Dewiza herbowa

Dewiza heraldyczna – krótka, najczęściej łacińska sentencja - choć spotkać można i dewizy w językach narodowych - przekazująca ogólną mądrość, wyraźnie nawiązująca do ideologii rycerskiej i szlacheckiej.

Dewizy umieszczano zazwyczaj na wstęgach znajdujących się pod tarczą herbową, lub na postumencie trzymaczy. Jeśli w herbie występowały trzymacze bez postumentu, mogły one trzymać wstęgę z dewizą na przykład w szponach tylnych łap. Dewiza również stanowiła udostojnienie herbu, dlatego też rzadko spotykana jest w heraldyce polskiej przed wiekiem XVIII, a popularność zyskuje dopiero w czasach porozbiorowych. W czasach najnowszych, dewizy często spotykamy w herbach państwowych, zwłaszcza państw młodych, np. afrykańskich.

W herbach szkockich rodzin należących do klanów spotyka się podwójne dewizy - umieszczone nad hełmem to zawołanie wojenne klanu, zwykle w języku gaelickim, zaś poniżej tarczy jest zwykła dewiza herbowa.

Dewizy herbowe rodów polskich

Obejmuje również nobilitacje galicyjskie i rodziny uszlachcone przez zaborców

  • A cruce salus – hrabiowie Szeptyccy h. własnego
  • A magnis ad maiora – baronowie Moysa h. własnego
  • Absequio et candore – Münnichowie h. własnego
  • Ages – hrabiowie Uruscy h. Sas odmienny
  • Allas armas – Marassé h. własnego
  • Amor patriae nostra lex – hrabiowie Krasińscy h. Ślepowron odmienny, hrabiowie Szlubowscy h. Ślepowron
  • Astra peti – hrabiowie Wodziccy h. Leliwa odmienna
  • Avorum respice mores – hrabiowie Ledóchowscy h. Szaława
  • Bądź co bądź – książęta Czartoryscy h. Pogoń
  • Beatus qui utilis – Christiani h. Jarosław
  • Bóg nam radzi – książęta Radziwiłłowie h. Trąby
  • Bonum adipisti – baronowie Chłapowscy h. Dryja
  • Candide et recte – hrabiowie Przeździeccy h. Roch III
  • Cnota tylko jest szlachectwem – Bukowieccy h. Drogosław
  • Coelestium in ira tutor – hrabiowie Radolińscy h. Leszczyc
  • Cogita tum age – baronowie Mosch h. własnego
  • Constanter pro Deo et patria – baronowie Pukalscy h. własnego
  • Constantia et zelo – hrabiowie Pahlenowie h. własnego
  • Crux mihi certa salus – hrabiowie Czarneccy h. Prus III
  • Cum Deo – Sahankowie h. własnego
  • Defensor fidei et patriae – hrabiowie Miączyńscy h. Suchekomnaty
  • Dei servus sum – hrabiowie Ostrowscy h. Rawicz
  • Deo auxiliante – baronowie Romaszkanowie h. własnego
  • Deo duce – Politkowscy h. własnego
  • Deo providente – Dietzowie h. własnego
  • Deum cole, regem serva – Wołowscy h. Bawół II
  • Ducit alit salvet – Tomarowie h. własnego
  • Dulce est pro patria mori – hrabiowie Wolańscy h. Przyjaciel
  • Dum spiro spero – Chomętowscy h. Bończa
  • Durum patientia frango – hrabiowie Mierowie h. własnego
  • Ehre Pflicht – Kasperowscy h. własnego
  • Et arma pro cruce – hrabiowie Pusłowscy h. Szeliga odmienna
  • Fide et perseverantia – baronowie Possinger h. własnego
  • Fide patria, fide aucta – Kilianowie h. własnego
  • Flamans pro recto – Lanckorońscy h. Zadora
  • Frangas non flectat – hrabiowie Wielopolscy, margrabiowie Gonzaga-Myszkowscy h. Starykoń
  • Frangitur nec flectatur – hrabiowie Mielżyńscy h. Nowina
