Cecylia Neville

Cecylia Neville

Rycina autorstwa Edwarda Hardinga powstała w XVIII w.
księżna Yorku
Okres	od 1429 do 1460
Dane biograficzne
Dynastia	Plantageneci
Data urodzenia	3 maja 1415[1]
Data śmierci	31 maja 1495[1]
Ojciec	Ralph Neville
Matka	Joan Beaufort
Mąż	Ryszard Plantagenet (3. książę Yorku)
Dzieci	Anna, Henryk, Edward IV York, Edmund, Elżbieta, Małgorzata York, Wilhelm, Jan, Jerzy Plantagenet, książę Clarence, Tomasz, Ryszard III, Urszula

Cecylia Neville, ang. Cecily Neville, Duchess of York, zwana Różą z Raby^[2.1] (ur. 3 maja 1415^[2.1], zm. 31 maja 1495^[3][1]) – angielska arystokratka, księżna Yorku w latach 1429–1460 jako żona księcia Ryszarda Plantageneta^[4], matka królów Anglii Edwarda IV oraz Ryszarda III.

Była najmłodszym z 14 dzieci Ralpha Neville (ang. Ralph Neville, 1st Earl of Westmorland) z jego drugą żoną, Joan Beaufort (wcześniej, z pierwszą żoną, Margaret Stafford, miał jeszcze ośmioro dzieci)^[5]. Ze strony matki była wnuczką Jana z Gandawy i Katarzyny Swynford^[2.1].

W wieku 14 lat w 1429 wyszła za mąż za księcia Yorku Ryszarda Plantageneta^[5]. Jej mąż był pretendentem do tronu Anglii z rodu Yorków, bocznej linii dynastii Plantagenetów^[2.1] i w 1455 mając na celu strącenie z tronu króla Henryka VI zapoczątkował Wojnę Dwóch Róż. Jej mąż i jeden z synów – Edmund – zginęli pod koniec 1460 w bitwie pod Wakefield w wyniku porażki z wojskami królowej Małgorzaty Andegaweńskiej^[6].

Cecylia ze związku z Ryszardem urodziła ośmiu synów i cztery córki^[7]:

• Annę^[7] (ur. 10 sierpnia 1439, zm. 14 stycznia 1476^[8]), żonę Henry’ego Hollanda, 3. księcia Exeter a po jego śmierci Thomasa St. Legera,
• Henryka^[7] (ur. i zm. 10 lutego 1441^[9]),
• Edwarda IV^[7] (ur. 28 kwietnia 1442 – zm. 9 kwietnia 1483) króla Anglii,
• Edmunda^[7] (ur. 17 maja 1443 – zm. 30 grudnia 1460), hrabiego Rutland, zginął wraz z ojcem w bitwie pod Wakefield,
• Elżbietę^[7](ur. 22 kwietnia 1444, zm. 3 maja 1504^[10]), żonę Johna de la Pole, 2. księcia Suffolk
• Małgorzatę^[7] (ur. 3 maja 1446, zm. 23 listopada 1503), żonę Karola I Śmiałego, księcia Burgundii
• Wilhelma^[7] (ur. 7 lipca 1447, zmarł w okresie niemowlęcym^[11])
• Jana^[7] (ur. 7 listopada 1448, zmarł w okresie niemowlęcym^[12])
• George'a^[7] (21 października 1449, 18 lutego 1478) księcia Clarence, straconego za zdradę z polecenia Edwarda IV,
• Tomasza^[7] (ur. 1450, zmarł w okresie niemowlęcym^[13][7])
• Ryszarda III^[7] (ur. 2 października 1452, zm. 22 sierpnia 1485) króla Anglii,
• Urszulę^[7] (ur. 1455^[14], zmarła w okresie niemowlęcym^[7]).

W 1461 król Henryk VI został obalony a rządy przejął najstarszy syn Cecylii Edward IV. Yorkiści traktowali Cecylię z szacunkiem równym królowej^[6].

Relacje Cecylii z Edwardem IV uległy pogorszeniu w drugiej połowie 1464 wobec ogłoszenia przez niego swego ślubu ze starszą od niego wdową po stronniku Lancasterów Elżbietą Woodville^[6]. Ślub ten stanowił mezalians i zrujnował plany bratanka Cecylii, Ryszarda Neville, który planował ożenić Edwarda z Boną Sabaudzką^[6]. W przypływie złości Cecylia oświadczyła, że jej zmarły mąż nie był biologicznym ojcem Edwarda IV, a zatem to nie on, lecz George powinien być królem Anglii^[6]. Według niektórych przekazów biologicznym ojcem Edwarda miał być pewien łucznik o nazwisku Blaybourne^[2.1]. W chwili narodzin Edwarda kwestia ta nie była jednak podnoszona a mąż Cecylii nigdy nie kwestionował swego ojcostwa^[2.1]. Pogłoski o możliwym romansie księżnej wzmocnił fakt, iż chrzest Edwarda odbył się stosunkowo pospiesznie i w skromnej oprawie^[2.1]. Wiarygodność tych zarzutów pozostaje niepewna i dyskusyjna^[2.1]. Koronacja Elżbiety Woodville na królową Anglii miała miejsce w maju 1465, ale Cecylia nie wzięła w niej udziału^[6].

Edward IV zmarł w 1483 a następcą został jego syn Edward V. Cecylia brała udział w spotkaniu na zamku Baynarda wraz ze swym jedynym żyjącym synem Ryszardem III oraz wielmożami w celu omówienia testamentu zmarłego króla. Wtedy wspólnie została podjęta decyzja o pozbawieniu wpływów królowej-wdowy i jej brata Antoniego Woodville oraz o przejęciu opieki nad Edwardem V^[6]. Ostatecznie Ryszard III sam sięgnął po koronę^[2.2]. Jego działania znajdowały aprobatę Cecylii, mimo iż w kontekście objęcia przez niego władzy powróciły dawne oskarżenia o cudzołóstwo księżnej^[2.2]. Ostatecznie nie wzięła udziału w koronacji syna^[2.2].

Ryszard zginął w 1485 w bitwie pod Bosworth; tron objął Henryk VII Tudor, który ożenił się z wnuczką Cecylii Elżbietą York.

Od momentu śmierci najmłodszego syna Cecylia nie opuszczała swojej siedziby, tj. zamku w Berkhamsted^[15]. Prowadziła bardzo pobożny tryb życia. Nie została zaproszona na chrzciny swojego prawnuka Artura Tudora^[6].

W testamencie, który sporządziła miesiąc przed śmiercią, opisała siebie jako żonę Ryszarda, księcia Yorku i matkę króla Edwarda IV, lecz o Ryszardzie III nie wspomniała^[16]. Swoje brewiarze przekazała matce króla Małgorzacie Beaufort oraz wnuczce Cecylii, siostrze królowej Elżbiety York^[15]. Pozostałymi spadkobierczyniami jej majątku były: starsza z żyjących córek, Elżbieta (księżna-wdowa Suffolk) oraz wnuczka Anna, kolejna siostra królowej Elżbiety York^[17].

Cecylia zmarła 31 maja 1495 w Berkhamsted^[17] przeżywając swego męża, 10 z 12 swoich dzieci, wszystkie swoje synowe i wszystkich swoich zięciów. Po śmierci Cecylii dochody z jej dóbr przypadły królowej Elżbiecie^[18]. Została pochowana w rodzinnym mauzoleum, obok męża i syna Edmunda w kościele w Fotheringhay^[19].