Andrzej Jellonek

Andrzej Jellonek
Data i miejsce urodzenia

31 lipca 1907
Kraków

Data i miejsce śmierci

9 lutego 1998
Wrocław

profesor nauk fizycznych
Specjalność: metrologia, miernictwo elektroniczne
Alma Mater

Politechnika Lwowska

Doktorat

1941
1946

Profesura

31 lipca 1946

Doktor honoris causa
Politechnika Wrocławska – 1981
Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Politechnika Śląska
Politechnika Wrocławska

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Andrzej Stanisław Jellonek (ur. 31 lipca 1907 w Krakowie, zm. 9 lutego 1998 we Wrocławiu)[1] – polski fizyk specjalizujący się w radiotechnice. Prof. dr inż. nauczyciel akademicki związany z Politechniką Wrocławską.

Życiorys[2]

Urodził się w rodzinie Kazimierza, zarządcy dóbr Lubomirskich, i Ludwiki z domu Klebert[3]. W 1925 r. uzyskał świadectwo dojrzałości w Państwowym IV Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Krakowie. W roku 1926 rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Lwowskiej, które ukończył w 1931 r., uzyskując stopień inżyniera elektromechanika[4]. Po absolutorium pracował (w latach 1931–1934) w Laboratorium Radiotechnicznym na stanowisku początkowo młodszego, a potem starszego asystenta-cały czas przy Katedrze Fizyki. Równolegle do tych zajęć prowadził wykłady na kursach monterskich w Państwowej Szkole Przemysłowej we Lwowie[5].

W 1934 r. przeniósł się do Państwowych Zakładów Tele i Radiotechnicznych w Warszawie, gdzie pracował do 1939 r. W tym samym roku powrócił na Politechnikę Lwowską jako adiunkt Laboratorium Radiotechnicznego. W 1941 r. uzyskał stopień kandydata nauk elektrotechnicznych (równoważnik doktoratu). Po zajęciu Lwowa przez Niemców przeniósł się na powrót do Warszawy, gdzie znalazł zatrudnienie w laboratorium badań fizycznych P.Z. Philips. Podczas trwania powstania warszawskiego montował sprzęt radiowy ze zdobywanych części, i prowadził nasłuchy radiowe dla biuletynów powstańczych redagowanych przez Władysława Bartoszewskiego. W wyniku całkowitego zniszczenia siedziby P.Z. Philips w Warszawie przeniósł się do krakowskiego oddziału tej firmy.

W roku 1945 po wyzwoleniu Krakowa od 1 marca 1945 r. rozpoczął pracę jako adiunkt przy tworzącej się Politechnice Śląskiej z tymczasową siedzibą w Krakowie. Od 30 czerwca tego samego roku zajął stanowisko adiunkta Politechniki i Uniwersytetu Wrocławskiego. Na początku 1946 r. powtórzył obronę doktoratu na Politechnice Warszawskiej na podstawie pracy pt. Zachowanie się oporników niedrutowych przy wysokiej częstotliwości (promotor: prof. Janusz Groszkowski) bronioną pierwotnie we Lwowie w maju 1941 r. Dnia 31 lipca 1946 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego na Wydziale Mechaniczno-Elektrycznym Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej. Na Politechnice Wrocławskiej pełnił funkcje: kierownika Katedry Radiotechniki w latach 1946–1952, kierownika Katedry Miernictwa Elektronicznego w latach 1952–1968. W latach 1952–1954 i 1959–1961 był prorektorem ds. nauki[6]. W 1962 r. został mianowany profesorem zwyczajnym na Wydziale Łączności Politechniki Wrocławskiej. Od 1968 r. do czasu przejścia na emeryturę w roku 1977 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Metrologii Elektrycznej. Głównymi osiągnięciami w dorobku profesora są: zapoczątkowanie rozwoju metrologii w Polsce, pionierskie prace badawcze w zakresie miernictwa cyfrowego i pierwsze konstrukcje cyfrowej aparatury i systemów pomiarowych, wypromowanie 32 doktorów oraz wykształcenie setek inżynierów.

Był członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, wielu rad naukowych, członkiem Komitetu ds. Metrologii PAN, członkiem Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, honorowym członkiem Zakładu Fizycznych Podstaw Pomiaru w Instytucie Podstaw Metrologii Politechniki Wrocławskiej, należał do Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego[4].

Był mężem Stanisławy z domu Dembickiej (zm. 8 lutego 1998)[7], pracownika naukowo-dydaktycznego Politechniki Wrocławskiej, docenta w Instytucie Technologii Elektronowej. Mieli trójkę dzieci: Annę, Krzysztofa i Marię[3].

Zmarł śmiercią tragiczną 9 lutego 1998 r., pochowany 13 lutego 1998 r. z żoną na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu[7] (sektor 9b-1-1)[8].

Grób prof. Andrzeja Jellonka na cmentarzu Świętego Wawrzyńca we Wrocławiu

Dorobek naukowy

Publikacje książkowe[9.1]

