Cmentarz Bronowicki
![]() | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Pasternik 40 |
| Typ cmentarza |
komunalny |
| Stan cmentarza |
czynny |
| Powierzchnia cmentarza |
2,47 ha |
| Liczba pochówków |
ok. 10 000 |
| Data otwarcia |
1909 |
| Zarządca |
Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie |
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |
Cmentarz Bronowicki – cmentarz znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy IV przy ul. Pasternik 40, w Bronowicach Wielkich.
Został założony w 1909 roku na wzgórzu Pasternik. Cmentarz zajmuje powierzchnię 2,5 ha i jest administrowany przez krakowski Zarząd Cmentarzy Komunalnych[2].
Historia
Założony początkowo jako wiejska nekropolia, należał do gminy Bronowice Wielkie[a][3]. Powstał na przełomie XIX i XX wieku i jest starszy od miejscowej parafii. Znajduje się na przestrzeni pomiędzy ulicami Pasternik i Na Polach w okolicy Wróżnej Góry na pograniczu Bronowic Wielkich i Bronowic Małych. Służył m.in. jako cmentarz dla osób należących do parafii pod wezwaniem Stygmatów Świętego Franciszka z Asyżu w Bronowicach Wielkich oraz mieszkańców Bronowic Małych, które wówczas należały do Parafii Mariackiej.
Na cmentarzu znajdowała kwatera z czasów I wojny światowej, zewidencjonowana przez władze austriackie jako cmentarz wojenny nr 389 i zaopatrzona w monument, jednak uległa zniszczeniu w okresie międzywojennym[3].
Obecnie jeden z 12 cmentarzy Krakowa. Utracił swój pierwotny wiejski charakter. Jest jedną z miejskich nekropolii, miejscem spoczynku blisko 10 tysięcy osób, w tym wielu zasłużonych przedstawicieli świata nauki i kultury, a także uczestników I i II wojny oraz walk o niepodległość Polski. Od czasów okupacji niemieckiej w granicach miasta. Aktualnie prowadzony przez Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie[3].
Młodopolska nekropolia
Cmentarz na Pasterniku jest miejscem spoczynku postaci szczególnie związanych z okresem tzw. Młodej Polski.
Pochowani są tu m.in.
- rodzina Tetmajerów (m.in. Włodzimierz Tetmajer – malarz, poeta, w Weselu Stanisława Wyspiańskiego przedstawiony jako Gospodarz, jego żona Anna oraz ich syn, pchor. Jan Kazimierz Przerwa-Tetmajer)[4]
- rodzina Rydlów (m.in. Lucjan i Helena Rydel – dzieci poety Lucjana Rydla, Anna Rydel – wnuczka Lucjana Rydla i Jadwigi z Mikołajczyków Rydlowej oraz Maria Rydlowa[4]
- Jakub Mikołajczyk, pierwowzór literackiej postaci Kuby z Wesela Stanisława Wyspiańskiego[4]
- profesor Stanisław Dżułyński
- żołnierze Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Wojska Polskiego i Legionów.
Cmentarz na Pasterniku jest miejscem pochówku członków wielu starych bronowickich rodów: Koników, Jaroszów, Kozenackich czy Morawców[3].
Na cmentarzu pochowanych jest siedmiu kawalerów Orderu Virtuti Militari.
- Marian Gaj, ułan-plutonowy,
- Kazimierz Prokop, podporucznik PSZ,
- Michał Maćkowski, pułkownik dyplomowany WP,
- Jan Wantuch, podpułkownik WP,
- Władysław Juszczak,
- Stanisław Korczyński,
- Jan Kazimierz Przerwa-Tetmajer[3].
Galeria
Dawna kaplica cmentarna
Grób Władysława Juszczaka, kawalera Orderu Virtuti Militari
Grób Stanisława Korczyńskiego, kawalera Orderu Virtuti Militari
Grób Kazimierza Prokopa, kawalera Orderu Virtuti Militari
Grób Jana Kazimierza Przerwy-Tetmajera, kawalera Orderu Virtuti Militari (w głębi)- Grób Jakuba Mikołajczyka.
Uwagi
- ↑ Inne źródła np. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie kwalifikuje go jako były cmentarz parafialny, bez określenia parafii
Przypisy
- ↑ Gminna ewidencja zabytków Krakowa. Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa. [dostęp 2021-12-29].
- ↑ Cmentarz Bronowice. zck-krakow.pl [dostęp 2022-04-08]
- 1 2 3 4 5 Karolina Grodziska – Cmentarz na Pasterniku. W 110. rocznicę jego utworzenia – Rocznik Biblioteki Kraków [online] [dostęp 2025-08-15].
- 1 2 3 Encyklopedia Krakowa. T. 1. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 206, ISBN 978-83-66334-91-5ISBN 978-83-66253-47-6.
Bibliografia
- Encyklopedia Krakowa, Antoni Henryk Stachowski (red.), Elżbieta Adamczyk, Warszawa: PWN, 2000, s. 206, ISBN 83-01-13325-2, OCLC 830213257.
- Karolina Grodziska Cmentarz na Pasterniku. Wydawnictwo: Karolina Grodziska. Kraków 2019. ISBN 9788395185328



