Aleksandr Zatajewicz

Aleksandr Zatajewicz
Александр Затаевич
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Aleksandr Wiktorowicz Zatajewicz

Data i miejsce urodzenia

8 marca?/20 marca 1869
Bołchow

Data śmierci

6 grudnia 1936

Miejsce spoczynku

Cmentarz Nowodziewiczy, Moskwa

Zawód, zajęcie

etnomuzykolog, krytyk muzyczny, kompozytor

Aleksandr Wiktorowicz Zatajewicz (ros. Александр Викторович Затаевич, ur. 8 marca?/20 marca 1869 w Bołchowie[1][2], zm. 6 grudnia 1936[3] w Moskwie[1]) – rosyjski etnomuzykolog, zbieracz kazachskiej muzyki ludowej, krytyk muzyczny, kompozytor.

Życiorys

Urodził się w guberni orłowskiej[1], zapewne w rodzinie polskiego zesłańca[4]. W młodości grał na fortepianie, nauczył się jej od matki Sofii Iwanowej[5], komponował od 12. roku życia[5], studiował teorię muzyki[1]. Ukończył wojskowe gimnazjum w Orle[5]. Od 1886 roku był urzędnikiem gubernialnym w Płocku, pracował następnie w charakterze doradcy generała-gubernatora w Warszawie[1]. Był aktywny jako krytyk muzyczny w Warszawie w latach 1904–1915[4], pisał dla „Dziennika Warszawskiego”[1]. Opublikował ponad 1000 artykułów i recenzji na temat muzyki polskiej i rosyjskiej[2].

Wyjechał z Warszawy w 1915 roku, zamieszkał w Moskwie, a następnie w Petersburgu[1]. W 1920 roku zamieszkał w Orenburgu[5], pracował tamże jako akompaniator w filharmonii[1] i od tego czasu zajmował się zbieraniem pieśni stepowych akynów, które miały postać wokalnych recytatywów z akompaniamentem dombry[4]. Zbieranie muzyki ludowej zajęło mu 16 lat[5]. Wydał w Orenburgu[5] dzieło pt. Tysiąc pieśni narodu kazachskiego w 1925 roku (reedycja ukazała się w 1963 roku), publikacji patronował Instytut Literatury i Sztuki Kazachskiej Akademii Nauk; pomimo tytułu Zatajewicz zebrał i zanotował zapis nutowy 2300 pieśni i kompozycji muzycznych zwanych kiujami[4]. Opracował własny system zapisu nutowego aby dobrze oddać zasłyszane kompozycje[1]. Jego publikacja była traktowana jak śpiewnik[4]. Maksim Gorki o jego dziele wyraził się następująco: bogaty materiał dla Mozartów, Beethovenów, Chopinów, Mussorgskich przyszłości[6]; ukończenia dzieła gratulował mu Romain Rolland[6]. Przyjaźnił się z Siergiejem Rachmaninowem, który zadedykował mu swój zbiór utworów fortepianowych pt. Six moments musicaux op. 16 A[7]. Kolejna publikacji 500 pieśni kozackich ukazała się w Ałmaty w 1931 roku[5].

Zmarł w Moskwie po powrocie z wyprawy badawczej[1]. Został pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie obok Antona Czechowa[6]. Nagrobek z białego marmuru zdobi postać Kazacha grającego na dombrze[6].

Twórczość muzyczna

Pisał dużo na fortepian[2], miniatury wokalne i instrumentalne[7], a także utwory na orkiestrę, kompozycje smyczkowe, kwartet[2].

Nagrody

  • Ludowy artysta Kazachskiej SRR (1923)[3][2]

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Polska Światu, Zatajewicz Aleksander (1869–1936) – Kazachstan » Polska Światu – etnografia [online], Polska Światu, 20 stycznia 2019 [dostęp 2025-12-12].
  2. 1 2 3 4 5 Затаевич Александр Викторович. Биография [online], www.biografija.ru [dostęp 2025-12-12] (ros.).
  3. 1 2 Zataevič [online] [dostęp 2025-12-12] (fr.).
  4. 1 2 3 4 5 Badowski 2002 ↓, s. 94.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Эе/Аү, Талант тагдыры: Композитор Александр Затаевич, „Азаттык Υналгысы”, 17 lutego 2009 [dostęp 2025-12-12] (kirg.).
  6. 1 2 3 4 Badowski 2002 ↓, s. 95.
  7. 1 2 К истории одного посвящения С. В. Рахманинова. Южно-Российский Музыкальный Альманах [online], musalm.ru [dostęp 2025-12-12].

Bibliografia

  • Ryszard Badowski, Polscy piewcy Kazachstanu, Pelplin–Kobyłka: Wyd. Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”; J&J Decor, 2002, ISBN 978-83-88935-71-8.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.