Curtiss F11C Goshawk
 Samolot XF11C-2 Goshawk pilotowany przez pilota doświadczalnego firmy Curtiss, Williama J. Crosswella, sfotografowany podczas lotu testowego, 4 listopada 1932 | |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent | |
| Typ | |
| Historia | |
| Data oblotu |
1932 |
| Dane techniczne | |
| Napęd |
9-cylindrowy silnik gwiazdowy Wright R-1820-78 Cyclone[1] |
| Moc |
moc 600 KM |
| Wymiary | |
| Rozpiętość |
9,60 m |
| Długość |
6,88 m |
| Wysokość |
2,96228 m |
| Powierzchnia nośna |
24,3 m² |
| Profil skrzydła |
Clark Y |
| Masa | |
| Własna |
1378 kg |
| Startowa |
1874 kg |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. |
325 km/h |
| Prędkość przelotowa |
240 km/h |
| Prędkość wznoszenia |
12 m/s |
| Pułap |
7700 m |
| Zasięg |
840 km |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 2 x stałe, zsynchronizowane karabiny maszynowe AN/M2 Browning kal. 7,62 mm w przedniej części kadłuba 1 x bomba o masie 215 kg na podwieszeniu pod kadłubem lub 2 x bomby o masie 53 kg, po jednej pod każdym skrzydłem | |
| Użytkownicy | |
| United States Navy, Siły Powietrzne Republiki Chińskiej, Królewskie Tajskie Siły Powietrzne, Kolumbijskie Siły Powietrzne i inni | |
Curtiss F11C Goshawk (dosł. z ang. jastrząb) – dwupłatowy samolot Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych z lat 30. XX wieku, który był częścią długiej linii samolotów serii Hawk produkowanych przez Curtiss Aeroplane and Motor Company dla amerykańskiej marynarki oraz na eksport.
Projekt i rozwój
W kwietniu 1932 roku, gdy Curtiss planował Model 35B, Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych zawarła z producentem kontrakt na ulepszoną wersję Modelu 34C, F6C, oznaczoną jako F11C. Wprowadzono w niej istotne zmiany, takie jak silnik gwiazdowy Wright R-1510-98 o mocy 600 KM, jednoramienne podwozie typu cantilever, nieznacznie zwiększony odstęp między płatami, metalowe, a nie pokryte płótnem powierzchnie sterowe oraz uzbrojenie oparte na dwóch stałych karabinach maszynowych Browning M1919 kal. 7,62 mm strzelających do przodu, uzupełnione o pylon pod kadłubem do zawieszenia bomby o masie 215 kg lub dodatkowego zbiornika paliwa. Curtiss zaprojektował nową maszynę jako Model 64 Goshawk, z oznaczeniem Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych XF11C-1 (później XBFC-1 po przyjęciu oznaczenia BF dla kategorii myśliwców bombardujących). Samolot miał metalową konstrukcję pokrytą płótnem, wykorzystywał konstrukcję skrzydeł wycofanego YP-23 i został ukończony we wrześniu 1932 roku[2].
Krótko przed zamówieniem XF11C-1, Marynarka Wojenna zakupiła należący do firmy egzemplarz demonstracyjny Model 64A. Wyposażony był on w silnik Wright R-1820-78 Cyclone, nieco dłuższe golenie podwozia głównego z kołami wyposażonymi w opony niskociśnieniowe, kółko ogonowe zamiast wcześniejszej płozy ogonowej, pokryte płótnem powierzchnie sterowe na ogonie oraz zewnętrzne mocowanie pylonów pod skrzydłami na lekkie bomby, dodatkowy zbiornik paliwa o pojemności 189 litrów lub podpory, która pozwalała na odchylenie bomby od tarczy śmigła przed jej zrzuceniem podczas ataku nurkowego[2].
Próby w locie XF11C-2 (później przemianowanego na XBFC-2) ujawniły potrzebę wprowadzenia kilku drobnych zmian. Po wprowadzeniu zmian, XF11C-2 zaczęto uważać za prototyp F11C-2, z którego 28 egzemplarzy zamówiono w październiku 1932 roku jako dwuzadaniowe samoloty myśliwsko-bombowe[2].
