Chongqing

Chongqing

重庆

Nazwa chińska Pismo uproszczone 重庆 Pismo tradycyjne 重慶 Hanyu pinyin Chóngqìng Wade-Giles Ch'ung-ch'ing Wymowa (IPA) [ʈʂʰǔŋ tɕʰîŋ] wymowaⓘ
miasto wydzielone
Państwo	Chiny
Zarządzający	Huang Qifan↗, Hu Henghua↗
Powierzchnia	m. wydzielone: 82 403 km²
Wysokość	244 m n.p.m.
Populacja (2020)
• liczba ludności	32 054 159[1]
• gęstość	390 os./km²
Nr kierunkowy	023
Kod pocztowy	400000-409900
Tablice rejestracyjne	渝 A, B, C, F, G, H
Położenie na mapie Chin Chongqing
29°33′00″N 106°30′25″E/29,550000 106,506944
Strona internetowa

Chongqing (chiń. upr. 重庆; chiń. trad. 重慶; pinyin Chóngqìng; [ʈʂʰǔŋ tɕʰîŋ]^ⓘ) – megamiasto w środkowych Chinach, jedno z czterech miast wydzielonych Chińskiej Republiki Ludowej. Jednostka w obecnym kształcie powstała w 1997 roku po wydzieleniu z terytorium prowincji Syczuan, stając się największym obszarem metropolitalnym w kraju.

Cała jednostka administracyjna o powierzchni ponad 82 tys. km² liczyła w 2020 roku ok. 32 mln stałych mieszkańców, z czego populacja właściwego miasta Chongqing wyniosła w tym czasie ok. 9,6 mln. Największe pod względem populacji i powierzchni miasto wydzielone na świecie.

Ośrodek gospodarczy (głównie przemysłu samochodowego i elektronicznego), akademicki oraz węzeł transportu kolejowego i śródlądowego portu rzecznego nad rzeką Jangcy.

Miasto charakteryzuje się wysokim tempem urbanizacji i wzrostu gospodarczego, stanowiąc kluczowy filar rządowego programu rozwoju zachodnich prowincji Chin (tzw. strategii Go West) oraz ważny punkt węzłowy w korytarzach transportowych Nowego Jedwabnego Szlaku^[2][3].

W epoce Qin, w III wieku p.n.e. miasto było stolicą królestwa Ba. W epoce Tang miasto nosiło nazwę Yuzhou (渝州), w skrócie Yu. Cesarz z dynastii Song, Zhao Dun, przemianował je na Chongqing (Bliźniacze Szczęście).

W latach 1938-1949 tymczasowa siedziba kuomintangowskiego rządu Chin^[4]. Jako taka w latach wojny chińsko - japońskiej miasto stało się celem licznych ataków lotniczych^[5].

W latach od 1941 do 1948 roku znajdował się tam Tymczasowy Rząd Korei na uchodźstwie, która była okupowana przez Japonię od 1910 roku. Wcześniej rząd znajdował się w Szanghaju, lecz po zajęciu tego miasta przez wojska japońskie został przeniesiony do Chongqingu.

Miasto należało do prowincji Syczuan do 1997 roku, kiedy wyodrębniono je wraz z szeroko pojętymi przedmieściami.

Chongqing zlokalizowane jest na skraju Kotliny Syczuańskiej u ujścia rzeki Jialing Jiang do Jangcy. Obszar ten charakteryzuje się wybitnie górzystym ukształtowaniem terenu (pasma górskie Daba Shan na północy oraz Góry Wu na wschodzie), co determinuje unikalną strukturę urbanistyczną miasta, potocznie nazywanego w Chinach „Górskim Miastem” (Shancheng). We wschodniej części regionu swój początek ma przełom rzeki Jangcy, znany jako Trzy Przełomy Jangcy^[6][7][8].

