Ajudah (sonet)

Ajudah w pierwodruku „Sonetów Adama Mickiewicza” z 1826 roku[1]
Ajudah w tomie 1 zbioru „Poezje Adama Mickiewicza” z 1899 roku[2]

Ajudah (incipit Lubię poglądać wsparty na Judahu skale) – osiemnasty sonet z cyklu sonetów krymskich autorstwa Adama Mickiewicza. Po raz pierwszy został opublikowany w 1826 roku, natomiast dokładna data powstania poematu nie jest znana.

Treść sonetu

Sonet osiemnasty w pierwszych ośmiu wersach przedstawia podmiot liryczny, który odpoczywając na skale Ajudahu opisuje piękno oraz spokój otaczającej go przyrody. Dwie ostatnie strofy pokazują przemyślenia Pielgrzyma na temat poezji, która pomaga mu w zamienić niszczącą siłę żywiołu w twórczość[1][2].

Wykorzystane słownictwo

Ajudah — między Jałtą a Ałusztą na płd. wybrzeżu Krymu wznosi się na wysokość 200 stóp nad powierzchnię morza Góra Niedźwiedzia: Ajudah[3].

Miejsce w cyklu

Sonet Ajudah zgodnie z podziałem Władysława Folkierskiego oraz Czesława Zgorzelskiego jest czwartym sonetem z czterech opisujących góry i ruiny Bałakławy (Droga nad przepaścią w Czufut-Kale, Góra Kikineis, Ruiny zamku w Bałakławie, Ajudah)[4][5]. Natomiast zgodnie z podziałem Juliusza Kleinera do tej grupy wchodzą tylko trzy sonety (Droga nad przepaścią w Czufut-Kale, Góra Kikineis, Ruiny zamku w Bałakławie)[6][5].

Analiza wersyfikacyjna

Sonet jest napisany trzynastozgłoskowcem[7] i zbudowany zgodnie z zasadami budowy sonetu poezji prowansalskiej oraz stosowanymi przez Petrarkę (czternastowierszowa struktura sonetu podzielona na dwa czterowiersze i jeden sześciowiersz), przy użyciu wyłącznie rymów żeńskich, padających na istotne dla treści sonetu słowa[8]. W dwóch pierwszych czterowierszach układ rymów jest abba abba,[8] natomiast w sześciowierszu, rozkładającym się na dwa trójwiersze, ccc ddd.[9][4] Struktura wersyfikacyjna sonetu jest zgodna z jego strukturą wewnętrzną[8], dwóm pierwszym czterowierszom, będącym zamkniętymi całościami składniowymi, przeciwstawia się kontrast myśli i obrazu w dwóch ostatnich trójwierszach[9].

Powstanie sonetu

Najprawdopodobniej wszystkie autografy sonetów Mickiewicza znajdowały się w albumie należącym do Piotra Moszyńskiego[10]. Album ten, jak i kopia wykonana przez Bronisława Gubrynowicza, zaginęły po 1945 roku, w związku z czym nie można ustalić dokładnej daty jego powstania[10]. Zgodnie z informacjami umieszczonymi w napisanej przez Władysława Mickiewicza przedmowie do tomu 1. paryskich „Dzieł” Mickiewicza sonety przed ich wydaniem zostały ocenzurowane przez Michaiła Kaczenowskiego, profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, który dokonał mało znaczących poprawek oraz nie wyraził zgody na publikację jednego sonetu pod tytułem Czołobitność, z którego treści zachowały się tylko dwa wersy[10].

Przypisy

  1. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Mickiewicz, Adam (1798-1855): Sonety Adama Mickiewicza.. Moskwa: nakł. aut., 1826 ([Moskwa]: Druk. Uniwersytetu). [dostęp 2020-12-23].
  2. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Mickiewicz, Adam (1798-1855): Poezye Adama Mickiewicza. T. 1.. Kraków: Księgarnia G. Gebethnera, 1899 (Kraków: W. L. Anczyc). [dostęp 2021-01-02].
  3. ↑ Adam Mickiewicz: Ajudah. [w:] Ajudah [on-line]. Wolne Lektury. [dostęp 2026-01-14].
  4. 1 2 Folkierski 1925 ↓, s. 81.
  5. 1 2 Zgorzelski 1976 ↓, s. 252–254.
  6. ↑ Kleiner 1995 ↓, s. 590.
  7. ↑ Kleiner 1995 ↓, s. 531.
  8. 1 2 3 Kleiner 1995 ↓, s. 532.
  9. 1 2 Kleiner 1995 ↓, s. 533.
  10. 1 2 3 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Siemion Łanda. Z dziejów powstania „Sonetów” Adama Mickiewicza. „Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej”. 4 (68), s. 237–282, 1977.

Bibliografia

  • Juliusz Kleiner: Mickiewicz. T. 1: Dzieje Gustawa. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995. ISBN 83-86668-17-2.
  • Władysław Folkierski: Sonet polski. Wybór tekstów. Wstępem i objaśnieniami zaopatrzył Władysław Folkierski. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1925.
  • Czesław Zgorzelski: O sztuce poetyckiej Mickiewicza. Próby zbliżeń i uogólnień. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.