Antoni Wojda

Antoni Wojda
Ilustracja
Antoni Wojda na zdjęciu opublikowanym 23 marca 1953 roku
Data i miejsce urodzenia

4 stycznia 1907
Wierbka

Data i miejsce śmierci

17 września 1981
Katowice

Wiceprezydent Chorzowa
Okres

od 24 czerwca 1946
do 20 października 1948

Przynależność polityczna

Polska Partia Socjalistyczna

Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bytomiu
Okres

od 2 czerwca 1950
do 31 marca 1953

Przynależność polityczna

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach
Okres

od 1 kwietnia 1953
do 1 października 1971

Przynależność polityczna

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

Poprzednik

Stefan Krużel

Następca

Paweł Podbiał

Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Śląski Krzyż Powstańczy Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1943–1989) Order Sztandaru Pracy II klasy

Antoni Wojda (ur. 4 stycznia 1907 w Wierbce, zm. 17 września 1981 w Katowicach) – polski nauczyciel, działacz związkowy i polityczny, wiceprezydent Chorzowa (1946–1948), przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bytomiu (1950–1953) i Katowicach (1953–1971).

Życiorys

Urodził się 4 stycznia 1907 roku w Wierbce[1], w rodzinie chłopskiej[2] jako syn Józefa i Doroty[1]. W 1921 roku ukończył tamtejszą przyfabryczną szkołę. W roku szkolnym 1922/1923 uczęszczał na I kurs Państwowej Preparandy Nauczycielskiej w Skałce[3] i następnie po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego w Mysłowicach w 1928 roku podjął pracę w Łagiewnikach[4] w Publicznej Szkole Powszechnej nr 1. W latach 1932–1933 odbył Wyższy Kurs Nauczycielski w Warszawie, a od 1 września 1935 roku pracował w Szkole Powszechnej nr 23 w Chorzowie[3]. W tym czasie działał aktywnie w Związku Nauczycielstwa Polskiego. W tym czasie ukończył studia wyższe w Instytucie Pedagogicznym w Katowicach[5].

W czasie II wojny światowej ukrywał się w powiatach olkuskim i myślenickim, gdzie prowadził tajne nauczanie[5]. Po wyzwoleniu regionu z niemieckiej okupacji wrócił do Chorzowa[2]. 1 marca 1945 roku wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, gdzie sprawował funkcję członka egzekutywy Miejskiego Komitetu PPS w Chorzowie i członka egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PPS w Katowicach, a od 1947 roku funkcję przewodniczącego Miejskiego Komitetu PPS w Chorzowie[1]. 15 grudnia 1948 roku przystąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, pełniąc tam funkcję członka Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach, a do 1949 roku członka jej egzekutywy[1].

W 1946 roku został przez partię skierowany do pracy w administracji[5]. Od 24 czerwca 1946 roku do 20 października 1948 roku pełnił funkcję wiceprezydenta Chorzowa, a od 2 czerwca 1950 roku do 31 marca 1953 roku był przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bytomiu. W tym czasie w latach 1949–1953 był członkiem egzekutywy Komitetu Miejskiego PZPR w Bytomiu[1].

1 kwietnia 1953 roku objął funkcję przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie (nazwa Katowic w latach 1953–1956[6][7]), a także został członkiem egzekutywy Komitetu Miejskiego PZPR, pełniąc tę funkcję do 1965 roku[1]. Na stanowisku przewodniczącego Prezydium zastąpił on Stefana Krużela, który pełnił tę funkcję do lutego tego samego roku[8]. Został wybrany jednomyślnie w tajnym głosowaniu 21 marca 1953 roku w trakcie dodatkowej sesji Miejskiej Rady Narodowej[2].

Za jego kadencji został wzniesiony w 1955 roku Dom Związków Zawodowych, a w następnych latach nastąpiła szeroko zakrojona przebudowa centrum Katowic. Zatwierdzono przebudowę katowickiego Rynku, w ramach którego wzniesiono m.in. Zenit i Dom Prasy, a w pobliżu hotele Silesia i Katowice. Rozpoczęto budowę osiedla Tysiąclecia oraz Superjednostki. W 1968 roku powołany został Uniwersytet Śląski w Katowicach, a końcówka jego kadencji zbiegła się z uroczystościami oddania do użytku Spodka. Miał on w zwyczaju chodzić wszędzie piechotą aby doglądać miasta, a w ratuszu znany był z tego, że kolekcjonował materiały o historii Katowic[9].