Miasto leży w strefie klimatu subtropikalnego wilgotnego (Cfa według klasyfikacji Köppena)^[9]. Charakteryzuje się ono łagodnymi, lecz wysoce zamglonymi zimami (średnio kilkadziesiąt dni mglistych w roku, choć historycznie średnia przekraczała 100 dni) oraz ekstremalnie upalnymi i wilgotnymi latami. Z powodu częstego przekraczania temperatur rzędu 40 °C w lipcu i sierpniu, Chongqing zaliczane jest tradycyjnie do tzw. „trzech pieców” nad rzeką Jangcy^[10][11].

Głównym komponentem transportu publicznego w Chongqing jest system metra, wyróżniający się w skali światowej masowym wykorzystaniem kolei jednoszynowej (monorail). Linie 2 i 3 stanowią najdłuższą i najbardziej obciążoną pasażersko sieć monorail na świecie^[12][13]; technologia ta została wybrana ze względu na zdolność pociągów do pokonywania ostrych zakrętów i stromych wzniesień (do 6% nachylenia), co odróżnia Chongqing od większości chińskich metropolii leżących na terenach płaskich^[14]. Ze względu na skrajną gęstość zabudowy i ukształtowanie terenu, sieć ta posiada specyficzne rozwiązania inżynieryjne, takie jak napowietrzna stacja Liziba zlokalizowana wewnątrz wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego^{[15][12][14][16]}.

Specyfiką układu drogowego na tle innych światowych aglomeracji są ekstremalne rozwiązania pionowe, wymuszone przez kilkudziesięciometrowe różnice wysokości w centrum miasta. Należą do nich pięciopoziomowy, bezkolizyjny węzeł Huangjuewan oraz publiczne windy i eskalatory miejskie (np. ruchome schody na zboczach gór), działające jako pełnoprawny element zintegrowanej komunikacji zbiorowej^[16].

W skali międzynarodowej miasto pełni funkcję strategicznego węzła logistycznego Nowego Jedwabnego Szlaku. Stanowi punkt początkowy transkontynentalnej magistrali kolejowej Yuxinou, prowadzącej przez Kazachstan, Rosję i Białoruś do Małaszewicz w Polsce oraz Duisburga w Niemczech, co pozwala na ominięcie transportu morskiego^[17][18]. Ruch lotniczy obsługuje Międzynarodowy Port Lotniczy Chongqing-Jiangbei, natomiast towarowy transport wodny bazuje na głębokowodnym porcie rzecznym Guoyuan na rzece Jangcy^[19]. W miejscowości znajduje się stacja kolejowa Chongqing.

Chongqing należy do światowych liderów pod względem liczby wieżowców. W mieście znajduje się ponad 200 budynków przekraczających 150 metrów wysokości, a dynamiczny rozwój architektury wysokościowej skupia się głównie na półwyspie Yuzhong oraz w nowej dzielnicy Jiangbeizui^[20]. Najbardziej rozpoznawalnym kompleksem wysokościowym miasta jest Raffles City Chongqing – wielofunkcyjny zespół ośmiu wieżowców zaprojektowany przez Moshe Safdiego, łączący funkcje mieszkalne, biurowe i hotelowe. Jego cechą charakterystyczną jest The Crystal – zawieszony 250 metrów nad ziemią, poziomy łącznik (tzw. „podniebny most”) o długości 300 metrów, opierający się na czterech wieżach. Ze względu na swoją masę (ok. 12 tys. ton) i bogaty program użytkowy bywa nazywany „poziomym wieżowcem” – wewnątrz zamkniętej, przeszklonej konstrukcji znajdują się m.in. tarasy widokowe, ogrody botaniczne, restauracje, basen oraz przestrzeń klubowa^[21].

Do najwyższych ukończonych wieżowców w mieście należą^[22][23]:

• International Land-Sea Center (dawniej Corporate Avenue 1) – 458 m (13. najwyższy budynek świata)
• Raffles City Chongqing T3N i T4N – 355 m
• Chongqing World Financial Center – 339 m (odkąd został ukończony w 2014 r., przez lata stanowił symbol centrum finansowego Yuzhong)
• Chongqing IFS T1 – 316 m
• International Commerce Financial Centre T1 – 301 m
• Concord International Center – 290 m
• Chongqing Poly Tower – 287 m.

