Adam Niedenthal

Adam Niedenthal
Zawadzki, Wroński
Ilustracja
podporucznik piechoty podporucznik piechoty
Pełne imię i nazwisko

Adam Ignacy Niedenthal

Data i miejsce urodzenia

31 lipca 1898
Krasiczyn

Data i miejsce śmierci

27 września 1944
Oflag VI B Dössel

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

35 pułk piechoty

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
III powstanie śląskie
II wojna światowa

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Medal Niepodległości Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I stopnia

Adam Ignacy Niedenthal[a], ps. Zawadzki, Wroński[2][3] (ur. 31 lipca 1898 w Krasiczynie, zm. 27 września 1944 w Oflagu VI B Dössel) – podporucznik piechoty rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 31 lipca 1898 w Krasiczynie, w ówczesnym powiecie przemyskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Władysława (ur. 1862), starszego kontrolera Skarbu, i Marii z Zawadzkich h. Rogala (1869–1936), córki c. k. komisarza powiatowego[4][5][6]. Był bratem działaczy niepodległościowych i podporuczników piechoty rezerwy Wojska Polskiego: Stanisława Jana (ur. 1897), odznaczonego Medalem Niepodległości[7][8][9] i Kazimierza (ur. 1900), odznaczonego Krzyżem Niepodległości[10][11][12]. Do szkół powszechnych uczęszczał w Bochni i Warężu, a do gimnazjum w Sokalu, Lwowie, Pradze i ponownie we Lwowie[4]. W 1916 zdał tam egzamin dojrzałości w Filii c. k. IV Gimnazjum[4][b]. W tym samym roku rozpoczął studia wyższe na Wydziale Chemii Technicznej c. k. Szkoły Politechnicznej we Lwowie[4]. We wrześniu 1917 został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii i przydzielony do 58 pułku piechoty, w którym służył do września następnego roku[4].

Od 1 listopada 1918 jako członek Polskiej Organizacji Wojskowej walczył w obronie Lwowa na odcinku II[c]. 4 listopada został ranny[15]. Po wyleczeniu walczył z Ukraińcami w szeregach 7 kompanii 38 pułku piechoty, a następnie 8 kompanii 5 pułku piechoty Legionów[4].

Od 20 lipca 1919 walczył przeciwko bolszewikom na Wołyniu i Polesiu w szeregach 7 kompanii 35 pułku piechoty[4]. W trakcie walk awansował na kaprala i plutonowego[4]. Wyróżnił się 23 stycznia 1920 jako dowódca patrolu w walce z bolszewicką placówką we wsi Worotyń Mały[4][16]. 6 czerwca 1920 dowódca 7 kompanii, podporucznik Stanisław Uszakiewicz sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

dnia 23 I 1920 otrzymał plut. Adam Niedenthal-Zawadzki na czele 15 ludzi rozkaz spatrolować okolicę wsi Worotyń Mały, odległej 15 wiorst od naszej pozycji w Słobódce. Dowiedziawszy się po drodze od chłopów, że we wsi stoi bolszewicka placówka w sile 16 ludzi, wystawiająca 1 wedetę na krańcu wsi i że teren dookoła tejże wsi jest niezalesiony i równy w promieniu 1⅛ wiorsty, umieścił patrol za trzema chłopskimi sańmi z sianem i podsunął się w ten sposób, niepostrzeżenie na odległość paru kroków od wedety nieprzyjacielskiej. Po rozbrojeniu tejże oraz otrzymaniu od niej informacji, gdzie znajduje się placówka, rozkazał plut. Niedenthal-Zawadzki otoczyć kwaterę, w której znajdowało się 16 bolszewików. Gdy ci na widok naszych żołnierzy poczęli strzelać przez okna i drzwi oraz rzucać granaty ręczne, z których 2 padły w odległości paru kroków od dowódcy patrolu i jego ludzi, skoro nie pomogło wywalanie kolbami zabarykadowanych drzwi, plut. Niedenthal-Zawadzki podsunąwszy się pod okno rzucił przez nie do wnętrza chaty granat ręczny, który ranił ciężko 1 bolszewika i zmusił placówkę do poddania się[4].

