Ali Laridżani

Ali Laridżani
‏علی لاریجانی‎
Ilustracja
Ali Laridżani podczas obrad Monachijskiej Konferencji Polityki Bezpieczeństwa (2007)
Data i miejsce urodzenia

3 czerwca 1958
An-Nadżaf

Data i miejsce śmierci

17 marca 2026
Teheran

Sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego
Okres

od 5 sierpnia 2025
do 17 marca 2026

Poprzednik

Ali Akbar Ahmadian

Następca

Hosejn Dehghan

Przewodniczący Islamskiego Zgromadzenia Konsultatywnego
Okres

od 28 maja 2008
do 28 maja 2020

Poprzednik

Gholam-Ali Haddad-Adel

Następca

Mohammad Bagher Ghalibaf

Członek Rady Rozpoznania Celowości
Okres

od 17 marca 1997, 28 maja 2020
do 2008, 17 marca 2026

Faksymile

Ali Laridżani (pers. ‏علی لاریجانی‎, ur. 3 czerwca 1958 w An-Nadżafie[1], zm. 17 marca 2026 w Teheranie[2]) – irański polityk konserwatywny i były oficer w Korpusie Strażników Rewolucji Islamskiej, który od 2025 do 2026 pełnił funkcję sekretarza najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego. Od 2008 do 2020 pełnił funkcję przewodniczącego Islamskiego Zgromadzenia Konsultatywnego. Od 2020 do 2026 był członkiem Rady Rozpoznania Celowości, w której zasiadał już w latach 1997–2008.

Laridżani zgłosił swoją kandydaturę w wyborach prezydenckich w 2024, ale ostatecznie został zdyskwalifikowany. Wcześniej startował w wyborach w 2005, ale zajął 6. miejsce, a w 2021 również został zdyskwalifikowany.

Życiorys

Był jednym z pięciu synów ajatollaha Mirzy Haszema Amoliego, bliskiego współpracownika Alego Chameneiego[3]. Urodził się w An-Nadżafie w Iraku, dokąd jego ojciec emigrował przed prześladowaniami ze strony szacha Mohammada Rezy Pahlawiego. W 1961 rodzina Laridżanich wróciła do Iranu. Ali Laridżani ukończył studia w zakresie matematyki i informatyki na Uniwersytecie Technologicznym w Teheranie[1]. Następnie obronił doktorat w dziedzinie filozofii na Uniwersytecie Teherańskim[1].

Nie brał udziału w rewolucji islamskiej w 1979[1]. Już po jej zwycięstwie zaciągnął się natomiast do Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, w którym został jednym z najwyższych dowódców[4]. Odszedł ze służby w latach 80. i pełnił następnie różne stanowiska ministerialne[3]. W 1992 został ministrem kultury i islamskiego przewodnictwa, zastępując zbyt liberalnego, w ocenie prezydenta Alego Akbara Haszemiego Rafsandżaniego, Mohammada Chatamiego. W ciągu dwóch lat kierowania ministerstwem wzmocnił cenzurę[1]. Następnie był dyrektorem państwowego koncernu mediowego IRIB[3]. Kierując do 2004[1] państwowymi mediami, prowadził kampanię propagandową przeciwko reformom wdrażanym i proponowanym przez prezydenta Mohammada Chatamiego[5]. Następnie wykładał filozofię na Uniwersytecie Teherańskim[1].

W 2005 bez powodzenia startował w wyborach prezydenckich w Iranie[6].

Był głównym negocjatorem irańskim w rozmowach dotyczących programu nuklearnego Teheranu[3]. Stanowisko to otrzymał po zwycięstwie Mahmuda Ahmadineżada w wyborach prezydenckich w Iranie w 2005, zastępując Hasana Rouhaniego. Zrezygnował w październiku 2007 z powodu różnic poglądów z prezydentem[5]. Równocześnie był sekretarzem Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego[7]. Następnie wszedł do Rady Korzyści[7].

W 2008 z powodzeniem startował w wyborach parlamentarnych[1], następnie mianowano go przewodniczącym Islamskiego Zgromadzenia Konsultatywnego[8]. Chociaż zaliczany był do konserwatystów, wielokrotnie występował z krytyką Mahmuda Ahmadineżada[9].

