Czynnik etiologiczny
Czynnik etiologiczny – czynnik wywołujący chorobę.
Metodologia etiologii medycznej polega na identyfikowaniu empirycznych związków między czynnikami uznawanymi za przyczyny a określonymi zjawiskami chorobowymi, bez konieczności wyjaśniania ich mechanizmów biologicznych. Przykładem jest dobrze udokumentowana zależność między stężeniem cholesterolu całkowitego w osoczu a częstością występowania miażdżycy, przy czym charakter tego związku przyczynowego nie jest w pełni wyjaśniony[1].
Przykłady
Wyróżnia się czynniki:
- biologiczne – bakterie, wirusy, wiroidy, grzyby, pasożyty, priony[2]
- psychologiczne[3], behawioralne[4]
- genetyczne[1]
- chemiczne: substancje żrące, toksyczne. Narażenie na substancje chemiczne może prowadzić do chorób człowieka na różne sposoby: bezpośrednio (np. choroba z Minamaty wywołana metylortęcią), jako jeden z wielu czynników etiologicznych (np. choroba itai-itai związana z toksycznością kadmu i innymi czynnikami) lub poprzez zaostrzenie chorób istniejących, jak w przypadku wpływu tlenków azotu na choroby układu oddechowego[5].
- fizyczne: światło lasera, promieniowanie jonizujące, silne pole magnetyczne, czynniki mechaniczne.
Czynnikiem etiologicznym może być również niedobór, brak lub nadmiar np. składnika pokarmowego lub elementu środowiska życia[6].
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 Pathogenetics of Disease. W: Pyeritz R.E.: Reference Module in Biomedical Sciences. Elsevier, 2014. DOI: 10.1016/B978-0-12-801238-3.05487-8.
- ↑ Choroby zakaźne. EMC. [dostęp 2025-12-19].
- ↑ C S Green, R E Olson, D M Laskin. Psychological factors in the etiology, progression, and treatment of MPD syndrome. „J Am Dent Assoc”, Wrzesień 1982. DOI: 10.14219/jada.archive.1982.0342.
- ↑ S L Syme. Behavioral factors associated with the etiology of physical disease: a social epidemiological approach. „Am J Public Health.”, Listopad 1974. DOI: 10.2105/ajph.64.11.1043.
- ↑ PRINCIPLES OF STUDIES ON DISEASES OF SUSPECTED CHEMICAL ETIOLOGY AND THEIR PREVENTION. World Health Orgnization, 1987. ISBN 92-4-154272-1.
- ↑ Jan Krzysztof Ludwicki: Czynnik etiologiczny. [w:] Leksykon Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego [on-line]. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, 2018.01.10. [dostęp 2025-12-19].
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.