Bruno Schramm

Bruno Schramm
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

11 maja 1903
Kujawy

Data i miejsce śmierci

23 stycznia 1932
Biała

Przebieg służby
Lata służby

1921–1932

Formacja

Sturmabteilung

Główne wojny i bitwy

III powstanie śląskie

Bruno Schramm (ur. 11 maja 1903 w Kujawach, zm. 23 stycznia 1932 w Białej) – niemiecki bojówkarz, działacz nazistowski. Zamordowany przez komunistów, stał się „męczennikiem” w III Rzeszy.

Życiorys

Urodzony 11 maja 1903 we wsi Kujawy na ziemi prudnickiej[1][2]. Jego ojciec, Adolf Schramm, był zawiadowcą[3]. W latach 1914–1923 uczęszczał do gimnazjum w Prudniku[4]. Po I wojnie światowej dołączył do organizacji paramilitarnych, takich jak Selbstschutz Oberschlesien i Freikorps Oberland[1]. Walczył w III powstaniu śląskim w 1921 przeciwko Polakom[5][1]. Uczestniczył w bitwie o Górę św. Anny[6]. Studiował we Wrocławiu i Gdańsku[4].

Został odznaczony orderem Schlesischen Adlerorden I i II klasy[3]. W 1930 założył placówkę terenową NSDAP w Białej. Kierował nią do sierpnia 1931, kiedy został propagandystą w Krapkowicach. Na stanowisku w Białej zastąpił go jego brat Erwin[4]. Schramm był także przywódcą grupy lokalnej Sturmabteilung w Białej[7].

Wieczorem 22 stycznia 1932 Schramm został pobity podczas walk ulicznych z komunistami w Białej, kiedy „próbował pomóc swoim towarzyszom broni, którzy byli oblegani przez komunistów”[8]. Zmarł następnej nocy w Białej w wyniku odniesionych obrażeń[9]. Na 5 lat więzienia za napaść na Schramma został skazany robotnik rolny Anton Pierskalla z Szonowic[10][11].

Upamiętnienie

Pomnik w Białej

Bruno Schramm został uznany za męczennika (Blutzeuge), który „oddał życie za ruch [nazistowski]”[8]. Jednym z argumentów, by nadać mu status męczennika, było to, że jego ostatnie słowa przed śmiercią miały brzmieć „Umrę za was wszystkich”[1] (niem. Ich gehe für euch alle in den Tod)[12]. Jego postać była wykorzystywana w propagandzie nazistowskiej na Górnym Śląsku[8][4]. Wybito metalowe znaczki okolicznościowe upamiętniające Schramma[1]. W maju 1934 w uroczystościach upamiętniających Schramma na cmentarzu w Białej uczestniczył Rudolf Heß[4].

Pomniki upamiętniające Schramma powstały w Białej i Starych Siołkowicach[13][14]. Upamiętniono go nazwami ulic w Prudniku (obecnie Powstańców Śląskich)[15], Opolu (obecnie ks. Piotra Ściegiennego)[6], Mikulczycach (obecnie św. Wawrzyńca)[16] i Strzelcach Opolskich[17]. Ponadto, Bruno Schramm był patronem szkoły w Goduli w okupowanej Polsce[18].

W czasach współczesnych, postać Schramma opisał m.in. André Klaus Busch w książce Blutzeugen – Beiträge zur Praxis des politischen Kampfes in der Weimarer Republik[3], będącej „leksykonem nazistowskich męczenników”, wydanym w 2010 przez neonazistowskie wydawnictwo Nordland-Verlag[19].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Kasza 2020 ↓, s. 567.
  2. ↑ Volkischer Beobachter 1932-01-30: Vol 45 Iss 30, F. Eher Nachf., 30 stycznia 1932, s. 2 [dostęp 2025-10-26] (niem.).
  3. 1 2 3 A.K. Busch, Blutzeugen – Beiträge zur Praxis des politischen Kampfes in der Weimarer Republik, Nordland-Verlag, 2014, s. 347.
  4. 1 2 3 4 5 Bruno Schramm zu Ehren, „Der Oberschlesische Wanderer”, 108, Gleiwitz: Neumanns Stadtbuchdruckerei, 11 maja 1934, s. 9.
  5. ↑ Pin Bruno Schramm Zülz O./S. 23.1.1932. – BHZ Militaria [online], bhzmilitaria.com [dostęp 2025-10-26] (ang.).
  6. 1 2 Daniela Małgorzata Pelka, Anthroponyme in den deutschen Straẞennamen von Oppeln, [w:] Földes Csaba, Zentren und Peripherien – Deutsch und seine interkulturellen Beziehungen in Mitteleuropa, t. 7, Tübingen: Narr Francke Attempto Verlag, 2017, s. 215, ISBN 978-3-8233-8075-7.
  7. ↑ Die Entstehung und Entwidelung der Orstgruppe Friedland OS. der NSDAP, „Heimatkalender des Kreises Falkenberg”, Schweidnitz: Schlesierverlag L. Heege, 1935, s. 56.
  8. 1 2 3 29 Ghrennamen fur oberschlesische Arbeitslager, „Der Oberschlesische Wanderer”, 236, Gleiwitz: Neumanns Stadtbuchdruckerei, 1936, s. 5.
  9. ↑ OS. gedenkt der Ermordeten der Bewegung, „Ostdeutsche Morgenpost”, 312, Beuthen O.S., 10 listopada 1936, s. 7.
  10. ↑ Der politische Lotschlag in Zulz vor dem Neisser Schwurgericht, „Der Oberschlesische Wanderer”, 55, Gleiwitz: Neumanns Stadtbuchdruckerei, 6 marca 1932, s. 13.
  11. ↑ Deutsch-Oberschlesien, „Kattowitzer Zeitung”, 53, Kattowitz: Kattowitzer Buchdruckerei und Verlags, 1932, s. 13.
  12. ↑ Hans Weberstedt, Kurt Langner, Gedenkhalle für die Gefallenen des Dritten Reiches, München: Zentralverlag der NSDAP, 1933, s. 142–143.
  13. ↑ Denkmal für Bruno Schramm, „Oberschlesien im Bild”, 42, Gleiwitz: Neumanns Stadtbuchdruckerei, 18 października 1934, s. 8.
  14. ↑ Schlesien und Alt-Schalkendorf im Lauf der Geschichte [online], hennek-homepage.de [dostęp 2025-10-26] (niem.).
  15. ↑ Andrzej Dereń, Niemieckie nazwy przypomną o polskim pochodzeniu mieszkańców mniejszościowych wsi, „Tygodnik Prudnicki”, 9 (587), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 27 lutego 2002, s. 8, ISSN 1231-904X.
  16. ↑ Piotr Hnatyszyn, Mikulczyckie ulice, „Nasze Zabrze Samorządowe”, 5, Zabrze: Zabrzański Informator Samorządowy, 1999, s. 14–15, ISSN 1232-1400.
  17. ↑ Ze Strzeleckiego, „Nowiny Codzienne”, 252, Opole: Druk i nakład „Nowin”, 3 listopada 1937, s. 3.
  18. ↑ Godullahutle nach zwei Jahren deutscher Verwaltung, „Kattowitzer Zeitung”, 253, Kattowitz: Gauverlag NS-Schlesien, 14 września 1941, s. 4.
  19. ↑ Ex-Banker legt Nazi-Märtyrer-Lexikon in zweiter Auflage vor [online], endstation-rechts.de [dostęp 2025-10-26] (niem.).

Bibliografia

  • Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.