Dawid Bratko

Dawid Andrzej Bratko^[1][2][3] ps. „Król Dopalaczy”^[4] (ur. 18 grudnia^[1][2][3] 1987^[2][3][5] w Łodzi^[2][3][6]) – polski przedsiębiorca i przestępca, właściciel sieci sklepów „Smartszop” sprzedających dopalacze^[4].

Urodził się i wychowywał w Łodzi^[6]. Ukończył naukę w XV Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kasprowicza w Łodzi, następnie pracował jako barman w pubie „Oranżada” przy ul. Piotrkowskiej w Łodzi, w barach na Cyprze oraz w Wielkiej Brytanii, w Edynburgu i Londynie^[7], gdzie po raz pierwszy zetknął się z dopalaczami^[8]. Po ponad 2 latach za granicą powrócił do Łodzi, gdzie założył firmę świadczącą usługi marketingowe. Niezadowolony z rozwoju biznesu, zmienił profil swojej działalności^[8] – we wrześniu^[9] lub październiku 2008 roku^[10] otworzył pierwszy sklep „Smartszop”^[8] z dopalaczami przy ulicy Piotrkowskiej 28 w Łodzi^[9]. Sklep początkowo zaopatrywał w poznańskiej firmie dopalacze.com, następnie sprowadzał towar zza granicy^[11], następnie organizując produkcję w wytwórniach przy ul. Wólczańskiej i ul. Rewolucji 1905 roku^[9] 48 w Łodzi^[1]. Bratko rozwinął sieć punktów sprzedaży do 127 sklepów w całym kraju^[11], tworząc jedną z największych sieci sklepów w branży w Polsce^[12]. Ponadto dzięki udzielaniu wywiadów i występowaniu w programach telewizyjnych stał się celebrytą^[13].

Mimo iż dopalacze zawierały pochodne kokainy, amfetaminy czy marihuany^[14] i w działaniu przypominały narkotyki, sprzedawano je legalnie, bowiem nie zawierały wówczas środków znajdujących się na liście substancji zakazanych^[15]. W 2009 roku Sejm znowelizował ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii, zabraniając handlu 17 substancjami szkodliwymi dla zdrowia, zaczęła obowiązywać w 2010 roku^[8]. Mimo to handel dopalaczami rozwijał się, ze związku z dostosowywaniem składu dopalaczy do nowych przepisów^[16]. Ponadto działalność Bratki na rzecz swobodnego handlu dopalaczami, była wspierana przez ruch Wolne Konopie^[17][18].

W sierpniu po opublikowaniu przez Express Ilustrowany wywiadu z Bratką, premier Donald Tusk zapowiedział wojnę przeciwko dopalaczom^[19]. Kulminacją walki z nimi zaistniała na początku października 2010 roku. Formalną jej podstawą było zgłoszenie rodziców małoletniego, który był hospitalizowany po zażyciu środka o nazwie handlowej „Tajfun”. Korzystając z przepisów ustawy o inspekcji sanitarnej, mającej uprawnienia do zajęcia produktu zagrażającemu życiu lub zdrowiu i zamknięciu sklepu, w którym ten się znajduje, kilkuset inspektorów sanitarnych w towarzystwie 3 tysięcy policjantów, zamknęło około 1100 punktów handlujących dopalaczami (w tym 127 sklepów Dawida Bratki)^[11]. Bratko, pomimo zamknięcia sklepów, otworzył jeden z nich ponownie w towarzystwie dziennikarzy^[16], zdejmując plomby zabezpieczające oraz sprzedając towar, deklarując, że sprzedaje odczynniki chemiczne do użytku laboratoryjnego^[20]. Po wydarzeniu został zatrzymany przez policję. W związku ze złamaniem przepisów sanitarnych groziło mu do dwóch lat więzienia. W reakcji na to wydarzenie, premier Donald Tusk, wprost skomentował, że celem tej akcji było sprowokowanie handlarzy dopalaczami do złamania prawa^[21].

W 2011 roku^[22], w związku z zamknięciem sieci sklepów, Bratko zajął się dystrybucją napoju energetycznego „Shopkop”, zostając główną twarzą kampanii reklamowej^[8]. Deklarował definitywne zakończenie handlu dopalaczami oraz chęć przekazania dochodów ze sprzedaży na rzecz uzdolnionej młodzieży. Przekazał, że kilka tysięcy puszek napoju przekazał skoczkowi narciarskiemu Łukaszowi Rutkowskiemu^[22]. W późniejszym okresie prowadził lokal gastronomiczny w centrum Torunia^[19] oraz starał się powrócić do produkcji dopalaczy^[19].

Bratko pozostaje poszukiwany na podstawie art. 165 § 1 pkt 1 Kodeksu Karnego za sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach poprzez powodowanie zagrożenia epidemiologicznego lub szerzenie się choroby zakaźnej albo zarazy zwierzęcej lub roślinnej^[3]. W 2023 została wystawiona za nim czerwona nota Interpolu. Jest również ścigany europejskim nakazem aresztowania^[2]. Ostatnim miejscem zameldowania Bratki w Polsce jest Sosnowiec. Wedle adwokata Tymoteusza Paprockiego, przebywa w Tanzanii^[2]. Śledztwo redakcji Onet.pl wskazuje, że pracuje jako menadżer hoteliku Shoki Shoki w Kamiennym Mieście w Zanzibarze^[23].

• 2011: monodram „Król Dopalaczy” Łukasza Bluszcza, inspirowany postacią Dawida Bratki był wystawiany w klubie Chłodna 25 w Warszawie. W sztuce występował Marcin Sitek^[5].
• 2026: powstał film „Król dopalaczy” inspirowany postacią Dawida Bratki, w reżyserii Pata Howla i według scenariusza Pata Howla i Katarzyny Samson. Tytułowego bohatera zagrał Tomasz Włosok^[4].

• 2010: Nominacja do Nagrody Kisiela w kategorii przedsiębiorca^[27].