Wniosek został zatwierdzony przez dowódcę II batalionu, kapitana Wacława Klaczyńskiego, dowódcę pułku, kapitana Wiktora Nowakowskiego i dowódcę 9 Dywizji Piechoty, pułkownika Mieczysława Trojanowskiego[4]. 28 czerwca 1920 pod wsią Grady na Polesiu został ranny po raz drugi[4]. Do 15 maja 1921 przebywał na leczeniu[4]. W międzyczasie, za wybitne czyny męstwa, został mianowany z dniem 31 grudnia 1920 podporucznikiem[4].

Od maja do 5 lipca 1921 wziął udział w III powstaniu śląskim jako adiutant batalionu szturmowego 1 pułku piechoty[4]. 25 sierpnia został skierowany do Szpitala „Domu Inwalidów”, a następnie do kadry batalionu zapasowego 35 pp[4]. W styczniu 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 35 pp[17][18]. Później został przeniesiony w rezerwie do 57 pułku piechoty w Poznaniu[19][20]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 2264. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[21][22]. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas w grupie oficerów „przebywających stale zagranicą”[23].

W marcu 1922 wyjechał do Brazylii jako delegat Urzędu Emigracyjnego, gdzie początkowo kontynuował leczenie z ran odniesionych na wojnach[4]. Później pracował w szeregu fabryk, firmach i warsztatach w Brazylii, Argentynie, Boliwii, Paragwaju i Urugwaju, specjalizując się w naprawie maszyn do pisania i rachowania[4]. W międzyczasie (1927–1928) pracował w Buenos Aires jako dziennikarz polityczny oraz pracownik Wydziału Konsularnego Poselstwa RP[4].

8 czerwca 1934 wrócił do Polski i zamieszkał w Warszawie przy ulicy Dobrej 3 m. 14[4]. 13 października tego roku wymeldował się[4]. Później mieszkał przy ulicy Gimnastycznej 13[4]. Pracował w firmie „Block Brun”[4].

W czasie kampanii wrześniowej walczył w 210 pułku piechoty[24]. Dostał się do niemieckiej niewoli i został osadzony w Oflagu VI B Dössel[24]. Zginął 27 września 1944 w czasie omyłkowego bombardowania obozu przez Królewskie Siły Powietrzne[24]. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Warburgu[24]. Pośmiertnie został awansowany na porucznika[24].

Był kawalerem, dzieci nie miał[4].

Ordery i odznaczenia

4 kwietnia 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości ponownie rozpatrzył jego wniosek, lecz Krzyża Niepodległości nie przyznał[2].

Uwagi

  1. ↑ 26 października 1933 ogłoszono sprostowanie imienia i nazwiska ppor. piech. rez. Adama Niedenthal-Zawadzkiego z „Adam Niedenthal-Zawadzki” na „Adam Ignacy Niedenthal”[1].
  2. ↑ W roku szkolnym 1913/1914 Adam ukończył naukę w klasie VIb, Stanisław w VIIb, a Kazimierz w IIIc[13].
  3. ↑ W obronie Lwowa walczyli także bracia Adama: Stanisław był kujerem w Naczelnej Komendzie Obrony Lwowa, a Kazimierz walczył na Odcinku I (pododcinek Wulka)[14].

Przypisy

  1. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 26 października 1933, s. 248.
  2. 1 2 Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  3. ↑ Wawrzkowicz i Klink 1939 ↓, s. 65.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Niedenthal Adam. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.74-6902 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  5. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  6. ↑ Maria Niedenthal – Władysław Niedenthal. Cmentarz Łyczakowski. [dostęp 2025-07-04].
  7. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  8. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  9. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 91, 489.
  10. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  11. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].
  12. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 48, 953.
  13. ↑ Sprawozdanie 1914 ↓, s. 82.
  14. ↑ Wawrzkowicz i Klink 1939 ↓, s. 32, 65, 325.
  15. ↑ Wawrzkowicz i Klink 1939 ↓, s. 65, 423.
  16. ↑ WIG - Mapa Operacyjna Polski 1:300 000, arkusz Mozyrz. mapywig.org, 1930. [dostęp 2025-07-04].
  17. ↑ Druga lista 1922 ↓, s. 18, piechota.
  18. ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 198.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 289.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 263.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 570.
  22. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 507.
  23. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 36, 816.
  24. 1 2 3 4 5 Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2025-07-03].
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 19 marca 1921, s. 482.
  26. ↑ Brzychaczek 1929 ↓, s. 54.
  27. ↑ M.P. z 1938 r. Nr 93, poz. 143 (ISAP)
  28. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-03].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.