Ben Daniels

Ben Daniels

Ben Daniels (2017)
Data i miejsce urodzenia	10 czerwca 1964 Nuneaton
Zawód	aktor
Współmałżonek	Ian Gelder (1993–2024)
Lata aktywności	od 1985

Ben Daniels (ur. 10 czerwca 1964 w Nuneaton)^[1] – angielski aktor. Początkowo aktor teatralny, Daniels był nominowany do nagrody Oliviera dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę w Never the Sinner (1991), nagrody Evening Standard dla najlepszego aktora za 900 Oneonta (1994) oraz dla najlepszego aktora w plebiscycie M.E.N. Theatre Awards za Martin Yesterday (1998). W 2001 roku zdobył nagrodę Oliviera dla najlepszego aktora drugoplanowego za występ w sztuce Arthura Millera Wszyscy moi synowie.

W 2008 roku Daniels zadebiutował na Broadwayu w nowej odsłonie Niebezpiecznych związków, za co otrzymał nominację do nagrody Tony dla najlepszego aktora w sztuce teatralnej. Daniels pojawiał się również w popularnych serialach telewizyjnych, takich jak Cutting It (2002–04), Królowa dziewica (2005), Prawo i porządek: Wielka Brytania (2009–11), Wszystko dla pań (2013), House of Cards (2013–14) oraz Egzorcysta (2016–17). 1 kwietnia 2018 roku wystąpił jako Poncjusz Piłat w transmitowanym na żywo przez stację NBC koncercie opery rockowej Andrew Lloyda Webbera i Tima Rice'a Jesus Christ Superstar^[2].

Daniels wcielił się także w postać Antony’ego Armstronga-Jonesa, 1. hrabiego Snowdon, w trzecim sezonie serialu Netflix The Crown^[3]. Zagrał również rolę Waltera Sampsona w serialu superbohaterskim Netflixa pt. Dziedzictwo Jowisza^[4]. W 2023 roku wcielił się w postać generała Bela Riose’a w serialu science fiction platformy Apple TV+ pt. Fundacja^[5].

Daniels urodził się 10 czerwca 1964 roku w Nuneaton, w hrabstwie Warwickshire^[6]. Jego ojciec był inżynierem w Rolls-Royce’u, a później sprzedawcą żywności, natomiast matka prowadziła sklep z odzieżą dziecięcą. Aktor wspominał: „Byłem dość nieśmiałym dzieckiem, ale jednocześnie potrafiłem nieźle rozrabiać. Byłem bardzo przebiegły i podstępny”^[7].

Daniels kształcił się w Manor Park School, państwowej szkole ogólnokształcącej w Nuneaton koło Coventry (która została już zamknięta)^[8]. Według Danielsa lekcje dramatu na poziomie O-levels pozwoliły mu odnaleźć własny głos, a gdy w latach 1980–1982 kontynuował naukę w Stratford College, przygotowując się do egzaminów A-levels z wiedzy o teatrze i literatury angielskiej, regularnie uczęszczał na spektakle Royal Shakespeare Company^[7]. Jeden z kolegów ze studiów wspominał, że Daniels, którego znał jako Dave'a, „bardzo poważnie podchodził do swojej pracy i sprawiał wrażenie niezwykle inteligentnego... czuło się, że jego umysł cały czas pracuje; że wszystkie trybiki są w ruchu”^[1]. Następnie Daniels przez trzy lata kształcił się w Londyńskiej Akademii Muzyki i Sztuki Dramatycznej (LAMDA)^[9].

Jedną z najwcześniejszych ról Danielsa była postać nastoletniego Justina Haywarda, lidera zespołu The Moody Blues, w dwóch teledyskach grupy: „Your Wildest Dreams” (1986) oraz „I Know You’re Out There Somewhere” (1988). W 1992 roku wystąpił w słynnym odcinku serialu Na sygnale zatytułowanym „Cascade”, opowiadającym o katastrofie lotniczej, gdzie wcielił się w rolę drugiego pilota pechowej maszyny. Grał również w wielu brytyjskich dramatach telewizyjnych, takich jak The Lost Language of Cranes (1991) jako Robin, biblijny Jonatan w nominowanym do nagrody Emmy filmie telewizyjnym Dawid (1997), niewierny Finn Bevan w serialu Cutting It (2002–2005) oraz Nicholas Brocklehurst w miniserialu BBC The State Within (2006). Ta ostatnia rola zapadła w pamięć ze względu na niespodziewany pocałunek postaci Danielsa z innym mężczyzną^[10]. W 2008 roku pojawił się w produkcji BBC Z Lark Rise do Candleford, opartej na półautobiograficznych powieściach Flory Thompson o angielskiej wsi^[11].

Daniels wcielił się także w szereg postaci autentycznych, takich jak niemiecki sekretarz stanu dr Josef Bühler w filmie Ostateczne rozwiązanie (2001) – dramatyzacji konferencji w Wannsee. Zagrał również autora i dziennikarza Iana Fleminga, twórcę Jamesa Bonda, w dokumencie fabularyzowanym Ian Fleming: Bondmaker (2005)^[12], sir Francisa Walsinghama w Królowej dziewicy (2005) oraz angielskiego pisarza Sakiego w Who Killed Mrs De Ropp? (2007)^[13]. Ponadto wystąpił gościnnie w wielu brytyjskich serialach dramatycznych, w tym w Soldier Soldier (1992)^[14], A Touch of Frost (1992)^[14], Outside Edge (1994), Tajniacy (2005) oraz Przygody Merlina (2011).

