Czyste (gmina)
| gmina wiejska | |||
| 1867–1916 | |||
 Zakłady Lilpop, Rau i Loewenstein w gminie Czyste (1912) | |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Gubernia | |||
| Powiat | |||
| Data powstania |
13 stycznia 1867 | ||
| Data likwidacji |
1 kwietnia 1916[1] | ||
| Siedziba | |||
| Populacja (1909) • liczba ludności |
| ||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||
| |||
Położenie na mapie Guberni Królestwa Polskiego (1904)  | |||
 52°14′N 20°58′E/52,231389 20,972222 | |||
Czyste – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1916 w guberni warszawskiej. Siedzibą władz gminy było początkowo Czyste[2], a następnie Wola[3] (współcześnie są to części Warszawy).
Historia
Gmina Czyste powstała 13 stycznia 1867 roku w związku z reformą gminną w Królestwie Polskim. Należała do powiatu warszawskiego w guberni warszawskiej[4][5][6].
Składała się z czterech nomenklatur: Czyste, Koło, Ochota i (Wielka) Wola (bez obszaru na wschód od ulicy Skierniewickiej, który w połowie XIX wieku włączono do Warszawy[7]). Była gminą wysoce zurbanizowaną[8] i najludniejszą gminą wiejską w całym Królestwie Polskim – w 1909 roku ludność wynosiła 71,069[9].
W 1913 roku do Warszawy włączono niewielką część Woli. Stało się to dzięki staraniu przemysłowców, kupców i działaczy gospodarczych zrzeszonych w komisjach obywatelskich[10].
29 lipca 1910 wieś Ochota otrzymała status osady miejskiej[11].
W 1916 roku gmina Czyste obejmowała nadal cztery miejscowości: wsie Czyste, Koło i Wolę oraz osadę miejską Ochota. Obejmowała też obszar zwany dzisiaj Młynowem[12].
1 kwietnia 1916, na mocy rozporządzenia generał-gubernatora Hansa Hartwiga von Beselera, całą gminę Czyste włączono do Warszawy[1]. Rok później sprecyzowano dokładny przebieg granic Warszawy, w związku z czym posiadłości sukcesorów Ulricha ze zniesionej gminy Czyste nie weszły w skład Warszawy, lecz włączono je do gminy Młociny[13].
Przypisy
- 1 2 Rozporządzenie dot. rozszerzenia warszawskiego okręgu miejskiego i wykonania planu dla zabudowania miasta Warszawy (Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego 1916 nr 29 poz 79)
- ↑ Алфавитный список сельских гмин Царства Польского / сост. в канцелярии Учредит. Ком. - [1-е изд.]. - Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1866.
- ↑ Алфавитный список сельских гмин Царства Польского / сост. в канцелярии Учредит. Ком. - [1-е изд.]. - Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1866.
- ↑ Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279).
- ↑ Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, s. 359).
- ↑ Powiat warszawski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 99.
- ↑ Sto lat temu Wola przyłączyła się do Warszawy. Czy może Warszawa do Woli?
- ↑ Gmina Czyste
- ↑ Rocznik Statystyczny Królestwa Polskiego. Rok 1913. W opracowaniu Biura Pracy Społecznej pod kierunkiem W. Grabskiego. Warszawa 1914 (spis gmin na rok 1909)
- ↑ Jakub Kaczorowski (2020). Jak zmieniały się granice Warszawy? Historia rozrastania się stolicy
- ↑ SUiRP Oddz. 1 Nr 150 paragraf 1541.
- ↑ Warszawa, Plan miasta stołecznego Warszawy i okolic z oznaczeniem nowych granic oraz okręgów milicyjnych
- ↑ Rozporządzenie dot. ustanowienia granic miejskich Warszawy Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego 1917 nr 63 poz 259