Dęba (gmina)

Dęba
gmina wiejska
1944/1949[1]–1954 i 1973
Państwo

 Polska

Województwo

rzeszowskie

Powiat

tarnobrzeski

Siedziba

Dęba

Populacja (1946)
• liczba ludności


3616

Szczegółowy podział administracyjny (1949)
Liczba gromad

5

Położenie na mapie Polski w latach 1951–1975
Mapa konturowa Polski w latach 1951–1975, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Dęba”
Ziemia50°26′N 21°45′E/50,429722 21,750833

Dęba (od 9 XII 1973 Nowa Dęba) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1949–1954[2] (de facto 1944–1954) oraz w innej postaci, lecz o tejże nazwie w 1973 roku, w woj. lwowskim i rzeszowskim (dzisiejsze woj. podkarpackie). Siedzibą władz gminy była wieś Dęba (obecnie część miasta Nowa Dęba).

Gmina Dęba powstała de facto w 1944 roku[3][4]. W 1946 roku liczyła 3616 mieszkańców[5]. Formalnie, gminę Dęba utworzono jednak dopiero 1 stycznia 1949 roku w województwo rzeszowskim, w powiecie tarnobrzeskim, z części obszaru gminy Chmielów: Alfredówka, Dęba, Poręby Dębskie, Rozalin, Tarnowska Wola[6]. 1 lipca 1951 do gminy Dęba przyłączono część terenów z gminy Tarnobrzeg[7].

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[8]. Z obszaru zniesionej gminy Dęba powstały trzy gromady[9][10]:

Należy zwrócić uwagę, że w 1954 roku w powiecie tarnobrzeskim powstały dwie odrębne jednostki wiejskie o nazwie gromada Dęba; gromada Dęba i gromada Dęba, z siedzibą w starej wsi Dęba, którą w następstwie utworzenia dwóch gromad podzielono na dwie odrębne wsie: „wiejską” i „osiedlową” (składającą się z nowo wybudowanego osiedla Dęba). Wieś osiedlowa była już w założeniach reformy z 1954 predestynowana na awans do formalnego statusu osiedla, do czego doszło już w listopadzie tego samego roku[11]. Osiedlu Dęba w 1961 zmieniono nazwę na Nowa Dęba[12] i nadano status miasta[13].

W związku z reaktywowaniem gmin 1 stycznia 1973 roku[14], utworzono gminę Dęba z siedzibą we wsi Dęba i składającą się z 6 sołectw: Alfedówka, Dęba, Jadachy, Poręby Dębskie, Rozalin i Tarnowska Wola, a więc rekonstruując obszar gminy Dęba z 1954 roku (łącznie z Jadachami, które w 1954 należały do gminy Chmielów, natomiast bez obszaru, który wszedł w skład miasta Nowa Dęba)[15][16].

9 grudnia 1973 nazwę gminy Dęba zmieniono na Nowa Dęba, równocześnie powołując wspólne rady narodowe dla gminy Nowa Dęba i miasta Nowa Dęba z siedzibą w Nowej Dębie[17]. W związku z tym powstała współczesna gmina Nowa Dęba. 1 sierpnia 1977 do Nowej Dęby włączono wsie Dęba i połowę Poręb Dębskich[18]. Drugą połowę Poręb Dębskich (299 ha) do Nowej Dęby włączono 1 stycznia 1992[19].

Przypisy

  1. ↑ de facto 1944, de jure 1949
  2. ↑ Od 1 sierpnia 1934 do 28 września 1954
  3. ↑ Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948, s. 169
  4. ↑ Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948.
  5. ↑ GUS (1947). Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14 II 1946 r., Warszawa: GUS
  6. ↑ Dz. U. z 1949 r. Nr 28, poz. 208 (ISAP)
  7. ↑ Dz. U. z 1951 r. Nr 37, poz. 280 (ISAP)
  8. ↑ Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191 (ISAP)
  9. ↑ Obwieszczenie Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 1955 r. Dotyczące sprostowania brzmienia uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie Nr 34/54 z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu tarnobrzeskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 sierpnia 1955 r., Nr. 7, Poz. 38)
  10. ↑ Uchwała Nr 34/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu tarnobrzeskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41)
  11. ↑ Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 253 (ISAP)
  12. ↑ M.P. z 1961 r. Nr 22, poz. 106 (ISAP)
  13. ↑ Dz. U. z 1962 r. Nr 41, poz. 188 (ISAP)
  14. ↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312 (ISAP)
  15. ↑ Uchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972 r., Nr 16, Poz. 196)
  16. ↑ Wykaz symboli terytorialnych jednostek administracyjnych używanych do celów statystycznych (podział administracyjny z dnia 1. I. 1973 r.). Główny Urząd Statystyczny. Biuro Spisów
  17. ↑ Uchwała Nr XXIII/81/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie utworzenia wspólnych rad narodowych dla miast nie stanowiących powiatów i gmin oraz zmian nazw niektórych gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy WRN w Rzeszowie z 13 października 1973 r., Nr 11, Poz. 136)
  18. ↑ Dz. U. z 1977 r. Nr 24, poz. 103 (ISAP)
  19. ↑ Dz. U. z 1991 r. Nr 115, poz. 497 (ISAP)
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.