Ach, ten Andy!

Ach, ten Andy! (ang. What’s with Andy?, franc. Sacré Andy!, niem. Typisch Andy) – kanadyjsko-francusko-niemiecki animowany serial komediowy na podst. serii opowiadań Just! Andy’ego Griffithsa produkcji CinéGroupe, powstający w latach 2001–2007.

W Polsce emitowany był przez telewizję Fox Kids/Jetix, od 1 września 2003 do 2009 roku, a na Disney XD od 19 września 2009 do 28 lutego 2012.

Serial opowiada o przygodach Andy’ego Larkina, nastolatka mieszkającego w kanadyjskim miasteczku East Gackle. Pasją Andy’ego jest wycinanie innym kawałów – wymyśla ich kilka dziennie, jednak nie wszystkie zostają wykonane. W realizacji dowcipów Andy’emu pomagają przyjaciel z klasy Danny Picket oraz Mush, dostawca pizzy. Choć Andy i Danny uważają, że ich żarty są cudowne i genialne, mieszkańcy miasta East Gackle są przeciwnego zdania – przeważnie kończą się one dla nich czymś niemiłym.

• Andrew „Andy” Larkin – tytułowy antybohater kreskówki. Uważa się za „największego numeranta świata”, choć nie zawsze jego numery wychodzą po jego myśli, zazwyczaj kończą się niepowodzeniem. Jego najlepszym przyjacielem i wspólnikiem jest Danny Pickett. Andy jest zakochany w Lori, ale nawet dla niej nie zrezygnowałby z robienia dowcipów. By zrobić kawał wykorzysta każdą nadającą się do tego sytuację. Jego oponentami są jego siostra Jen, Lik i Leech, Jervis Coltrane, dyrektor De Rosa, Craig Bennett oraz policja. W odcinku Psychologiczne gierki Andy odkrywa, że jego ojciec też był w przeszłości numerantem, jednak nie może w to uwierzyć.
• Daniel „Danny” Thadeus Pickett – najlepszy przyjaciel i wspólnik Andy’ego. Jest Afroamerykaninem dość niskiego wzrostu i nosi charakterystyczne okulary. Mówi o sobie „drugi najlepszy numerant świata”. Danny w przeciwieństwie do partnera często myśli racjonalnie i wykazuje się zdrowym rozsądkiem, zwłaszcza jeśli sądzi, że ich żart mógłby przynieść poważne i negatywne (głównie dla nich) konsekwencje.
• Laura „Lori” Mackney – szkolna dziennikarka, w której Andy jest zakochany. Lori odwzajemnia jego uczucia, choć sama uważa go za kiepskiego dowcipnisia. Nie przepada za Jen. O jej względy z Andym rywalizuje Jarvis Coltraine. Mimo swoich uczuć do Lori Andy nawet dla niej nie przestałby wycinać żartów.
• Jennifer „Jen” Larkin – siostra Andy’ego. Numery swojego brata uważa za bardzo dziecinne i mało zabawne. Często pada ich ofiarą, aczkolwiek zdarza się, że demaskuje Andy’ego i przerywa jego dowcipy. Uważa go za „pokrakę” lub „wybryk natury”. Jest przewodniczącą samorządu uczniowskiego i kapitanem drużyny czirliderek. Koleguje się z Teri, podkochuje się w Craigu Bennecie, nie przepada za Lori i Dannym (zwłaszcza za Dannym). Nic nie wie o przeszłości swojego ojca jako dowcipnisia. Jen jest starsza od brata.
• Alfred „Al” Larkin – ojciec Andy’ego i Jen, mąż Friedy, pracuje w lokalnej fabryce papieru, gdzie stara się o awans. Mimo spokojnego trybu życia, poważnej postawy i pozornie drętwego poczucia humoru w odcinku Psychologiczne gierki okazało się, że Al w przeszłości był „największym numerantem świata” znanym jako „Tajemniczy Kawalarz” (gdyż jako dowcipniś starał się być całkowicie anonimowy), jednak został wyleczony z żartowania przez szkolną psycholog – panią Murphy. W pewnym momencie Andy również został zmuszony do wizyt u niej, jednak miał znacznie więcej szczęścia od ojca i przechytrzył terapeutkę, przez co zdołał ostatecznie dokończyć jego ostatnie dzieło zwane „Baranim Kotletem”.
• Frieda Larkin – matka Andy’ego i Jen, żona Ala, uwielbia prace społeczne na rzecz East Gackle. Jest kochającą osobą, ale surową w stosunku do Andy’ego i nielubiącą jego kawałów. Frieda nie zna przeszłości swojego męża jako żartownisia.
• Spank – pies Larkinów. Jest leniwy i uwielbia jeść, w szczególności suszone śliwki. Ma problemy z żołądkiem, przez co często puszcza śmierdzące bąki (w odcinku Najlepsi wrogowie miał bardzo silne wzdęcia po zjedzeniu sporej ilości chili).
