Abaj Kunanbajuly

Abaj Kunanbajuly
Абай Ибраһим Кұнанбайұлы
Ilustracja
Imię i nazwisko

Hakim İbrahim Kunanbajuly
(Хәкім Ибраһим Кұнанбайұлы/Häkim İbrahim Qunanbayulı)

Data i miejsce urodzenia

10 sierpnia 1845
Karkarały

Data śmierci

6 lipca 1904

Narodowość

kazachska

Dziedzina sztuki

literatura, muzyka

Ważne dzieła

Masgud

Abaj Ibrahim Kunanbajuly (kaz. Абай Ибраһим Кұнанбайұлы, ros. Абай Ибрагим Кунанбаев; ur. 10 sierpnia 1845 w Karkarałach, zm. 6 lipca 1904) – kazachski poeta, kompozytor i filozof, uważany za jednego z najwybitniejszych twórców kazachskich i współtwórca współczesnego literackiego języka kazachskiego, działacz społeczny i kulturalny[1].

Życiorys

Należał do plemienia tobykty[2]. Urodził się w rodzinie wielkiego feudała Kunanbaja Uskienbajewa (ros. Кунанбай Ускенбаев, kaz. Құнанбай Өскенбайұлы), który wysłał syna do medresy Achmeta Rizy w Semipałatyńsku[3]. Jednocześnie Abaj uczęszczał do szkoły rosyjskiej[4]. Posługiwał się arabskim, perskim i innymi językami wschodnimi[3].

Twórczość

Wprowadził do poezji tematykę społeczno-obyczajową oraz nową wersyfikację. Był także działaczem politycznym, mocno zaangażowanym w przemiany społeczno-gospodarcze swojego narodu. W swoich utworach często i chętnie podejmował tematykę społeczną. Tworzył wiersze i poematy o tematyce społeczno-kulturalnej, związane z ustną poezją ludową.

Abaj znajdował się pod wpływem kultury rosyjskiej, której był gorącym wielbicielem. Spod jego pióra wyszły pierwsze przekłady na język kazachski utworów Puszkina, Lermontowa i Kryłowa[5] Abaj był orędownikiem przyjaźni z narodem rosyjskim. Podobnie jak Ybyraj Ałtynsarin, Abaj uważał, że jedyną drogą do oświaty narodu kazachskiego jest studiowanie języka rosyjskiego, nauki i kultury rosyjskiej[6][7].

Rzecz główna – to przyswojenie sobie rosyjskiej nauki. Nauka, wiedza, dostatek, sztuka – wszystko to mają Rosjanie... trzeba koniecznie znać język rosyjski i kulturę rosyjską[8].
Главное — научиться русской науке. Наука, знание, достаток, искусство — все это у русских... Необходимо знать русский язык и русскую культуру.

—  Abaj Kunanbajuly: Dzieła zebrane w jednym tomie, wyd. ros.

Abaj rozpatrywał literaturę jako najważniejszy środek wychowania i oświecenia mas ludowych[9].

Poglądy społeczne i filozoficzne

Abaj to nie tylko artysta, mistrz słowa, pisarz, którego dziełami słusznie szczyci się naród kazachski, lecz także wybitny myśliciel, zajmujący szczególne miejsce w dziejach myśli filozoficznej i społecznej Kazachstanu[2]. Dla rozumienia filozoficznych poglądów Abaja źródłem niezwykle ważkim i cennym mogą być jego nowele moralizatorskie. W utworach tych rozpatruje on problemy filozoficzne, wyraża swój punkt widzenia na zagadnienie pochodzenia świata. Abaj uznaje za prawdziwe twierdzenie, że świat został stworzony przez Boga, rolę Boga sprowadza jednak wyłącznie do aktu stworzenia[10].

Dzieła

Abaj Kunanbajuly pozostawił po sobie wyjątkowo bogatą spuściznę literacką[11].

  • Абай Кунанбаев: Собрание сочинений в одном томе. Przekład z języka kazachskiego. Moskwa: Гослитиздат, 1954. (ros.).
Poemat
  • Masgud (1887)

Przypisy

Bibliografia

po polsku
w językach obcych
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.