Brzostek (gmina)

Brzostek

gmina miejsko-wiejska
Herb
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	dębicki
TERC	1803023[1]
Siedziba	Brzostek
Burmistrz	Zbigniew Kowalski[2]
Powierzchnia	122,33[3] km²
Populacja (2024) • liczba ludności	12 592[4]
• gęstość	102,9 os./km²
Nr kierunkowy	14
Tablice rejestracyjne	RDE[5]
Adres urzędu: Rynek 1 39-230 Brzostek
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 18[6] Liczba miejscowości 19[7]
Położenie na mapie powiatu dębickiego Brzostek
Położenie na mapie Polski Brzostek
Położenie na mapie województwa podkarpackiego Brzostek
49°53′N 21°25′E/49,879167 21,411944
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Brzostek – gmina miejsko-wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim^[8][1].

W jej skład wchodzi miasto Brzostek oraz 18 sołectw: Bączałka, Bukowa, Głobikówka, Gorzejowa, Grudna Dolna, Grudna Górna, Januszkowice, Kamienica Dolna, Kamienica Górna, Klecie, Nawsie Brzosteckie, Opacionka, Przeczyca, Siedliska-Bogusz, Skurowa, Smarżowa, Wola Brzostecka, Zawadka Brzostecka^[6].

Siedziba gminy to miasto Brzostek^[8][9].

Graniczy z gminami: Brzyska, Dębica, Frysztak, Jodłowa, Kołaczyce, Pilzno, Ropczyce oraz Wielopole Skrzyńskie^[10].

Gmina znajduje się na pograniczu Pogórza Ciężkowickiego i Pogórza Strzyżowsko-Dynowskiego. Przebiega przez nią droga krajowa nr 73^[8].

W 2010 roku powierzchnia gminy wynosiła 12232 ha, z czego^[11]:

• 8464 ha (69,20%) – użytki rolne
• 3249 ha (26,56%) – lasy oraz zadrzewienia i zakrzewienia
• 329 ha (2,69%) – grunty zabudowane i zurbanizowane
• 117 ha (0,95%) – grunty pod wodami
• 73 ha (0,60%) – pozostałe

Okolica Brzostku historycznie należała do ziemi sandomierskiej, znajdowała się przy granicy z ziemią krakowską^[12]. Sam Brzostek w średniowieczu znajdował się na polsko-węgierskim szlaku handlowym, co korzystnie wpływało na jego rozwój^[13].

W czasie zaborów teren przyszłej gminy znalazł się w cyrkule pilzneńskim, a po zmianie granic, w cyrkule dukielskim. W 1854 utworzono powiat z siedzibą w Brzostku, który w 1867 włączono do powiatu pilzneńskiego^[14]. W listopadzie 1918 roku Brzostek i okolice znalazły się w granicach niepodległej Polski, w powiecie pilzneńskim, jednak w 1932 roku teren przyłączono do powiatu jasielskiego^[15].

Po wojnie Brzostek i otaczające go wsi włączono do województwa rzeszowskiego, a w latach 1972–1998 znajdowały się one w województwie tarnowskim^[16]. W 1999 roku znalazły się w województwie podkarpackim^[17].

W 1985 gmina została odznaczona Krzyżem Partyzanckim za bohaterski opór stawiany okupantom przez jej mieszkańców^[18].

W 2009 roku Brzostkowi przywrócono prawa miejskie, co poskutkowało zmianą statusu gminy z gminy wiejskiej na gminę miejsko-wiejską^[19].

Ludność gminy w poszczególnych latach:

Liczba ludności gminy Brzostek w latach 1995–2021^[20]:

Piramida wieku mieszkańców gminy Brzostek w 2014 roku^[20]:

W roku 2022 na terenie gminy funkcjonowały^[22]:

• 1 szkoła średnia
• 9 szkół podstawowych
• 1 przedszkole publiczne
• 1 niepubliczny klub dziecięcy

Ludność gminy wyznania rzymskokatolickiego należy do parafii^[34][35]:

• Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzostku^[36]
• Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Januszkowicach^[37]
• Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Siedliskach-Bogusz^[38]
• Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Przeczycy^[39]
• św. Grzegorza Papieża w Gorzejowej^[40]
• Miłosierdzia Bożego w Grudnej Górnej^[41]
• Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Kamienicy Górnej^[42]

Zabytki wpisane do rejestru^[49]:

• ks. prof. dr hab. Bogdan Stanaszek^[50]
• ks. dr Jan Cebulak^[50]
• prof. dr hab. Maria Nowakowska^[50]

• Baturyn^[51]
• Hromada Płysky^[51]

• gmina Brzostek I
• gmina Brzostek II

• Bogdan Stanaszek: Brzostek i okolice. Brzostek: Towarzystwo Miłośników Ziemi Brzosteckiej w Brzostku, 1997. ISBN 83-901833-3-1.