Artur Gołuchowski
 | |
| generał | |
| Data urodzenia |
1 lipca 1808 |
|---|---|
| Data śmierci |
27 października 1893 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1830–1831, 1863–1864 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Odznaczenia | |
  | |
Artur Teobald Gołuchowski herbu Leliwa[1] (ur. 1 lipca 1808, zm. 27 października 1893 w Łosiaczu) – polski hrabia, generał, działacz narodowy, powstaniec listopadowy i styczniowy[2], kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 1 lipca 1808 w rodzinie hrabiego Wojciecha Stanisława Gołuchowskiego herbu Leliwa (1772-1840) i Zofii Józefy Czyż herbu Godziemba (1785–1846)[2].
Wziął udział jako ochotnik w powstaniu listopadowym w stopniu podporucznika 5. Pułku Ułanów. Walczył o Olszynkę Grochowską, Iganiami i Ostrołęką. W Korpusie gen. Girolamo Ramorino kapitulował w zaborze austriackim, po czym gospodarował na roli. Nie stronił od działalności politycznej.
Wiosną 1863 członek komitetu białych we Lwowie, członek Komitetu Galicji Wschodniej w 1863 roku[3], powołany przez Rząd Narodowy na organizatora oddziałów jazdy w zaborze austriackim i mianowany przez stronnictwo białych generałem. Organizował oddziały powstańcze w Galicji, które miały przyjść z pomocą w powstaniu w Królestwie Polskim. Formował je z własnych środków i lokował po dworach ziemiańskich Podola. Po ogłoszenia przez Austrię stanu oblężenia rozpuścił je. W 1876–1877 został członkiem Tajnej Konfederacji Narodu Polskiego i z jej ramienia wszedł do tajnego rządu Galicji. 20 marca 1878 wybrany do Rady Państwa Austro-Węgier. Zawsze starał się być czynnym tam, gdzie działo się coś co mogło mieć związek z walką o niepodległość, m.in. nawiązał kontakty z działaczami polskimi w Turcji w sprawach tworzenia tam Legionu Polskiego. Interesował się udziałem Polaków w wojnie krymskiej.
Został członkiem pierwszej rady nadzorczej Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie od 1860 do 1864[4].
Zmarł 27 października 1893 w Łosiaczu w wieku 85 lat.
21 stycznia 1933 prezydenta RP Ignacy Mościcki nadał Krzyż Niepodległości z mieczami „poległym i zmarłym Powstańcom 1863 r., jako symbol uznania ich zasług w walce o niepodległość Polski”[5].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
Życie prywatne
Był starszym bratem Agenora Gołuchowskiego namiestnika Galicji.
Przypisy
- ↑ Ryszard Jurzak: Artur Gołuchowski. Genealogia dynastyczna. [dostęp 2014-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-31)].
- 1 2 Artur Teobald hr. Gołuchowski z Gołuchowa h. Leliwa w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp z dnia: 2025-08-21]
- ↑ Stefan Kieniewicz, Adam Sapieha 1828-1903, Warszawa 1993, s. 91.
- ↑ 50-lecie Krakowskiego „Tow. Wzaj. Ubezpieczeń”. Pierwszy Zarząd. „Kurier Kolejowy i Asekuracyjny”, s. 3, Nr 11 (568) z 1 czerwca 1911.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 24, poz. 32 (ISAP)
Bibliografia
- Henryk P. Kosk: Generalicja polska. T. 1. Pruszków : wyd. Oficyna Wydawnicza "Ajaks", 1998.