Daniels może być najbardziej rozpoznawalny dla amerykańskiej widowni z roli w filmie Wspaniała rzecz z 1996 roku. Wcielił się w nim w postać Tony’ego, chłopaka Sandry, matki głównego bohatera, Jamiego. W niezależnej produkcji w reżyserii Lavinii Currier pt. Powiew pustyni (1997) Daniels zagrał francuskiego żołnierza Augustina Roberta^[15]. Film ten był nominowany do Złotej Muszli. Inne filmy fabularne, w których wystąpił, to m.in. The Bridge (1992)^[14], Pragnę cię (1998)^[14], Madeline (1998)^[14] oraz Doom (2005)^[14]. Odrzucił propozycje zagrania w premierach z 2000 roku – Patriocie oraz Granicach wytrzymałości – stwierdzając, że „pieniądze były dobre, ale to nie było dla niego”^[16]. Daniels pojawił się również na krótko jako generał Antoc Merrick w filmie z serii Gwiezdne Wojny – Łotr 1. Gwiezdne wojny – historie^[14]. Następnie w 2017 roku Daniels pojawił się gościnnie jako ksiądz w halloweenowym odcinku Simpsonów pt. „Straszny domek na drzewie”^[14].

Daniels przyznał, że kocha grę w teatrze, ponieważ „jest wymagająca i zmusza aktora do ciągłej czujności”^[17]. Wystąpił w sztukach Wszystko dobre, co się dobrze kończy oraz Jak wam się podoba (1999–2000), a także zagrał Merkucja w telewizyjnej adaptacji Romea i Julii z 1994 roku. Jego dorobek teatralny obejmuje również spektakle Czekając na Godota (1994) oraz 900 Oneonta (1994), za który otrzymał nominację dla najlepszego aktora w plebiscycie Evening Standard Awards^[6]. Grał także w Martin Yesterday (1998) – co przyniosło mu nominację do nagrody Manchester Evening News Theatre Awards – a także w Naked (1998), Tales From Hollywood (2001), Trzech siostrach (2003), Ifigenii w Aulidzie (2004), The God of Hell (2005) oraz Dzikiej kaczce (2005–2006). W 2006 roku Daniels wystąpił jako Laurent w Teresie Raquin, a krytycy określili jego występ jako „porywający”^[18]. 1 kwietnia 2018 roku pojawił się jako Poncjusz Piłat w musicalu na żywo stacji NBC pt. Jesus Christ Superstar Live in Concert!^[19].

W 2001 roku Daniels zdobył nagrodę dla najlepszego aktora drugoplanowego w plebiscycie Whatsonstage.com Theatregoers' Choice^[20] oraz podczas 25. ceremonii wręczenia nagród Laurence’a Oliviera za rolę w sztuce Arthura Millera Wszyscy moi synowie^[21][22]. Po raz pierwszy do tej prestiżowej nagrody był nominowany wcześniej, w 1991 roku, za rolę mordercy Richarda Loeba w sztuce Never the Sinner w Playhouse Theatre^[21]. W 2008 roku Daniels spełnił swoje życiowe marzenie, debiutując na Broadwayu w głównej roli wicehrabiego de Valmont we wznowieniu Niebezpiecznych związków^[23]. Spektakl miał premierę 1 maja 2008 roku^[24], a Daniels otrzymał za tę rolę nominację do nagrody Tony w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy w sztuce teatralnej^[25].

Daniels grał powracającą rolę prominentnego fotografa Adama Gallowaya w serialu platformy Netflix House of Cards (2013–2014)^[14]. Wcielił się również w postać prawnika Rory’ego Murraya w drugim sezonie Passenger List – fabularnego podcastu produkowanego przez Radiotopię. W 2023 roku pojawił się w drugim sezonie serialu Fundacja jako generał Bel Riose^[5]. Występuje także jako wampir-aktor Santiago w serialu Wywiad z wampirem^[26].

Daniels był w związku z aktorem Ianem Gelderem od 1993 roku aż do śmierci tego ostatniego w maju 2024 roku^[27][28]. Poznali się podczas pracy nad sztuką Joe Ortona Zabawiając pana Sloane’a. Para mieszkała w południowym Londynie^[29]. Daniels był pewien swojej orientacji już jako nastolatek (kiedyś zauważył: „Coming out? Nigdy nie byłem w szafie”)^[7], choć nie rozmawiał o tym z rodzicami, ponieważ nie łączyły ich bliskie relacje emocjonalne. Był „ostrożny ze wspomominaniem o tym po ukończeniu szkoły teatralnej, ponieważ AIDS przerażało wszystkich i panowała ogromna homofobiczna nagonka”. Zdecydował się ujawnić swój homoseksualizm w wieku 24 lat, podczas charytatywnego występu w gwiazdorskiej obsadzie sztuki Martina Shermana Bent.

W wolnym czasie jest malarzem amatorem i praktykuje jogę asztanga^[30]. Od młodości do około czterdziestego roku życia Daniels cierpiał na paraliż senny^[31].

• Ben Daniels w bazie IMDb (ang.)
• Ben Daniels w bazie Filmweb