Bitwa o Czeskie Radio

Bitwa o Czeskie Radio
II wojna światowa, powstanie praskie
Ilustracja
Zabici powstańcy i cywile pod siedzibą Czeskiego Radia, 5 maja 1945
Czas

5–9 maja 1945

Miejsce

Praga

Terytorium

Protektorat Czech i Moraw

Wynik

zwycięstwo Czechów

Strony konfliktu
Czechosłowacja Czechosłowacki ruch oporu  III Rzesza
Dowódcy
Jaroslav Záruba
Jan Voženílek
Siły
nieokreślone 213 esesmanów, Wehrmacht
Straty
170 poległych nieznane
Położenie na mapie Pragi
Mapa konturowa Pragi, w centrum znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
Położenie na mapie Czech
Mapa konturowa Czech, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
Ziemia50°04′43″N 14°26′04″E/50,078611 14,434444
Tablica pamiątkowa na budynku radia, upamiętniająca bitwę

Bitwa o Czeskie Radio (czes. Boj o Český rozhlas) – bitwa w czasie powstania praskiego pod koniec II wojny światowej stoczona w Pradze, wokół centralnego budynku Czeskiego Radia przy ulicy Vinohradskiej. Trwała cztery dni: od 5 do 9 maja 1945 roku. W jej wyniku zginęło 170 Czechów[1].

Bitwa

5 maja 1945 roku o godzinie 6 rano pracownicy radia zaczęli nadawać wyłącznie w języku czeskim i odtwarzać zakazane czeskie piosenki, co bezpośrednio przyczyniło się do wybuchu powstania praskiego. Niemcy wysłali oddziały SS przeciwko radiowcom, którzy otrzymali wsparcie czeskiej policji i innych powstańców. W tym czasie w budynku przebywało 90 żołnierzy Waffen-SS. Jako że pracownicy radia usunęli niemieckie napisy, mieli oni problem z poruszaniem się i błądzili[2].

Pierwsi powstańcy (oddział szesnastu policjantów) przybyli do radia o godzinie 12:10. Policja natychmiast wbiegła do środka. O 12:15 pracownicy radia zaczęli wywieszać alianckie flagi, przemycone tam przez dwie ochotniczki[3]. Udało im się wywiesić flagi czechosłowacką i amerykańską. Wywieszenie flagi radzieckiej i brytyjskiej uniemożliwił im niemiecki ogień. O godzinie 12:33 odbiorniki ryknęły: „Wzywamy czeską policję, czeską żandarmerię i wojsko rządowe do pomocy Czeskiemu Radiu!”[a]. W tym czasie w budynku toczyły się już ciężkie walki. Chwilę później, o 12:45, nadano jeszcze bardziej rozpaczliwy apel: „Wzywamy wszystkich Czechów do pomocy Czeskiemu Radiu, SS morduje tu Czechów...!”[b][4]. Waffen-SS wysłało wsparcie do radia, ale ich pojazd nie dotarł, gdyż został ostrzelany przez powstańców. Czesi odebrali żołnierzom broń i rozpoczęli zdobywanie budynku. Na pomoc powstańcom przyszli również żołnierze Wojska Rządowego. O godzinie 17:30 Niemcy ostatecznie skapitulowali[2].

W kolejnych dniach Niemcy próbowali odzyskać radio lub je zniszczyć. Wysłali czołgi, a z Dworca Głównego oddano strzały z dział pociągu pancernego[5]. Wczesnym wieczorem 6 maja Messerschmitt Me 262 zrzucił ćwierćtonową bombę na główny budynek radia, która całkowicie zniszczyła hol wejściowy i sąsiednie pomieszczenia, a także sprzęt nadawczy[6]. Jednak radio milczało tylko przez krótki czas; później tego samego dnia rozpoczęło nadawanie z prowizorycznego studia w budynku husyckiego zboru[7]. 7 maja czeskim bojownikom zaczęło brakować amunicji. Powstańcy zaczęli odczuwać brak broni, więc w sukurs wysłano oddział powstańczych czołgów, który odparł silny niemiecki atak z Malešic. Niemcy przeprowadzili kolejny nalot, który zakończył się niepowodzeniem[4]. Tego samego dnia powstańcom, przy znaczącym udziale dwóch brytyjskich żołnierzy, uczestników powstania, Williama Greiga i Thomasa Vokesa, udało się jednak wynegocjować kapitulację 123 żołnierzy SS w szkole przy ulicy Na Smetance oraz uzyskać dostawę broni i amunicji. W tym miejscu Niemcy zablokowali z jednej strony dostęp do radia za pomocą dwóch karabinów maszynowych[8][9].

8 maja sytuacja Niemców nie poprawiła się, gdyż zostali odparci. Walki zakończyły się dopiero 9 maja, kiedy Armia Czerwona w ramach operacji praskiej wkroczyła do Pragi. Tego samego wieczoru Czechosłowackie Radio uroczyście wznowiło nadawanie. 9 maja o godzinie 18:55 zakończyła się transmisja powstańczego radia z husyckiego zboru. Transmisja z pierwotnego budynku na Vinohradach rozpoczęła się tego samego dnia o godzinie 19:05 okolicznościowym programem[10].

Uwagi

  1. ↑ cz. Voláme českou policii, české četnictvo a vládní vojsko na pomoc Českému rozhlasu!
  2. ↑ cz. Voláme vše české na pomoc Českému rozhlasu, esesáci zde vraždí české lidi...!

Przypisy

  1. ↑ Padli v bitvě o rozhlas. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  2. 1 2 Bitva o rozhlas začne v poledne. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  3. ↑ Uklízečky s československou a americkou vlajkou na těle. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  4. 1 2 Čtyři dny bitvy o Český rozhlas. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  5. ↑ Pancéřový vlak střílí na rozhlas. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  6. ↑ Německé „turbíny s torpédy” útočí na rozhlas. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  7. ↑ Rozhlas volá o pomoc a vysílá ze Strašnic. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  8. ↑ Pražské povstání 1945: Britové u rozhlasu. Music Open. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  9. ↑ Britové u rozhlasu. Český rozhlas. [dostęp 2025-12-15]. (cz.).
  10. ↑ Jaroslav Křeč, Irena Malá: Osvobozování českých zemí a pražské povstání z odposlechu rozhlasových vysílání: edice vybraných záznamů: 13. duben - 10. květen 1945. Státní ústřední archiv, 1985, s. 87.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.