Bebzik wrotyczowiec
| Megalocoleus tanaceti | |||
| (Fallén, 1807) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd |
Cimicomorpha | ||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię |
Phylini | ||
| Rodzaj |
bebzik | ||
| Gatunek |
bebzik wrotyczowiec | ||
| Synonimy | |||
| |||
Bebzik wrotyczowiec[1] (Megalocoleus tanaceti) – gatunek pluskwiaka z podrzędu różnoskrzydłych, rodziny tasznikowatych i podrodziny Phylinae. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję od Półwyspu Iberyjskiego po Syberię i Azję Środkową. Zarówno larwy, jak i owady dorosłe są fitofagami ssącymi soki z wrotyczy.
Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1801 roku przez Franza von Paulę Schranka pod nazwą Cimex pilosus[2][3]. Nazwa ta okazała się jednak młodszym homonimem nazwy wprowadzonej w 1783 roku przez Carla Petera Thunberga, w związku z czym za ważny uznaje się epitet[3] nadany w 1807 roku przez Carla Fredrika Falléna w kombinacji Lygaeus tanaceti[4][3]. Miejscem typowym dla C. pilosus jest Bawaria[2][3], a dla L. tanaceti Västergötland w Szwecji[4][3].
Morfologia
Samice osiągają od 4 do 4,5 mm, a samce od 4,5 do 5,2 mm długości ciała[5]. Ubarwienie ma cytrynowożółte do zielonożółtego, u samców czasem miejscami z odcieniem pomarańczowym, prawie zawsze z zielonym odwłokiem. Ciało skąpo porastają czarne włoski[1][6].
Głowa jest masywna i szeroka, zaopatrzona w dość małe oczy i cienkie, walcowate, gęsto porośnięte krótkimi włoskami czułki o bardzo krótkim członie ostatnim. Kłujka jest jasna z brązowym członem ostatnim[5], sięgającym ku tyłowi do ostatniej pary bioder[5][6].
Półpokrywy cechują się dobrze wydzielonym, szerokim klinikiem i szarą do ciemnoszarej zakrywką z żółtym użyłkowaniem i zaokrągloną największą z komórek[5]. Odnóża są gęsto owłosione, jasne z ciemniejszym ostatnim członem stopy[5][1]. Biodra przedniej pary odznaczają się szeregiem silnych, czarnych szczecin (kolców) na powierzchni wewnętrznej[5]. Wszystkie golenie mają grube, dłuższe od średnicy członu, czarne szczecinki (kolce)[5][1].
Ekologia i występowanie
Owad ten zasiedla zarośla, łąki, polany, ugory[1], stanowiska ruderalne[5], przytorza, przydroża[1], stare piaskownie i żwirownie[6]. Zarówno larwy, jak i owady dorosłe są monofagicznymi fitofagami ssącymi soki z wrotycza pospolitego[5][6]. Żerują na kwiatach, pąkach i liściach rośliny. Osobniki dorosłe obserwuje się od czerwca do końca września[6]. Na świat przychodzi jedno pokolenie rocznie[5]. Składane do pędów rośliny żywicielskiej jaja[6] są stadium zimującym[5][6].
Gatunek palearktyczny[7][5]. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Serbii, Albanii, Macedonii Północnej oraz europejskiej części Rosji. W Azji podawany jest z Gruzji, anatolijskiej części Turcji, syberyjskiej części Rosji, Kazachstanu i Uzbekistanu[7]. W Polsce jest nieczęsty[1], ale spotykany w całym kraju[8].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Megalocoleus tanaceti – Bebzik wrotyczowiec. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2025-12-17].
- 1 2 F. von P. Schrank: Fauna Boica 2. Ingolstadt: Krüll, 1801, s. 87.
- 1 2 3 4 5 Berend Aukema (red.): Megalocoleus tanaceti (Fallén, 1807) – Taxonomy and synonyms. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-12-17].
- 1 2 C.F. Fallén: Monographia Cimicum Sveciae. Hafniae: Proft, 1807, s. 77.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Jacek Gorczyca, Aleksander Herczek: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XVIII, zeszyt 6b: Tasznikowate, Phylinae. Toruń: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 2004, s. 72-74.
- 1 2 3 4 5 6 7 Thor Jan Olsen, Jorn R. Gustad, Carl-Cedric Coulianos, Sigmund Hagvar. Plant bugs on Tanacetum vulgare with Megalocoleus tanaceti (Fallen, 1807) new to Norway (Hemiptera, Heteroptera, Mirirdae). „Norwegian Journal of Entomology”. 64, s. 130-133, 2017.
- 1 2 Berend Aukema (red.): Megalocoleus tanaceti (Fallén, 1807) – Distribution. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-12-17].
- ↑ Grzegorz Gierlasiński, Artur Taszakowski: Megalocoleus tanaceti. [w:] Pluskwiaki różnoskrzydłe (Hemiptera: Heteroptera) Polski [on-line]. [dostęp 2025-12-17].