Od marca 1934 roku F11C były modernizowane, wprowadzono półzamkniętą kabinę pilota i szereg innych modyfikacji, po czym nowe samoloty otrzymały zmienione oznaczenie BFC-2 w uznaniu ich roli myśliwsko-bombowej lub, jak to określała US Navy, bombowo-myśliwskiej[2]. Ostatni samolot w ramach kontraktu na XF11C-2 został przebudowany na prototyp XF11C-3, wyposażony w mocniejszy silnik R-1820-80 i ręcznie sterowane chowane podwozie[3].
Historia operacyjna
Jedynymi jednostkami Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, które używały F11C-2, były słynna High Hat Squadron, eskadra VF-1B, stacjonująca na pokładzie lotniskowca USS „Saratoga”, oraz eskadra VB-6, na krótko przydzielona do USS „Enterprise”. W marcu 1934 roku, kiedy samoloty przemianowano na BFC-2, High Hat Squadron przemianowano na VB-2B, a następnie na VB-3B i zachowała ona swoje BFC-2 do lutego 1938 roku. VB-6 nigdy nie wszedł na pokład „Enterprise” z bombowcami BFC[4].
F11C-2 Goshawk był produkowany w dwóch wersjach eksportowych jako myśliwce Hawk I i Hawk II. Zasadniczo zmodyfikowany XF11C-2, Hawk II został wyposażony w silnik Wright R-1820F-3 Cyclone o mocy 710 KM na wysokości 1676 m i zbiornik paliwa o objętości 356 litrów, podczas gdy Hawk I zabierał zapas tylko 189 litrów paliwa. Obie wersje miały to samo uzbrojenie, co krajowy F11C-2. Tylko Hawk II został wyeksportowany masowo do Turcji, pierwszy klient odebrał 19 sztuk 30 sierpnia 1932 roku. Kolumbia złożyła zamówienie pod koniec października 1932 roku, otrzymując początkową partię czterech wyposażonych w podwójne pływaki Hawk II, pierwsze z 26 myśliwców pływakowych dostarczonych do końca lipca 1934 roku. Kolumbijskie Siły Powietrzne używały Hawk II i F11C-2 z pływakami w wojnie kolumbijsko-peruwiańskiej w latach 1932–1933. Dziewięć Hawk II dostarczono do Boliwii, z czego trzy miały wymienne podwozie kołowo-pływakowe; cztery dostarczono do Chile, cztery na Kubę, dwa do Niemiec, jeden do Norwegii i 12 do Tajlandii jako Hawk III.
Siły Powietrzne Republiki Chińskiej otrzymały 52 egzemplarzy F11C oznaczone jako Hawk II i używały ich do walki z Japończykami podczas II wojny chińsko-japońskiej. Dowódca eskadry Hawk II, kpt. Chan Kee-Wong z 28 Eskadry 5 Grupy Myśliwskiej stacjonującej w bazie lotniczej Chuyung, broniącej Nankinu w najgorętszym momencie wojny, zgłosił asystę w zestrzeleniu średnio-ciężkiego bombowca G3M 15 sierpnia 1937 roku. On i połowa jego eskadry zostali wkrótce wysłani do Taiyuanu na północnym froncie wojny w Chinach, gdzie wsławili się zestrzeleniem majora Hiroshiego Miwy (byłego instruktora pilotażu w korpusie lotniczym Armii Fengtian Zhanga Xuelianga)[5], dowódcy 16 Eskadry „Hiko Rentai” i 1 Eskadry „Daitai” złożonej z myśliwców Ki-10 podczas bitwy o Taiyuan[6]. Chiny były głównym polem bitwy F11C podczas II wojny światowej[7].
Tajskie Hawki III również brały udział w walkach podczas II wojny światowej, m.in. przeciwko Królewskim Siłom Powietrznym. 8 kwietnia 1944 roku jeden Hawk III został zestrzelony przez myśliwiec Bristol Beaufighter z 211 Dywizjonu RAF nad Lamphun, a pilot zestrzelonego samolotu wyskoczył na spadochronie[8].
Warianty
- XF11C-1 (Model 64)
- Pierwszy prototyp wywodzący się z samolotu F6C Hawk.
- XF11C-2 (Model 64A)
- Drugi prototyp, przemianowany na XBFC-2.
- F11C-2 (Model 64A)
- Wersja produkcyjna, przemianowana na BFC-2; wyprodukowano 28 sztuk.
- XF11C-3 (Model 67)
- Jeden samolot F11C-2 wyposażony w chowane podwozie i silnik R-1820-80 o mocy 700 KM, później przemianowany na myśliwiec bombardujący XBF2C-1.
