Andrzej Jadach
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
12 listopada?/25 listopada 1911 |
|---|---|
| Data śmierci | |
| Partia | |
| Rodzice |
Jan i Katarzyna z domu Wilk |
| Odznaczenia | |
   | |
Andrzej Jadach ps. Karol[a][2] (ur. 12 listopada?/25 listopada 1911 w Dubasie[b], zm. 1943) – polski rolnik[3], działacz ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich[4].
Życiorys
Był jednym z ośmiorga dzieci Jana i Katarzyny z domu Wilk, drobnych rolników[2]. Uzyskał wykształcenie niepełne podstawowe[3]. Podjął pracę w wytwórni betonów i dachówek[2] H. Diamanda w Kolbuszowej Dolnej[5]. Odbył służbę wojskową w jednostce artyleryjskiej[6]. Zaangażował się w działalność Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici” oraz Stronnictwa Ludowego[2]. Był jednym z kierujących w 1937 strajkiem chłopskim w powiecie kolbuszowskim (obok Stefana Olszowego i Michała Falandysza)[7]. Po jego zakończeniu został skazany na karę dwóch miesięcy więzienia, którą odbył w Kolbuszowej[3].
W sierpniu 1939 został zmobilizowany. Wziął udział w kampanii wrześniowej, podczas której trafił do niemieckiej niewoli. Po jej opuszczeniu zaangażował się w działalność konspiracyjną[8]. Od 1940 był jednym z zastępców kierownictwa powiatowej trójki SL „Roch”[9]. Należał do Związku Walki Zbrojnej, następnie został żołnierzem Batalionów Chłopskich. Pełnił w nich funkcję zastępcy komendanta obwodu Kolbuszowa. Był odpowiedzialny za organizowanie oddziałów specjalnych BCh[3]. W październiku 1943 rozpoczął pełnienie funkcji komendanta Ludowej Straży Bezpieczeństwa na terenie powiatu[1].
31 października 1943 wraz z bratem Piotrem został aresztowany przez Gestapo[2]. Torturowany, zginął prawdopodobnie na zamku w Rzeszowie[4]. Według niemieckiego afisza z 1 listopada 1943 został skazany na karę śmierci i stracony za „działalność na szkodę niemieckiej odbudowy w Generalnym Gubernatorstwie”[c][10].
Żonaty, był ojcem[8].
Odznaczenia
- Krzyż Partyzancki (pośmiertnie)[4]
- Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1945, pośmiertnie)[4]
- Odznaka Grunwaldzka (1945, pośmiertnie)[4]
Upamiętnienie
16 października 1983 został patronem szkoły podstawowej w Zarębkach[11].
Uwagi
- ↑ W źródłach występuje również jako Koral[1]
- ↑ Przysiółek wsi Zarębki.
- ↑ Według relacji zastępcy komendanta BCh obwodu Kolbuszowa Stanisława Kosiorowskiego, Andrzej Jadach ps. „Karol” „od początku okupacji należał do organizacji podziemnej, aresztowany przez gestapo w domu w nocy z 1/2 listopada jest ciężko bity na miejscu w domu do nieprzytomności. Następnie bito go u pobliskiego sąsiada. Dalszego maltretowania dokonano w Szkole Podstawowej w Zarębkach. Tak zbitego i zmienionego nie do poznania przewieziono do Kolbuszowej i w śledztwie został zamordowany. Andrzej Jadach zginął śmiercią bohatera. Nie zdradził nikogo znając wiele osób i tajemnic naszej organizacji”[8].
Przypisy
- 1 2 Wilbik-Jagusztynowa 1973 ↓, s. 79.
- 1 2 3 4 5 Halina Dudzińska, Droga życiowa Piotra Jadacha z Zarębek, „Przegląd Kolbuszowski” (46), Forum Obywateli Ziemi Kolbuszowskiej, listopad 1995, s. 9, ISSN 1232-7646 [dostęp 2025-06-15].
- 1 2 3 4 Wojtas 2009 ↓, s. 273.
- 1 2 3 4 5 Patron szkoły [online], Szkoła Podstawowa im. Andrzeja Jadacha w Zarębkach [dostęp 2025-06-15].
- ↑ Halina Dudzińska, Wypis z księgi adresowej Polski dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, wydanej przez Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej w Warszawie w 1929 r., „Rocznik Kolbuszowski”, 3, Regionalne Towarzystwo Kultury im. J. M. Goslara w Kolbuszowej, 1994, s. 245, ISSN 0860-4584 [dostęp 2025-06-15].
- ↑ Stanisław Biesiadecki, Moje wspomnienia z tamtych lat cd., „Przegląd Kolbuszowski” (136), Forum Obywateli Ziemi Kolbuszowskiej, październik 2004, s. 20, ISSN 1232-7646.
- ↑ Dariusz Półćwiartek, Działalność partii ludowych w powiecie kolbuszowskim w latach 1918–1939, „Myśl Ludowa” (12), Warszawa: Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, 2020, s. 66, ISSN 2080-0029.
- 1 2 3 Stanisław Biesiadecki, Moje wspomnienia z tamtych lat cd., „Przegląd Kolbuszowski” (137), Forum Obywateli Ziemi Kolbuszowskiej, listopad 2004, s. 18, ISSN 1232-7646.
- ↑ Wilbik-Jagusztynowa 1973 ↓, s. 476.
- ↑ IPN GK 141/43 t. 5, [w:] Inwentarz archiwalny IPN [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2025-06-15].
- ↑ Nasza miejscowość [online], Szkoła Podstawowa im. Andrzeja Jadacha w Zarębkach [dostęp 2025-06-15].
Bibliografia
- Weronika Wilbik-Jagusztynowa: Bataliony Chłopskie na Rzeszowszczyźnie. Dokumenty, relacje, wspomnienia. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1973.
- Marian Wojtas: Słownik biograficzny żołnierzy Batalionów Chłopskich. T. 5. Lublin: Wydawnictwo Drukarnia Bestprint s.c, 2009. ISBN 978-83-60702-72-7.