Kultura Chongqing została ukształtowana przez górskie położenie geograficzne, tradycje basenu Syczuańskiego, szybką modernizację oraz ścisłą kontrolę państwową.

• Kuchnia: Głównym elementem kulturowym i kulinarnym miasta jest kociołek potrawny (hot pot), znany ze skrajnie ostrego i aromatycznego smaku mala (dzięki użyciu ostrej papryki oraz pieprzu syczuańskiego). Do wrzącego, mocno doprawionego bulionu dodaje się różnorodne składniki, takie jak cienko krojone mięsa, świeże warzywa, grzyby czy owoce morza^[24][25].
• Tożsamość: W chińskiej popkulturze mieszkańcy miasta słyną z wyrazistego, „gorącego temperamentu” oraz głośnej i bezpardonowej bezpośredniości, co ukształtowały trudne warunki geograficzne i surowy, gorący klimat^[26][27]. Historycznym symbolem tej robotniczej tożsamości i hartu ducha byli tragarze Bangbang, transportujący ciężkie ładunki na bambusowych kijach po stromych, górzystych schodach aglomeracji^[28].
• Religijność: Zdecydowana większość mieszkańców Chongqing to deklaratywni ateiści lub osoby niereligijne, co jest efektem dekad państwowej edukacji w duchu laickim^[29]. Wyznawane religie to przede wszystkim buddyzm i taoizm^[30] – w granicach aglomeracji znajdują się wpisane na listę UNESCO rzeźby naskalne w Dazu (zespół tysięcy płaskorzeźb z IX–XIII wieku). Chrześcijaństwo i islam stanowią niewielki margines^[31].
• Wpływ Partii: Komunistyczna Partia Chin (KPCh) sprawuje pełną kontrolę nad życiem społecznym, gospodarczym i instytucjonalnym miasta. Administracja, uczelnie oraz kluczowe przedsiębiorstwa są bezpośrednio podporządkowane strukturom partyjnym^[32].

• Brama do Nieba (Chaotianmen)
• Hala Ludowa
• Muzeum w Chongqing
• Rzeźby skalne w Dazu, zabytek kultury Chin, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO
• Szczyt Skarbów (Baodingshan)
• Więzienie Zhazidong (Sala Wystawowa Przestępstw Amerykanów, Czang Kaj-szeka)
• Więzienie Baigongguan

• Uniwersytet Czungciński (重庆大学) (zał. w 1929 roku)
• Czungciński Uniwersytet Pedagogiczny (重庆师范大学)
• Czungciński Uniwersytet Technologii i Biznesu (重庆工商大学)
• Czungciński Uniwersytet Komunikacji (重庆交通大学)
• Czungciński Instytut Poczty i Telekomunikacji (重庆邮电学院)
• Czungciński Instytut Technologiczny (重庆理工大学)
• Czungciński Instytut Trzech Przełomów (重庆三峡学院)
• Syczuański Instytut Języków Obcych (四川外语学院)
• Syczuański Instytut Sztuk Pięknych (四川美术学院)
• Południowo-Zachodni Uniwersytet Nauk Politycznych i Prawa (西南政法大学)
• Południowo-Zachodni Uniwersytet Pedagogiczny (西南师范大学) (zał. w 1906 roku)
• Południowo-Zachodni Uniwersytet Rolnictwa (西南农业大学)
• III Wojskowy Uniwersytet Medyczny (第三军医大学)
• Akademia Zachodniego Chongqingu (渝西学院)
• Szkoła Pedagogiczna Fuling (涪陵师范学院)

• Ćennaj, Indie
• Bahia, Brazylia
• Pusan, Korea Południowa
• Antwerpia, Belgia
• Córdoba, Argentyna
• Düsseldorf, Niemcy
• Seattle, Stany Zjednoczone
• Hiroszima, Japonia
• Toronto, Kanada
• Brisbane, Australia
• Tuluza, Francja
• Leicester, Wielka Brytania
• Debreczyn, Węgry
• Zaporoże, Ukraina