7 czerwca 1965 roku został członkiem prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach[1].

W trakcie wydarzeń marca 1968 roku, 17 marca wygłosił w telewizji przemówienie, w którym mówił, że protesty młodzieży „miały charakter chuligański, przy czym elementy kryminalne usiłowały swej działalności nadać jakiś rzekomo polityczny charakter”. Wypowiedź ta była jednym z elementów napiętnowania wydarzeń marcowych przez oficjalną propagandę PRL[10][11]. Od 1971 roku pełnił funkcję przewodniczącego Miejskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w Katowicach[1]. 6 marca tego samego roku został członkiem Wojewódzkiej Komisji Kontroli Partyjnej Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach, pełniąc tę funkcję do 25 czerwca 1981 roku[1].

W związku z przejściem na emeryturę[12] 1 października 1971 roku przestał pełnić funkcję przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach. Jego następcą 14 września 1971 roku wybrany został Paweł Podbiał[8].

Zmarł 17 września 1981 roku[13] w Katowicach[3]. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu przy ulicy Francuskiej[14].

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu: Katalog kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL. Antoni Wojda. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2024-08-11]. (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 Antoni Wojda wybrany przewodniczącym Prezydium MRN w Stalinogrodzie, „Dziennik Zachodni Wieczór”, Stalinogród: Instytut Prasy Czytelnik, 23 marca 1953, s. 1 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
  3. 1 2 3 4 Zbigniew Kapała (red.), Chorzowski słownik biograficzny. Edycja nowa, t. 3, Chorzów: Muzeum w Chorzowie, 2007, s. 259-260, ISBN 978-83-926587-0-2 (pol.).
  4. ↑ Jubileusz Antoniego Wojdy, „Życie Bytomskie” (2 (528)), Katowice: Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa", 11 stycznia 1967, s. 2 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
  5. 1 2 3 4 5 6 Jubileusz Antoniego Wojdy, „Trybuna Robotnicza” (3 (7132)), Katowice: Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa", 4 stycznia 1967, s. 1 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
  6. ↑ M.P. z 1953 r. Nr 23, poz. 280 (ISAP).
  7. ↑ Dz. U. z 1956 r. Nr 58, poz. 269 (ISAP).
  8. 1 2 Przemysław Nadolski, Jacek Siebel, Joanna Tofilska, Sołtysi, wójtowie, burmistrzowie, przewodniczący rad, prezydenci, [w:] Antoni Barciak, Ewa Chojecka, Sylwester Fertacz (red.), Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo, t. 2, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2012, s. 752, ISBN 978-83-87727-29-1 (pol.).
  9. ↑ Kamil Nowak, Przemysław Stanios, Złodziej, ksiądz i dobrzy gospodarze. Włodarze Katowic w ciągu 150 lat życia miasta, „Górnoślązak” (4-5(7)), Katowice: Związek Górnośląski, 2015, s. 9, ISSN 2391-5331 [dostęp 2024-08-10] (pol.).
  10. ↑ Jarosław Neja, Katowice i województwo katowickie, [w:] Konrad Rokicki, Sławomir Stępień (red.), Oblicza Marca 1968, Konferencje IPN, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2004, s. 102, ISBN 978-83-89078-43-8 [dostęp 2024-08-11].
  11. ↑ Telewizja Polska: Politycy i polityka - Przemówienie towarzysza Antoniego Wojdy. cyfrowa.tvp.pl. [dostęp 2024-08-11]. (pol.).
  12. ↑ Wieści z bibliotek, „Pomagamy Sobie w Pracy. Kwartalnik Instrukcyjno-Metodyczny” (4), Opole: Opolskie Zakłady Graficzne, 1971, s. 56 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
  13. 1 2 Dnia…, „Trybuna Robotnicza” (188 (11540)), Katowice: RSW „Prasa – Książka – Ruch” Śląskie Wydawnictwo Prasowe, 21 września 1981, s. 2 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
  14. ↑ Antoni Wojda. Prezydent Katowic i Bytomia. www.jura-pilica.com. [dostęp 2024-08-11]. (pol.).
  15. ↑ Sesja Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach, „Trybuna Robotnicza” (219 (8584)), Katowice: Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa", 15 września 1971, s. 1-2 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.