• Norman „Ned” Larkin – ojciec Ala, dziadek Andy’ego i Jen. Jest kawalarzem – gen numeranta odziedziczyli po nim zarówno jego wnuk, jak i syn (który przed akcją kreskówki został wyleczony z żartowania). Jest członkiem organizacji SSPLAT (Stowarzyszenie Staruszków Płatających Figle), do którego należą też pani Moutonbacker i pan Flanagan (Flenny). W odcinku Więzi rodzinne za namową nowo poznanej kobiety decyduje się nie robić więcej kawałów, jednak później Andy uświadamia mu jaka to frajda. Nie pojawił się ani razu w drugiej serii.
• Teri – najlepsza przyjaciółka Jen. Rzadko pada ofiarą kawałów Andy’ego, choć w odcinku Straszna Teri była podejrzewana o posiadanie paranormalnych umiejętności.
• Peter Lik i Andrew Leech – dwójka niezbyt inteligentnych szkolnych chuliganów. Lubią dręczyć słabszych, w szczególności Martina Bonwicka i dwójkę głównych bohaterów. Lik posiada charakterystycznego, niebieskiego irokeza, ponadto jego ojciec ma sklep z narzędziami. Leech jest gruby i nosi czapkę o imieniu Nuffy, do której jest bardzo przywiązany; często powtarza wyrażenie „No wiesz”. Lik i Leech boją się tylko szkolnej drużyny futbolowej, zwłaszcza Craiga Bennetta.
• Martin Bonwick – kujon i mięczak, wielki fan science-fiction. Jest na tyle naiwny, że często pada ofiarą dowcipów Andy’ego. Jest bardzo często nękany przez Lika i Leecha, którzy chcą zabrać mu jego kieszonkowe.
• Craig Bennett – kapitan szkolnej drużyny futbolowej, utalentowany również w innych dziedzinach sportu. Jen jest zakochana w nim po uszy. Nie jest zbyt inteligentny, przez co zazwyczaj pada ofiarą żartów Andy’ego. Jest jedną z niewielu osób, których boją się Lik i Leech.
• Jervis Coltrane – rywal Andy’ego o względy Lori, jest niskiego wzrostu snobem oraz najbogatszą osobą w szkole. Jego ojciec sprzedaje telewizory.
• Victor „Mush” Mushkovitz – dostawca pizzy, kumpel Andy’ego i Danny'ego, często pomaga im w realizacji ich dowcipów. Zawsze nosi charakterystyczne okulary słoneczne i dredy. Jest osobą lojalną – Andy i Danny zawsze mogą liczyć na jego pomoc zwłaszcza gdy znajdą się w tarapatach lub potrzebują transportu. Często udziela Andy’emu rad w sposób nawiązujący do robienia pizzy. W odcinku Numery chodzą parami wyznał, że w przeszłości rzucił szkołę.
• Percy De Rosa – dyrektor szkoły w mieście East Gackle. Z bardzo oczywistych powodów Andy stale jest w kręgu jego podejrzeń jeśli chodzi o incydenty szkolne. Wielbiciel i wykonawca waz ceramicznych. Choć Andy’ego szczerze nienawidzi, to o Jen ma bardzo dobre zdanie.
• Pan Hutchins – nauczyciel, prawdopodobnie wychowawca klasy Andy’ego, Danny’ego i Lori. Często łapie się na numery głównego bohatera, ponadto wierzy w kosmitów, dlatego stał się ofiarą dowcipu Andy’ego w odcinku Kosmici z East Gackle.
• Pani Woolmare – nauczycielka historii i opiekunka szkolnego chóru. Pojawia się rzadko, ale zwykle staje się ofiarą numerów Andy’ego.
• Pani Weebles – sekretarka De Rosy. Nie lubi, gdy zwierzęta załatwiają się w miejskim parku.
• Pan Clyde – szkolny woźny, były wojskowy i strażnik więzienny. Zakochany w pani Scorn.
• Pani Scorn – szkolna bibliotekarka. Ma obsesję na punkcie książek. Zakochana w panu Clydzie.
• Steve Rowgee Senior i Junior – dwaj policjanci z East Gackle, ojciec i syn. Steve Senior to emerytowany szeryf, który w przeszłości nosił ksywkę „Wariata o Żelaznej Pięści” z powodu swojej nieugiętości i nieustępliwości w walce z przestępcami. Jego syn, Steve Junior, jest aktualnym szeryfem i całkowitym przeciwieństwem ojca – jest niezbyt inteligentny i mało rozgarnięty, przez co Steve Senior bardzo często mu towarzyszy.
• Burmistrz Henry K. Roth – burmistrz East Gackle. Wielbiciel krasnali, a szczególnie dużej maskotki (która w drugim sezonie została zastąpiona dużą drewnianą figurką Panem East Gackle) w centrum miasta. Zawsze nosi na sobie sportowe ubranie. Również często pada ofiarą żartów Andy’ego. Jest przełożonym Steve’ów.
• Roger Timberly – szef Ala, właściciel fabryki papierów. Ma o nim złe zdanie i próbuje go unikać tak często, jak to tylko możliwe.
• Pani Murphy – szkolna psycholog, specjalizuje się w hipnozie. 20 lat przed akcją serialu wyleczyła Ala z robienia numerów. Później próbowała też wyleczyć Andy’ego, który jednak miał dużo więcej szczęścia od ojca i zdołał ją przechytrzyć.

