Bennie Moten

Bennie Moten, właśc. Benjamin Moten (ur. 13 listopada 1894 w Kansas City, zm. 2 kwietnia 1935 tamże) – amerykański pianista jazzowy i bandlider, jedna z kluczowych postaci wczesnego jazzu Kansas City. Kierowana przez niego orkiestra należała do najważniejszych zespołów tego środowiska i w znacznym stopniu przyczyniła się do ukształtowania stylu Kansas City, opartego m.in. na pulsie 4/4, riffach instrumentalnych, bluesowych schematach harmonicznych i silnie zintegrowanej sekcji rytmicznej^[1][2].

Uczył się gry na fortepianie u dwóch uczniów Scotta Joplina. W 1918 działał już zawodowo jako lider ragtime’owego tria B.B. & D. Do 1922 jego zespół powiększył się do sześciu muzyków, a w 1923 dokonał pierwszych nagrań, wykonując głównie bluesy z ciężkim, mocno akcentowanym pulsem^[1]. Według The Syncopated Times orkiestra w 1923, po dołączeniu muzyków dętych, występowała już jako Bennie Moten’s Kansas City Orchestra; we wrześniu tego roku nagrała dla Okeh w St. Louis utwory „Elephant’s Wobble” i „Crawdad Blues”^[3].

W latach 20. zespół Motena stał się jedną z najważniejszych orkiestr działających w Kansas City. W jego składzie znaleźli się później m.in. Walter Page, Hot Lips Page, Eddie Durham, Ben Webster, Buster Smith, Count Basie i Jimmy Rushing^[1]. W końcu tej dekady do orkiestry przeszli muzycy związani wcześniej z Blue Devils Waltera Page’a, a ich doświadczenie wniosło do zespołu lżejszy, czteromiarowy puls, walking bass, rozbudowane partie solowe oraz aranżacje wykorzystujące powtarzane motywy riffowe^[2]. Count Basie i Eddie Durham dołączyli do zespołu Motena w 1929; Durham działał jako aranżer i muzyk grający na puzonie i gitarze, a Basie przejął funkcję pianisty^[3].

Najdojrzalszy okres orkiestry przypadł na przełom lat 20. i 30. XX wieku. Jej styl łączył bluesowe podstawy, silny rytm taneczny, improwizację, riffy i coraz bardziej rozwinięte aranżacje^[1][2]. Gunther Schuller podkreśla, że aranżacje Eddiego Durhama i Eddiego Barefielda należały do najbardziej zaawansowanych w ówczesnym jazzie poza dorobkiem Duke’a Ellingtona^[1]. Cechy te szczególnie wyraźnie słychać w dziesięciu nagraniach z ostatniej sesji zespołu dla wytwórni Victor w 1932, w tym w „Toby” i „Moten Swing”^[1].

Moten zmarł 2 kwietnia 1935 w Kansas City po nieudanej tonsillektomii^[3]. Po jego śmierci część dawnych muzyków orkiestry weszła w skład zespołu Counta Basiego, który od 1936 stał się jednym z najważniejszych big-bandów ery swingu^[1].

Orkiestra Motena jest uznawana za najważniejszy wczesny zespół jazzu Kansas City; skupiała czołowych muzyków regionu i stała się jednym z bezpośrednich źródeł późniejszego brzmienia Counta Basiego^[4]. Styl ten wyrastał z miejscowych tradycji ragtime’u i bluesa, z praktyki zespołów terytorialnych oraz z rywalizacji muzyków działających w klubach i salach tanecznych Środkowego Zachodu i Południowego Zachodu Stanów Zjednoczonych^[2][5]. W szerszej historii jazzu Moten należy do postaci okresu przejściowego, w którym pod koniec lat 20. i na początku lat 30. kształtowały się podstawowe cechy swingu^[6].