- BFC-2 Hawk
- Zmiana oznaczenia F11C-2.
- B.Kh.9
(taj. บ.ข.๙) Oznaczenie Hawk II w Królewskich Tajlandzkich Siłach Powietrznych[9].
Użytkownicy
- Niemcy zakupiły dwa samoloty do testów. Jeden z nich, D-3165, został przetestowany jako wodnosamolot.
- Norweskie Siły Powietrzne – Jeden samolot zakupiono w celach ewaluacyjnych.
- Marina de Guerra del Perú – W marcu 1933 roku zakupiono trzy samoloty wyposażone w pływaki. W 1934 roku dokupiono cztery dodatkowe maszyny.
- United States Navy używała 28 samolotów z lotniskowca „Saratoga”.
Zachowane egzemplarze
Wiosną 1933 roku Franz Muller, wysoki rangą urzędnik Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy, poinformował Hermanna Göringa, że marszałek Ernst Udet zwrócił się do niego z prośbą o zgodę na zakup dwóch samolotów Goshawk do prób bombardowań w locie nurkowym. Göring autoryzował fundusze za pośrednictwem ambasady niemieckiej w Waszyngtonie. W październiku 1933 roku dwa samoloty Goshawk przybyły do Bremerhaven na pokładzie liniowca SS „Europa”[10]. Udet używał jednego z tych samolotów (oznaczonych jako D-IRIK) podczas pokazów akrobacyjnych na otwarciu Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1936 roku. Samolot przetrwał wojnę i został ostatecznie odnaleziony na polu pod Krakowem[11], a obecnie jest eksponowany w Muzeum Lotnictwa Polskiego[12].
Jeden BFC-2 znajduje się w Narodowym Muzeum Lotnictwa Morskiego w Pensacola na Florydzie[13].
Jedyny egzemplarz Hawk III został odrestaurowany przez Muzeum Królewskich Tajskich Sił Powietrznych. Samolot wystawiony na ekspozycji ma oznaczenia identyfikujące go jako należącego do 4 Skrzydła. Maszyna służyła w tajskim lotnictwie w latach 1934–1949[14].
Przypisy
- ↑ Wszystkie dane techniczne na podstawie: Bowers 1979 ↓, s. 274–277 oraz Eden i Moeng 2002 ↓, s. 514
- 1 2 3 4 Eden i Moeng 2002 ↓.
- ↑ Photograph of F11C-3 Goshawk aircraft. U.S. Navy Museum (Pensacola), 31.01.2000. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Swanborough i Bowers 1976 ↓.
- ↑ 丘智贤: 广东队长太原击落日本驱逐之王三轮宽. news.163.com, 2.02.2018. [dostęp 2025-07-26]. (chiń.).
- ↑ Hakans Gustavsson: Chinese biplane fighter aces – Chan Kee-Wong. Biplane Fighter Aces - China. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Hakans Gustavsson: Curtiss Hawks in the Chinese Air Force. Biplane Fighter Aces from the Second World War. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Thomas 2005 ↓, s. 73–74.
- ↑ Thai Military Aircraft Designations. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Ward 2004 ↓.
- ↑ II WŚ. Generałowie Hitlera. Ernst Udet "Lotnik" w serwisie YouTube
- ↑ Curtiss Hawk II. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. [dostęp 2025-07-26].
- ↑ BFC-2 Goshawk. National Naval Aviation Museum. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Trirat: A Briefer History of the Royal Thai Air Force. nationmultimedia.com, paź. 2007. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
Bibliografia
- Peter M. Bowers: Curtiss aircraft, 1907-1947. London: Putnam, 1979. ISBN 0-370-10029-8. (ang.).
- Paul Eden, Soph Moeng: The Complete Encyclopedia of World Aircraft. London: Amber Books, 2002. ISBN 978-0-7607-3432-2. (ang.).
- Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Military Aircraft Since 1911. Annapolis, USA: Naval Institute Press, 1976. ISBN 978-0-87021-968-9. (ang.).
- Andrew Thomas: Beaufighter Aces of World War 2. Oxford: Osprey Publishing, 2005. ISBN 978-1-84176-846-5. (ang.).
- John Ward: Hitler's Stuka Squadrons-The Ju 87 At War 1936-45. Zenith Pr, 2004. ISBN 978-0760319918. (ang.).