Cudokaczka

Cudokaczka
	Callonetta leucophrys
	(Vieillot, 1816)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodzina	kaczki
Plemię	Merganettini
Rodzaj	Callonetta; Delacour, 1936
Gatunek	cudokaczka
Synonimy
	Anas leucophrys Vieillot, 1816;
	Anas leucophrys Vieillot, 1816;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania

Cudokaczka^[6] (Callonetta leucophrys) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zamieszkuje Amerykę Południową. Nie jest zagrożona. Od XX w. jest licznie hodowana w niewoli.

Systematyka

Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Callonetta^[6]^[7]^[8]. Wraz ze zbrojówką (Merganetta armata) umieszczana jest w plemieniu Merganettini w obrębie podrodziny kaczek^[6]. Nie wyróżnia się podgatunków^[7]^[8].

Morfologia

Wymiary

długość ciała: 35–38 cm^[9]^[10]
masa ciała: 190–435 g^[10]

Zasięg występowania

Cudokaczka zamieszkuje Amerykę Południową – od Boliwii po południową Brazylię, Urugwaj i północną Argentynę^[3]^[4]. Jest gatunkiem niemigrującym, choć po sezonie lęgowym rozprasza się na niewielkie odległości, pojawiając się na niższych wysokościach i zbliżając do wybrzeży^[3].

Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego wymienia ją na liście gatunków stwierdzonych w Polsce, lecz nie zaliczonych do awifauny krajowej (kategoria E w klasyfikacji AERC – pojaw nienaturalny)^[11].

Ekologia i zachowanie

Środowisko: Bagniste lasy tropikalne, bagniste polany na nizinnych, dobrze zadrzewionych obszarach. Także zaciszne sadzawki i niewielkie strumienie^[3].
Pożywienie: Żywi się drobnymi roślinami wodnymi, planktonem, małymi owadami i skorupiakami.
Lęgi: W prowincji Corrientes w północno-wschodniej Argentynie szczyt sezonu lęgowego przypada na październik i listopad. Pisklęta obserwowano na początku stycznia w południowej Brazylii, a opierzone osobniki młodociane na początku lutego w południowej Brazylii i w połowie stycznia w północnej Argentynie^[10].
Gniazdo: Gniazduje na drzewie – w dziupli lub starych gniazdach innych ptaków zbudowanych z gałązek^[3].
Jaja: W zniesieniu 6–12 jaj^[3]. Samica sama wysiaduje jaja przez około 26 dni, natomiast samiec pomaga jej wodzić pisklęta.
Pisklęta: W chwili wyklucia ważą 170–200 g. Pierwsze pióra wyrastają im po 2 tygodniach. Pełne ubarwienie uzyskują dopiero po 3 miesiącach.

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje cudokaczkę za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji na wolności, według szacunków organizacji Wetlands International z 2021 roku, prawdopodobnie mieści się w przedziale 25–100 tysięcy osobników. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na utratę siedlisk leśnych^[5].

Hodowla

Obecnie jest licznie hodowana w amatorskich hodowlach. Zaczęto ją sprowadzać do Europy w 1907 roku. Poza sezonem lęgowym można je trzymać w stadkach z innymi gatunkami ptaków. Są karmione standardowym pokarmem dla małych kaczek (ziarna pszenicy, owsa, kukurydzy i jęczmienia w formie śruty, mieszanki przemysłowe, zielonki, a młode dodatkowo pasze pochodzenia zwierzęcego).

Zobacz też

ptaki obserwowane w Polsce, lecz nie zaliczone do polskiej awifauny

Przypisy

↑ Callonetta leucophrys, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Callonetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-11-21] (ang.).
1 2 3 4 5 6 del Hoyo, J., Elliot, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 597–598, ISBN 84-87334-10-5 .
1 2 Ringed Teal (Callonetta leucophrys). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-15)]. (ang.).
1 2 BirdLife International, Callonetta leucophrys, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2026-1 [dostęp 2026-07-26] (ang.).
1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Anatidae Leach, 1819 – kaczkowate – Ducks, Geese, Swans (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-26].
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-26] (ang.).
1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ Cudokaczka (łac. Callonetta leucophrys). [w:] Portal hodowców ptaków ozdobnych www.ptakiozdobne.pl [on-line]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-08-16)].
1 2 3 C.C. Carboneras C.C., G.M.G.M. Kirwan G.M.G.M., C.A.C.A. Ursino C.A.C.A., C.C. Facchinetti C.C., Ringed Teal (Callonetta leucophrys), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana & M.G. Smith), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2026, DOI: 10.2173/bow.rintea1.01.1 [dostęp 2026-07-26] (ang.).
↑ Aneks. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce do 01.01.2023, lecz nie zaliczone do awifauny krajowej. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2026-07-26].

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Callonetta leucophrys, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[itis2-2] Callonetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-11-21] (ang.).

[HBW1-3] 1 2 3 4 5 6 del Hoyo, J., Elliot, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 597–598, ISBN 84-87334-10-5 .

[ibc-4] 1 2 Ringed Teal (Callonetta leucophrys). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-15)]. (ang.).

[iucn-5] 1 2 BirdLife International, Callonetta leucophrys, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2026-1 [dostęp 2026-07-26] (ang.).

[mk-6] 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Anatidae Leach, 1819 – kaczkowate – Ducks, Geese, Swans (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-26].

[ioc-7] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-26] (ang.).

[avilist-8] 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[po-9] Cudokaczka (łac. Callonetta leucophrys). [w:] Portal hodowców ptaków ozdobnych www.ptakiozdobne.pl [on-line]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-08-16)].

[botw-10] 1 2 3 C.C. Carboneras C.C., G.M.G.M. Kirwan G.M.G.M., C.A.C.A. Ursino C.A.C.A., C.C. Facchinetti C.C., Ringed Teal (Callonetta leucophrys), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana & M.G. Smith), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2026, DOI: 10.2173/bow.rintea1.01.1 [dostęp 2026-07-26] (ang.).

[kfaneks-11] Aneks. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce do 01.01.2023, lecz nie zaliczone do awifauny krajowej. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2026-07-26].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]