Serial został oparty na serii książek dla dzieci Andy’ego Griffithsa Just! (zilustrowanych przez Terry'ego Dentona), choć wiele odcinków nie jest bezpośrednio opartych na książkach. Zmiany w stosunku do książek w serialu obejmują nazwisko Andy’ego, które pierwotnie należało do jego twórcy, oraz inne drobne zmiany imion, takie jak zmiana imienia Lisy na Lori. Seria książek została oparta na wczesnym życiu Griffithsa^[1].

CinéGroupe ogłosiło adaptację telewizyjną 23 marca 2001 roku, która miała zostać wyemitowana na kanałach: kanadyjskim Teletoon i amerykańskim Fox Family później w tym samym roku^[2]. W produkcji uczestniczyła amerykańska firma Saban Entertainment^[3] i posiadała prawa dystrybucyjne^[3]. Prawa do 1. serii były dzielone między obie firmy; CinéGroupe posiadała wszystkie prawa do serii w Kanadzie, Fox Family Worldwide posiadała prawa w Stanach Zjednoczonych, a Pueblo Films, udziałowiec Saban International Paris, posiadał prawa na wszystkich pozostałych terytoriach^[4].

Główna produkcja serialu przeniosła się do Kanady w 2. sezonie, który został wyprodukowany we współpracy z francuskim studiem SIP Animation, dopiero co oddzielonym od Saban Entertainment, i we współpracy z niemieckim kanałem telewizyjnym Super RTL. Cała obsada głosowa musiała zostać zastąpiona tą zmianą, z wyjątkiem aktora głosowego Andy’ego Larkina, Iana Jamesa Corletta, ponieważ ten był Kanadyjczykiem. Prawa do 2. serii zostały podzielone między CinéGroupe, SIP i FKE, przy czym CinéGroupe posiadało prawa kanadyjskie, tak jak w przypadku poprzedniej serii, SIP posiadało prawa we Francji i wszystkich innych francuskojęzycznych terytoriach, a Fox Kids Europe posiadało resztę^[5]. Usługi dystrybucyjne poza Kanadą były obsługiwane przez spółkę zależną The Walt Disney Company, Buena Vista International Television, po tym jak ramię dystrybucyjne Saban International zostało jej przekazane na początku maja 2002 roku^[6].

We wrześniu 2003 roku Jaclyn Linetsky, która użyczyła głosu Lori w drugiej serii, zginęła w wypadku drogowym podczas produkcji. Udało jej się dokończyć cały drugi sezon przed śmiercią, ale w kolejnym sezonie zastąpiła ją Eleanor Noble. Odcinek Siostrzyczka Jen został poświęcony jej pamięci.

Seria trzecia została zlecona przez Super RTL, który do października 2021 roku odpowiadał za dystrybucję sezonu w krajach niemieckojęzycznych^[7]. Dystrybucją w Australii, Nowej Zelandii i krajach azjatyckich do końca listopada 2011 roku zajmowała się firma Unart Productions, natomiast w pozostałych częściach świata za dystrybucję odpowiadała firma CinéGroupe^[8].

• Premiery w Polsce:
  • I seria (odcinki 1-26) – 1 września 2003 roku,
  • II seria (odc. 27-36) – 1 stycznia 2005 roku,
  • II seria (odc. 37-52) – 10 lutego 2005 roku,
  • III seria (odcinki 53-78) – 1 kwietnia 2007 roku.

• Ach, ten Andy! w bazie IMDb (ang.)
• Ach, ten Andy! w bazie Filmweb
• Ach, ten Andy! w bazie TV.com (ang.) (wersja archiwalna)