Anna Tetmajerowa

Anna Tetmajerowa

Anna Tetmajer na portrecie autorstwa Włodzimierza Tetamjera (1910)
Data i miejsce urodzenia	2 lutego 1874 Bronowice Małe
Data i miejsce śmierci	24 lipca 1954 Bronowice Małe
Zawód, zajęcie	chłopka, gospodyni domowa

Anna Tetmajerowa z domu Mikołajczyk (ur. 2 lutego 1874 w Bronowicach Małych, zm. 24 lipca 1954 tamże) – polska chłopka, żona Włodzimierza Tetmajera, pierwowzór postaci Gospodyni w dramacie „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego.

Była córką Jacka Mikołajczyka i Jadwigi z Czepców. Brak jest jednoznacznych informacji, kiedy i gdzie poznała Włodzimierza Tetmajera. Znajomość ta zaowocowała małżeństwem, które zostało zawarte 11 sierpnia 1890 roku w krakowskim kościele Mariackim. Ślub był kameralny, zabrakło na nim m.in. rodziców malarza, którzy byli przeciwni ożenkowi syna z kobietą z innej klasy społecznej^[1].

Nowożeńcy zamieszkali w Bronowicach w jednej z izb domu rodziców Anny. Kobieta zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa oraz handlowała warzywami i nabiałem. Z czasem ich sytuacja poprawiła się, dzięki czemu w 1894 roku udało się wybudować własny dom na ziemi podarowanej przez Jacka Mikołajczyka – budynek ten zwany jest „Rydlówką”. Dom ten stał się w 1900 roku miejscem wesela Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, uwiecznionego przez Stanisława Wyspiańskiego w dramacie Wesele. Tetmajerowie w 1904 roku sprzedali dworek Rydlom, a sami przenieśli się do nowego lokum – dworku zwanego „Tetmajerówką”^[1].

Anna była kobietą twardo stąpającą po ziemi, cechowały ją też spokój, inteligencja i takt, co niejednokrotnie spotykało się z zaskoczeniem mieszczańskich znajomych męża. Nosiła przy tym strój krakowski i mówiła gwarą^[1]. Urodziła dziewięcioro dzieci:

• Jadwigę Annę Julię (1891–1975), zamężną z mjr. Ludwikiem Naimskim^[2],
• Juliannę Annę (1893–1985), zamężną z mjr. Stefanem Felsztyńskim^[3],
• Klementynę Marię (1895–1970), zamężną z Janem Rybickim^[4],
• Marię (1897–1939), zamężną z Konstantym Krobickim^[5],
• Magdalenę (1899–1973), zamężną z Edwardem Frankiewiczem^[6],
• Jana Kazimierza (1901–1920)^[7],
• Wandę Marię (ur. i zm. 1903)^[8],
• Tadeusza Lucjana (1904–1993)^[9],
• Krystynę (1911–2009), zamężną (po raz wtóry) z prof. Zbigniewem Skąpskim^[10].

W 1920 roku, podczas wojny polsko-bolszewickiej zginął najstarszy syn Tetmajerów, Jan Kazimierz. Stało się to przyczyną załamania nerwowego Włodzimierza Tetmajera, który zmarł w 1923 roku. Anna pozostała na gospodarstwie z dziećmi, siostrą Jadwigą (również wdową) oraz braćmi: Józefem i Janem^[1]

W 1939 roku wyjechała do córki Krystyny do Brzeżan, gdzie zastało ją wkroczenie Armii Czerwonej. Rok później wraz z rodziną została wywieziona na Syberię. Po układzie Sikorski-Majski trafiła do Armii gen. Władysława Andersa, z którą w 1942 roku udała się do Iranu, a następnie do Indii^[11]. Do Polski powróciła w 1948 roku. Zamieszkały z córką Krystyną w „Tetmajerówce”, której część zamieniona została na mieszkania kwaterunkowe. Pozbawiono ją również prawa do ziemi uprawnej. Nie wyszła ponownie za mąż^[11][1].

Została pochowana w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Bronowickim w Krakowie.