15 stycznia 2026, w następstwie protestów i doniesień o masakrach w Iranie, Stany Zjednoczone nałożyły nowe sankcje na Laridżaniego za jego udział w represjonowaniu protestujących[10]. Według jednego z raportów, Laridżani był „mózgiem” styczniowych represji w 2026, wykorzystując swoje bliskie powiązania z dowódcami Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej i służbami wywiadowczymi, a także długoletnie kontakty swojej rodziny z wysokimi rangą duchownymi, aby skonsolidować poparcie wśród rywalizujących frakcji i przygotować się do przejęcia przywództwa po śmierci Alego Chameneiego. W odpowiedzi na decyzję UE o uznaniu Korpusu Strażników za organizację terrorystyczną, Laridżani opublikował na X, że siły zbrojne wszystkich krajów popierających tę decyzję UE będą uznawane za grupy terrorystyczne i poniosą konsekwencje swoich działań[11].

W nocy z 16 na 17 marca 2026, w trakcie wojny Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem, Laridżani stał się celem izraelskiego nalotu[12]. Izraelski minister obrony Jisra’el Kac poinformował, że Laridżani zginął[13]. Kilka godzin później Iran potwierdził śmierć Laridżaniego[14]. W nalocie zginęli również jego syn Morteza oraz szef jego biura Alireza Bajat[15]. Agencja informacyjna Fars podała, że Laridżani zginął w wyniku amerykańsko-izraelskiego ataku, gdy odwiedzał swoją córkę na przedmieściach wschodniego Teheranu[16]. Z kolei izraelscy funkcjonariusze wywiadu oświadczyli, że byli w stanie śledzić jego ruchy po otrzymaniu informacji od mieszkańców Teheranu i zbombardowali go, gdy spotykał się z innymi urzędnikami w kryjówce na przedmieściach Teheranu[17][18]. Tej samej nocy w innym izraelskim nalocie zginął dowódca paramilitarnego Związku Mobilizacji Uciemiężonych (Basidż) gen. Gholamreza Solejmani[19].

Rodzina

Żonaty z córką ajatollaha Mortezy Motahhariego[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Nepotism & the Larijani Dynasty [online] [dostęp 2016-09-27].
  2. ↑ Iran war updates: Tehran confirms Larijani, Soleimani killed. Al Jazeera, 2026-03-17. [dostęp 2026-03-18].
  3. 1 2 3 4 Axworthy 2014 ↓, s. 327.
  4. ↑ Axworthy 2014 ↓, s. 378.
  5. 1 2 Iran’s Top Nuclear Negotiator Ali Larijani Resigns [online], 20 października 2007 [dostęp 2016-09-27] (ang.).
  6. ↑ Coville 2009 ↓, s. 229.
  7. 1 2 Frederic Wehrey i inni, The Rise of the Pasdaran. Assessing the Domestic Roles of Iran’s Islamic Revolutionary Guards Corps [online], s. 103.
  8. ↑ Axworthy 2014 ↓, s. 385.
  9. ↑ Orla Ryan, Ahmadinejad rival elected as Iranian speaker, „The Guardian”, 28 maja 2008, ISSN 0261-3077 [dostęp 2016-09-27] (ang.).
  10. ↑ Fatima Hussein Leer, US sanctions Iranian officials accused of repressing protests against the government [online], AP News, 15 stycznia 2026 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  11. ↑ Iran security chief warns Europe after EU action on Guards [online], www.iranintl.com, 30 stycznia 2026 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  12. ↑ Israeli media say military targeted top security chief Larijani. [w:] Iran International [on-line]. [dostęp 2026-03-17].
  13. ↑ Iran’s top security chief Larijani is dead, Israeli defence minister Katz says. [w:] Iran International [on-line]. [dostęp 2026-03-17].
  14. ↑ Iran confirms security chief Larijani, Basij commander Soleimani killed. [w:] Al Jazeera [on-line]. [dostęp 2026-03-18].
  15. ↑ Iran’s top security official, Ali Larijani, was killed in an airstrike. Here’s why his death is so significant.. [w:] CBS News [on-line]. [dostęp 2026-03-18].
  16. ↑ Ali Larijani, Iran’s ultimate backroom powerbroker, killed in Israeli airstrike. [w:] Reuters [on-line]. [dostęp 2026-03-18].
  17. ↑ Israeli official says tip from Tehran residents helped enable Larijani strike. [w:] Iran International [on-line]. [dostęp 2026-03-18].
  18. ↑ Israel Is Hunting Down Iranian Regime Members in Their Hideouts, One by One. [w:] The Wall Street Journal [on-line]. [dostęp 2026-03-18].
  19. ↑ Iran’s Basij militia commander Gholamreza Soleimani killed: IRGC. [w:] Al Jazeera [on-line]. [dostęp 2026-03-18].

Bibliografia

  • M. Axworthy: Revolutionary Iran. A History of the Islamic Republic. London: Penguin Books, 2014. ISBN 978-0-14-104623-5.
  • T. Coville: Najnowsza historia Iranu. Republika islamska. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2009. ISBN 978-83-61203-40-7.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.