Anhydrat

Anhydrat – bezwodna forma związku uwodnionego (pozbawiona wody krystalizacyjnej).

Przykłady:

• CuSO₄·5H₂O^[1] (chalkantyt) – siarczan miedzi(II) pięciowodny
  CuSO₄^[2] – anhydrat siarczanu miedzi(II)
• Na₂CO₃·10H₂O^[3] – węglan sodu dziesięciowodny
  Na₂CO₃^[4] – anhydrat węglanu sodu

Obecność wody może utrudniać wiele procesów chemicznych, z tego powodu stosuje się odczynniki bezwodne i techniki wolne od wody. W praktyce jednak uzyskanie idealnej suchości jest bardzo trudne; związki bezwodne stopniowo pochłaniają wodę z powietrza, dlatego są przechowywane w warunkach ograniczających dostęp wilgoci.

Wiele soli i substancji stałych można osuszać poprzez ogrzewanie lub w próżni. Do przechowywania odczynników w warunkach suchych można używać również eksykatorów.

Do popularnych środków osuszających należą pięciotlenek fosforu i żel krzemionkowy.

Suche substancje stałe można uzyskać poprzez liofilizację, zwaną również suszeniem sublimacyjnym.

Rozpuszczalniki zazwyczaj suszy się metodą destylacji lub poprzez reakcję z metalami reaktywnymi lub wodorkami metali. Metody te mogą być niebezpieczne i często powodują pożary w laboratoriach. Bardziej nowoczesne techniki obejmują stosowanie sit molekularnych lub kolumnowych systemów oczyszczania. Sita molekularne są znacznie bardziej skuteczne, niż większość powszechnych metod suszenia rozpuszczalników, są bezpieczniejsze i nie wymagają specjalistycznego sprzętu do obsługi^[5]. Urządzenia do oczyszczania rozpuszczalników w kolumnach (nazywane zazwyczaj kolumnami Grubba) stały się ostatnio dostępne, redukując zagrożenia (substancje reagujące z wodą, ciepło) związane z klasycznymi metodami odwadniania^[6][7].

Rozpuszczalniki bezwodne są dostępne w sprzedaży pakowane w szczelne pojemniki, aby zachować suchość^[8]. Rozpuszczalniki bezwodne zwykle zawierają około 10 ppm wody i ich wilgotność wzrasta, jeśli nie są przechowywane prawidłowo.

Roztwory organiczne można suszyć przy użyciu różnych środków suszących. Zazwyczaj po obróbce ekstrakt organiczny suszy się siarczanem magnezu lub podobnym środkiem suszącym w celu usunięcia większości pozostałej wody^[9].

Kilka substancji, które w standardowych warunkach temperatury i ciśnienia występują w postaci gazów, jest powszechnie stosowanych jako stężone roztwory wodne. Aby wyjaśnić, że mowa jest o formie gazowej, przed nazwą substancji dodano termin „bezwodny”:

• Amoniak gazowy jest ogólnie nazywany amoniakiem bezwodnym, aby odróżnić go od roztworu wodnego, czyli roztworu amoniaku gospodarczego, znanego również jako wodorotlenek amonu.
• Gazowy chlorowodór jest ogólnie nazywany bezwodnym, aby odróżnić go od jego roztworu wodnego, kwasu solnego.

Reakcje, w których powstaje woda, można utrzymać w stanie suchym, stosując aparat Deana-Starka.

• bezwodniki kwasowe
• hydraty – związki zawierające wodę krystalizacyjną