Andrzej Lechowicz

Anagram Andrzeja Lechowicza dla Marcina z Kłecka z 1607 r.

Andrzej Lechowicz, właściwe nazwisko Loch (zm. ok. 1637) – poeta polsko-łaciński, spolszczony Szkot[1], często podpisywał się w zlatynizowanej formie jako Loeaechius[2] lub Loechius, Loechowic[3]. Twórca jednego z największych zbiorów anagramów w literaturze staropolskiej.

Życiorys

Uczył się w Braniewie i Wilnie, od 1584 studiował na Akademii Krakowskiej. Zaprzyjaźniony był m.in. z Szymonem Szymonowicem[4], Kasprem Miaskowskim[5] i Marcinem z Kłecka[6].

Poeta wyspecjalizował się w anagramach (jako schyłkowa forma poezji renesansowej) opisując biskupów, kasztelanów, wojewodów, opatów i dworzan[7]. Pisał głównie wiersze okolicznościowe i panegiryczne, przeważnie po łacinie. W latach 1608–1617 drukiem ogłosił pięć dzieł w języku polskim. Za życia cieszył się sławą wybitnego poety, sam często wypowiadał się na temat twórczości innych. Kasper Miaskowski określił poetę jako spadkobiercę kunsztu Jana Kochanowskiego.

Z Polski Andrzej Lechowicz wyjeżdżał do Szkocji na przełomie 1602 i 1603 roku, ostatecznie opuścił kraj ok. 1621 roku.

Opinie Lechowicza na temat współczesnych mu poetów:

Miaskowski Kuiawskiey nowe światło strony,
Któryś Polski Amphion (czyie zawsze żagle
Port, gdzie ieno zamierzał, dochodziły nagle:
Acz on ani wiosłami, ni wiatrem, lecz piory
Dowcipu wierzch dochodził niedostępnej- góry[9]

MARTINVS KLECENSIS,
Per Anagramma triplex.
TV NI MALIS CRESCENS.
EN, SECTIS NIL SACRVM.
AM LIS SIC CENSETUR[10].

Dzieła Andrzeja Lechowicza w języku polskim

  • Musa gór Wielickich... (Kraków 1608), utwór przypisywany poecie
  • Na szczęśliwe y pożądane zwrocenie się... (Wilno 1611)
  • Nagrobek y thren pogrzebowy przy ostatniey posłudze bogoboynie zeszłey Pani Jeym. P. Elżbiety Chodkiewiczowny... (Wilno 1613)
  • Uprzeyme witanie troskliwe obżałowanie matki... (1613)
  • Żałoba sowita albo Pales z utraty wizerunku dobrey... (1617)

Twórczość łacińska Andrzeja Lechowicza według Estreichera

  • Anagrammata in Jacobi I Angliae Regis... (1603)
  • Anagrammatismi encomiastici... (161...) dedykowane Dawidowi Konarskiemu
  • Animus Constantiae... (1608) dedykowane arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, Bernardowi Maciejowskiemu
  • Sermiae Archiducibus... (1606)
  • Astraea gestiens... (1605)
  • Classes IV Anagrammatum... (1608)
  • Classes Quinque Anagrammatis... (1609)
  • Cracovia gestiens... (1606) dedykowane Zygmuntowi III
  • Decas Anagrammatum... (1605)
  • Decas Anagrammatum qua encomia... (1606)
  • Decas Anagrammatum Quibus... (1607) dedykowane m.in. Szymonowi Syreniuszowi
  • Decas Anagrammatum Andreae Loeaechii Scoti...
  • Cum die Jesu Christi... (1637)
  • Elogium... (1606)
  • Elogium Illustrissimi... (1605)
  • Nominis... (1606)
  • Epitalamium in Nuptias... (1594)
  • Epithalamium... (1595)
  • Epithalamium... (1605)
  • Epithalamium... (1605) dedykowane Zygmuntowi III
  • Eudoxia, Sive Nomia... (1596)
  • Eudoxia... (1604)
  • Eudoxia Rdorum... (1607)
  • Eudoxia Admodum... (1608)
  • Nobilis et Generosi... (1594)
  • Neroica indoles... (1605)
  • Jovis arbitrium... (1602)
  • Kalendae... (1607)
  • Ad Illustriss... (1595)
  • Musea extorres... (1607)
  • Naeniae a diversis... (1621)
  • Numen innocuo... (1605)
  • Patientiae tyrocinium... (1605)
  • Pietas Nicolai Christophori Radivili... (1616)
  • Illustrissimo et... (1608)
  • Secardotium... (1594)
  • Schediasmata duo... (1612)
  • Speculum... (1607)
  • Supplices... (1632)
  • Tomoleon Neptuni... (1598)
  • Vladislaviae de Gnesna... (1604)

Przypisy

  1. ↑ Dykcyonarz biograficzny powszechny, Warszawa 1851, t. II, s. 13.
  2. ↑ Joachim Lelewel, Polska dzieje i rzeczy jej, t. I, Poznań 1858, s. 68.
  3. ↑ Teki historyczne, Londyn: Polskie Towarzystwo Historyczne w Wielkiej Brytanii 2004, t. 23, s. 29.
  4. ↑ Zbigniew Nowak, Wśród zagadnień polskiej literatury barokowej, cz. 1, Uniwersytet Śląski 1980, s. 34.
  5. ↑ Stefan Nieznanowski, O poezji Kaspara Miaskowskiego, KUL 1965, s. 184.
  6. ↑ Dawid Jung, Wierszopisowie Kłecka w latach 1590-1623. Przyczynki do historii kultury staropolskiej, Biblioteka Staropolska t. 1, 2012, s. 57.
  7. ↑ Odrodzenie w Polsce. Historia literatury, (praca zbiorowa), PIW 1956, s. 210.
  8. ↑ Jan Drozdziewicz, O życiu i pismach ks. Stanisława Grochowskiego [w:] Poezye ks. Stanisława Grochowskiego, t. II, Kraków 1859, s. II.
  9. ↑ Wacław Aleksander Maciejowski, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, t. I, Warszawa 1851, s. 736.
  10. ↑ D. Jung, Wierszopisowie Kłecka w latach 1590-1623. Przyczynki do historii kultury staropolskiej, Biblioteka Staropolska t. 1, 2012, s. 57.

Bibliografia

  • W. Borowy, The Scotsin Old Poland, „The Warsaw Weekly" 1938 nr 27
  • U. Szumska, Anglia a Polska w epoce humanizmu i reformacji, Lwów 1938
  • "Polski Słownik Biograficzny" t. 17 (R. Leszczyński)
  • Karol Estreicher, Bibliografia polska, t. 21, tom serii III, s. 376-384

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.