  • Jellonek A., Miernictwo radiotechniczne, PIT, Warszawa 1948.
  • Jellonek A., Kuryłowicz J., Łapiński M., Siciński Z., Miernictwo elektryczne ogólne dla potrzeb telekomunikacji, PWT, Warszawa 1952.
  • Jellonek A., Miernictwo radiotechniczne, wyd 2, PWT, Warszawa 1952.
  • Jellonek A., Karkowski Z., Łączyński J., Elektronowe przyrządy pomiarowe. Obliczanie i konstrukcja, PWN, Łódź-Warszawa-Wrocław 1959.
  • Jellonek A., Karkowski Z., Konstrukcja elektronicznych przyrządów pomiarowych, cz. 1–2, wyd. 2, PWN, Łódź-Warszawa-Wrocław 1959.
  • Jellonek A., Karkowski Z., Miernictwo radiotechniczne, wyd. 3, PWN, Warszawa 1961.
  • Jellonek A., Karkowski Z., Konstrukcja elektronicznych przyrządów pomiarowych, cz. 1 i 3, wyd. 3, cz. 2, wyd. 2, PWN, Łódź-Warszawa-Wrocław 1962.
  • Jellonek A., Podstawy miernictwa teleelektrycznego, cz.1. Pomiary napięć i prądów stałych, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1965.
  • Jellonek A., Karkowski Z., Eksploatacja i konserwacja elektronicznych przyrządów pomiarowych, PWN, Wrocław-Warszawa-Łódź 1966.
  • Jellonek A., Gąszczak J., Podstawy miernictwa elektrycznego dla elektroników, cz.1, PWN, Warszawa-Wrocław 1969.
  • Jellonek A., Gąszczak J., Podstawy miernictwa elektrycznego dla elektroników wyd. 2, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1970.
  • Jellonek A., Zasady metrologii. Pojęcia i problemy, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1972.
  • Jellonek A., Karkowski Z., Miernictwo radiotechniczne, wyd. 4, WNT, Warszawa 1972.
  • Jellonek A., Gąszczak J., Orzeszkowski Z., Rymaszewski R., Podstawy metrologii elektrycznej i elektronicznej, PWN, Warszawa 1980.
  • Jellonek A., Zasady metrologii, wyd. 2, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1981.

Wybrane publikacje w czasopismach i materiałach konferencyjnych[9.2]

  • Jellonek A., Możliwości poszukiwań złóż ropy przy pomocy prądów dużej częstotliwości, Nafta 1947, R.3.
  • Jellonek A., Smoleński D., Rozwój młodej kadry naukowej na wyższej uczelni technicznej, Życie Szkoły Wyższej 1954, nr 1, s. 5–25.
  • Jellonek A., Metrologia współczesna - możliwości nauczania, Zeszyty Naukowe Politechniki Wrocławskiej - Miernictwo 1968, nr 200, s. 10.
  • Jellonek A., Gąszczak J., Podstawy miernictwa elektrycznego dla elektroników, cz. 1, PWN, Warszawa-Wrocław 1969.

Ordery i odznaczenia

Źródło:[14].

Nagrody i wyróżnienia

Upamiętnienie

Nazwisko prof. Andrzeja Jellonka widnieje na honorowej tablicy w holu głównym budynku A1 Politechniki Wrocławskiej[16][17].

Przypisy

  1. ↑ Andrzej Stanisław Jellonek [online], www.sejm-wielki.pl [dostęp 2026-03-14].
  2. ↑ Krzysztof Klukiewicz, Naukowiec, nauczyciel, wychowawca – W setną rocznicę urodzin Profesora Andrzeja Jellonka, Wrocław 2007.
  3. 1 2 Andrzej Jellonek – Kresowianie na Śląsku [online], leksykonkresowian.instytutslaski.pl [dostęp 2026-03-14].
  4. 1 2 3 Karol Kuczyński, Andrzej Jellonek (1907–1998) [online], www.elektro.info.pl [dostęp 2026-03-14].
  5. ↑ Prof. zw. dr inż. Andrzej Jellonek. „Czasopismo Techniczne”. Rok 129, Nr 141, s. 31–32, październik-grudzień 2009. Kraków: Krakowskie Towarzystwo Techniczne. ISSN 1425-8390. [dostęp 2026-03-14].
  6. ↑ 60 lat Wydziału Elektroniki Politechniki Wrocławskiej. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2012, s. 63–64, 231–232. ISBN 978-83-7493-693-4. [dostęp 2026-03-14].
  7. 1 2 Pożegnaliśmy Stanislawa i Andrzeja Jellonków. „Pryzmat”. Nr 103, s. 7, luty 1998. Wrocław: Politechnika Wrocławska. ISSN 1429-1673. [dostęp 2026-03-14].
  8. ↑ Cmentarz Parafialny Wrocław-Katedra [online], wroclaw-katedra.grobonet.com [dostęp 2026-03-14].
  9. Krzysztof Klukiewicz, Naukowiec, nauczyciel, wychowawca - W setną rocznicę urodzin Profesora Andrzeja Jellonka, Wrocław 2007.
    1. ↑ S. s. 126.
    2. ↑ S. 127–131.
  10. ↑ M.P. z 1950 r. Nr 85, poz. 1021 (ISAP) „za zasługi w pracy za- wodowej”.
  11. ↑ M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1589 (ISAP) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracу naukowej i dydaktycznej”.
  12. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 106, poz. 1419 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 5 maja 1955 r. nr 0/735 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
  13. ↑ Wybitnie zasłużeni / Politechnika Wrocławska [online], pwr.edu.pl [dostęp 2026-03-14].
  14. ↑ Andrzej Marusak, Andrzej Jellonek (1907–1998) Warszawa, 26 IV 2017 [dostęp 2026-03-14].
  15. ↑ Personalia. „Sigma. Magazyn Problemowo-Informacyjny”. Nr 2 (14), s. 13, 1969. Wrocław: Politechnika Wrocławska. [dostęp 2026-03-11].
  16. ↑ Upamiętnienie Elektryków. „Informator Oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich”. Nr 11, s. 5, październik 2011. Wrocław: Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Wrocławski. [dostęp 2026-03-14].
  17. ↑ Andrzej Jellonek (1907–1998) [online], apw.ee.pw.edu.pl [dostęp 2026-03-14].

Bibliografia

  • Klukiewicz Krzysztof, Naukowiec, nauczyciel, wychowawca - W setną rocznicę urodzin Profesora Andrzeja Jellonka, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2007.