Autotransplantacja

Autotransplantacja (gr. test autos – 'sam'), autoprzeszczep, przeszczepienie autologiczne – przeszczepianie narządów, tkanek lub komórek w obrębie organizmu tego samego osobnika, w którym dawca i biorca są tą samą osobą^[1]. Z uwagi na pełną zgodność tkankową (w tym antygenów HLA) procedura ta nie wymaga stosowania leczenia immunosupresyjnego i nie wiąże się z ryzykiem odrzucenia przeszczepu^[2].

Termin pochodzi z greckiego słowa test (autos) oznaczającego 'sam'^[1]. W literaturze medycznej stosuje się również określenia przeszczep autogeniczny, autogenny, autologiczny lub własnopochodny^[3].

Autotransplantacja znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach medycyny:

• Chirurgia rekonstrukcyjna i plastyczna – przeszczepy skóry po rozległych oparzeniach (pobieranej najczęściej z miejsc mniej widocznych)^[4], przeszczepy kości (np. z talerza biodrowego)^[5] oraz chrząstki^[6].
• Kardiochirurgia – wykorzystanie własnych naczyń krwionośnych (np. żyły odpiszczelowej lub tętnicy piersiowej wewnętrznej) do wykonywania pomostów aortalno-wieńcowych (tzw. bypassy)^[7].
• Hematologia i onkologia – autoprzeszczepienie komórek macierzystych|autologiczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych (auto-HSCT) po wysokodawkowej chemioterapii u pacjentów z szpiczakiem plazmocytowym, chłoniakami czy niektórymi białaczkami^[8].
• Stomatologia – przeszczepianie zębów (najczęściej trzecich trzonowców) w miejsce utraconego zęba^[9].
• Ortopedia – rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego z wykorzystaniem własnego ścięgna pacjenta^[10].
• Dermatologia i medycyna estetyczna – przeszczepy włosów (najczęściej w terapii łysienia androgenowego)^[11].
• Urologia – autotransplantacja nerki w niektórych złożonych schorzeniach naczyniowych nerek^[12].

Główne zalety autotransplantacji to:

• pełna zgodność tkankowa eliminująca ryzyko odrzucenia^[2],
• brak konieczności stosowania leków immunosupresyjnych^[2],
• brak ryzyka przeniesienia chorób od dawcy^[13],
• szybsza dostępność materiału przeszczepowego w porównaniu z przeszczepieniami od innych dawców^[2].

W przypadku chorób nowotworowych autotransplantacja jest pozbawiona efektu immunologicznego „przeszczep przeciw nowotworowi” (GvT), który występuje w przeszczepieniach allogenicznych^[14]. Ponadto istnieje ryzyko zanieczyszczenia materiału przeszczepowego komórkami nowotworowymi^[14].

• allotransplantacja
• izotransplantacja
• ksenotransplantacja
• przeszczepianie narządów
• transplantologia