutonu ppor. Jan Bartłomiej Kapsa OZ Tlgr „Jarosław”[40]
dowódca plutonu ppor. Julian Wiktor Wortmann dca komp. telef.-kabl. nr 32
dowódca 4 kompanii por. Bronisław Ryszard Zajączyński
dowódca plutonu ppor. Franciszek Czyżkowski
dowódca plutonu ppor. Franciszek Kowalczyk
dowódca plutonu ppor. Włodzimierz Latyński
dowódca 5 kompanii por. Władysław Wacław Paprocki
dowódca plutonu ppor. Jan Klejno
komendant parku kpt. adm. (piech.) Wincenty Kozłowski[k]
na kursie oficerów sportowych w AWF por. łącz. Maksymilian Szoc[52] ofic. żywność. OZ Tlgr „Jarosław”[40]

Symbole batalionu

Sztandar

23 maja 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru 6 btlgr[53]. 18 czerwca 1937 roku, w Warszawie, marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy baonu sztandar ufundowany przez społeczeństwo Jarosławia i Przeworska[54].

Na lewej stronie płatu sztandarowego są umieszczone: w prawym górnym rogu na tarczy wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, w lewym górnym rogu na tarczy znak wojsk łączności, w prawym dolnym rogu na tarczy herb Jarosławia, w lewym dolnym rogu na tarczy herb Przeworska, na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Płoskirów 6 VIII 1920”[55].

Wrześniowe losy sztandaru opisane są w dwóch notatkach.

Relacja z Banknock: cyt.: "6 Batalion Telegraficzny, 7 Batalion Telegraficzny. - Sztandary przewiezione zostały we wrześniu 1939 na Węgry przez mjra Eugeniusza Łysaka, po czym drogą dyplomatyczną odesłane do Francji".

Notatka ppor. J. Dobrowolskiego, ppor. Jana Bartłomieja Kapsy i mjr. Eugeniusza Łysaka sporządzona 13 października 1939 roku w obozie w Csiz-Furdo o treści: „stwierdzamy, że w dniu 13 X 1939 r. zostały przekazane przez mjr. Eugeniusza Łysaka panu gen. bryg. Dembińskiemu, komendantowi obozu internowanych na Węgrzech 2 (dwa) sztandary wojskowe, tj. 6 Baonu Telegr. Jarosław i 7 Baonu Telegr. Poznań”.

Sztandar aktualnie eksponowany jest w Instytucie gen. Sikorskiego w Londynie.

Odznaka pamiątkowa

19 czerwca 1937 roku minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 6 btlgr[56]. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt równoramiennego krzyża pokrytego czarną emalią z chabrowym obrzeżem. W centrum herb Jarosławia w srebrnym wieńcu. Krzyż nałożony na złotą tarczę słoneczną z czterema błyskawicami o grotach skierowanych na zewnątrz. Trzyczęściowa - oficerska, wykonana w tombaku srebrzonym i emaliowana. Medalion z herbem przytwierdzony nitami, od spodu przykręcona promienista tarcza, na której wybity numer nadania. Wykonanie: Zjednoczeni Grawerzy - Warszawa[57].

Uwagi

  1. ↑ Bez 2-go gołębnika polowego, który mobilizowała kompania łączności 12 Dywizji Piechoty w Tarnopolu[6].
  2. ↑ Radiomechaników i sprzęt radiotechniczny mobilizował pułk radiotelegraficzny.
  3. ↑ Dział radiotechniczny parku łączności mobilizował pułk radiotelegraficzny.
  4. ↑ Stacja Gołębi Pocztowych nr 1 miała mieć jeden gołębnik stały i trzy gołębniki polowe. Stacja miała funkcjonować w ramach Ośrodka Zapasowego Telegraficznego „Jarosław”.
  5. ↑ Julian Tyszka (ur. 15 lipca 1901) w 1934 posiadał przydział w rezerwie do 6 baonu telegraficznego[10]. Na stopień porucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 22. lokatą w korpusie oficerów łączności[11].
  6. ↑ Józef Mikulski ur. 15 czerwca 1915 we wsi Ceperka. W marcu jako student Politechniki Warszawskiej był przydzielony do Komendy Miasta Warszawa[14]. Od 1 października 1939 do 1 lutego 1945 w niemieckiej niewoli. Zmarł 4 grudnia 1997[15].
  7. ↑ Numer „47” to numer macierzystej dywizji piechoty powiększony o 11. W skład zestawu łączności dywizji piechoty wchodził: pluton radio, pluton łączności Kwatery Głównej, kompania telefoniczna i drużyna parkowa łączności[18]. Pluton radio nr 47 mobilizował pułk radio w Warszawie, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym[19].
  8. ↑ Władysław Połoński ur. 16 października 1907 we wsi Dobrzyniewo Kościelne. W marcu 1939 był przydzielony do rezerwy personalnej oficerów przy inspektorze saperów na stanowisko pomocnika wykonawcy studiów[22]. W 1946 pełnił służbę w Junackiej Szkole Mechanicznej w Tel el Kebir. Tam zmarł 30 marca 1946 i został pochowany na brytyjskim cmentarzu wojennym[23].
  9. ↑ Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[39].
  10. ↑ Maksymilian Eugeniusz Herold ur. 1 maja 1909 w Dąbrówce. Od 15 marca 1945 do 15 marca 1948 był lekarzem ambulatorium Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublińcu[43].
  11. ↑ Wincenty Kozłowski ur. 20 stycznia 1896 w Płońsku, w rodzinie Wojciecha i Marii z Kińskich. Był odznaczony Medalem Niepodległości[48][49]. 26 stycznia 1934 ogłoszono sprostowanie daty urodzenia z „28 stycznia 1896” na „20 stycznia 1896”[50]. W czasie okupacji niemieckiej pełnił służbę w Oddziale V Łączności KG AK, a w czasie powstania warszawskiego w Obwodzie Śródmieście AK[51]. Po kapitulacji powstania w niemieckiej niewoli. Początkowo w Stalagu 344 Lamsdorf, a od 18 października 1944 w Oflagu II D Gross-Born[15].

Przypisy

  1. ↑ Kronika 1938 ↓, s. 10-11.
  2. 1 2 3 Kronika 1938 ↓, s. 15.
  3. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. CLXIX–CLXX.
  4. ↑ Chamski 1941 ↓, s. 12.
  5. 1 2 Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 474.
  6. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 492.
  7. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 482–483.
  8. ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 144–145.
  9. 1 2 3 4 5 Zarzycki 1995 ↓, s. 218.
  10. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 178, 700.
  11. ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 625.
  12. ↑ Leonard 1991 ↓, s. 239.
  13. 1 2 3 Dalecki 1989 ↓, s. 24.
  14. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 840.
  15. 1 2 3 Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2025-10-13].
  16. ↑ Wróblewski 1975 ↓, s. 28, 81.
  17. ↑ Bielski 1991 ↓, s. 346.
  18. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. CLXXXVI.
  19. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 485.
  20. ↑ Leonard 1991 ↓, s. 243.
  21. 1 2 Leonard 1991 ↓, s. 247.
  22. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 269, 426.
  23. ↑ Wykaz poległych 1952 ↓, s. 275.
  24. ↑ Białkowski 1942 ↓, s. 40–43.
  25. 1 2 3 Kronika 1938 ↓, s. 11.
  26. ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 26 stycznia 1934 r., Nr 2, s. 21. Dyspozycja do 31 lipca 1933.
  27. ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 22 grudnia 1934 r., Nr 14, s. 267.
  28. 1 2 3 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 821.
  29. ↑ Kronika 1938 ↓, s. 11, 15.
  30. ↑ Kronika 1938 ↓, s. 11, 12, 15.
  31. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 208.
  32. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 32.
  33. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 159.
  34. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 446.
  35. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 453.
  36. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 538.
  37. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 637.
  38. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 821-822.
  39. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. VI.
  40. 1 2 3 4 5 6 Leonard 1991 ↓, s. 252.
  41. ↑ Chamski 1941 ↓, s. 71, 169.
  42. ↑ Dalecki 1989 ↓, s. 271, 272, 321.
  43. ↑ Dane osoby z katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. IPN. [dostęp 2025-10-13].
  44. ↑ Bohdan [Bogdan Kruszyński ps. Pomian]. Muzeum Armii Krajowej im. Emila Fieldorfa “Nila” w Krakowie. [dostęp 2025-10-13].
  45. ↑ Zenon Podziewski. IPN. [dostęp 2025-10-13].
  46. ↑ Władysław Paleski. szachypolskie.pl. [dostęp 2025-10-13].
  47. ↑ Stanisław Iwański. Fundacja Obchodów 100 Rocznicy Odzyskania Przez Polskę Niepodległości. [dostęp 2025-10-13].
  48. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-15].
  49. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-15].
  50. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934, s. 39.
  51. ↑ Wincenty Kozłowski. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2025-10-15].
  52. ↑ Kronika 1938 ↓, s. 19.
  53. ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r., poz. 89.
  54. ↑ Satora 1990 ↓, s. 366.
  55. ↑ Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 7 z 19 czerwca 1937 roku
  56. ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r., poz. 87.
  57. ↑ Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 375.

Bibliografia

  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
  • Kronika 6. Baonu Telegraficznego, sygn. C.792. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1938. [dostęp 2022-04-21].
  • Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939–1946. Londyn: Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego, 1952.
  • Edward Białkowski: Praca zimowa. [w:] B.I.110g [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1942-02-22. [dostęp 2025-10-18].
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
  • Zygmunt Chamski: Studjum łączności w kampanii polskiej 1939 roku. [w:] B.I.9c cz. 1 odpis [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, październik 1941. [dostęp 2022-06-13].
  • Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
  • Ryszard Dalecki: Armia „Karpaty” w wojnie obronnej 1939 r.. Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02830-8.
  • Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
  • Władysław Leonard: Dowództwa i łączność : Obsada we wrześniu 1939. [w:] B.I.9c cz. 2 [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, styczeń 1991. [dostęp 2018-10-31].
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918–1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Jan Wróblewski: Armia „Łódź” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995. ISBN 83-85621-87-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.