  • Fruchtlos und treu – Szeparowiczowie h. własnego
  • Für Recht und Wahrheit – baronowie Schindlerowie h. własnego
  • Hoc me glorifico – Kreutzowie h. własnego
  • Honeste et publice – baronowie Ike h. Duninowski
  • Honor et patria – hrabiowie Bielińscy h. Szeliga
  • Humanitate dignitas – Kallirowie h. własnego
  • In Deo spero – hrabiowie Krokowscy h. własnego
  • In hoc signo vinces – O'Donellowie h. własnego
  • In veritate victoria – baronowie Szymonowiczowie h. własnego
  • Industriae et fidelitatis fructus – baronowie Kapri h. własnego
  • Infrigit solido – hrabiowie Lasoccy h. Dołęga
  • Integritate – Breuerowie h. własnego
  • Integritate et caritate – Rozstoccy h. własnego
  • Jure suo – Podhorscy h. własnego
  • Khatsharisi – Teodorowiczowie h. Serce
  • Labor – baronowie Kronenbergowie h. Strugi
  • Labor omnia vincit – Mojchowie h. Labor
  • Labore virtus, virtute gloria – hrabiowie Potuliccy h. Grzymała
  • Lex et labor – Rzempołuscy h. Prawomir
  • Meliori lubenter cedere – baronowie Lewińscy h. własnego
  • Mors melior macula – hrabiowie Platerowie h. własnego
  • Nec aspera terrent – Halbanowie h. własnego, hrabiowie Tyszkiewiczowie h. Leliwa
  • Nec timide, nec tumide – hrabiowie Maltzan h. własnego
  • Nemini praedae simus – hrabiowie Krasińscy h. Ślepowron odmienny
  • Nescia fallere vita – Garszyńscy h. Gorawin
  • Ni jamais, ni toujours – Renardowie h. własnego
  • Nihil sine labore – baronowie Summerowie h. własnego
  • Nil conscire sibi – książęta Lubomirscy h. Szreniawa
  • Nil desperandum – hrabiowie Gurowscy h. Wczele
  • Nisi Dominus frustra – panowie Kochańscy h. Lubicz
  • Noli me tangere – baronowie Radoszewscy h. Oksza
  • Omne trinum perfectum – Borchowie h. własnego
  • Omnia ad honorem – hrabiowie Dunin-Borkowscy h. Łabędź
  • Omnia labore – Blochowie h. własnego
  • Omnia sub ictu cadent – hrabiowie Grabowscy h. Topór
  • Omnibus in rebus assidue – Schlesinger h. własnego[1]
  • Patriae impendere vitam – hrabiowie de Riviere d'Aerschot - Załuscy h. Junosza
  • Patriam versus – książęta Lubomirscy h. Szreniawa, hrabiowie Stadniccy h. Szreniawa
  • Paulatim summa petuntur – baronowie Kochanowscy h. własnego
  • Per aldua ad alta – baronowie Budwińscy h. własnego
  • Per Deum pro patria – hrabiowie Brzozowscy h. Belina
  • Plus penser que dire – hrabiowie Taczanowscy h. Jastrzębiec
  • Po trzy na gałąź – panowie Gryfici-Świebodzice[2]
  • Pracą i prawdą – baronowie Goetz h. własnego
  • Pro Deo et principe – baronowie Heniksteinowie h. własnego
  • Pro patria et fide – hrabiowie Wiśniewscy h. Prus I
  • Pro rege et patria – Korytowscy h. Mora
  • Providentia et virtute – Sawiccy h. Nowina
  • Qui Lescynsciorum genus ignorat, Poloniae ignorat – hrabiowie Leszczyńscy h. Wieniawa
  • Quo via virtutis – hrabiowie Rzewuscy h. Krzywda
  • Quorescumque cadunt stat linea recta – książęta de Ligne h. własnego
  • Recte et fortiter – hrabiowie Batowscy h. Trzy Zęby, hrabiowie Husarzewscy h. własnego
  • Rectitudine sto – Arndtowie h. Puchacz
  • Salus per Christum – Younga h. własnego
  • Sanguine et virtute – Kreutzowie h. własnego
  • Sapere aude – baronowie Neumannowie h. własnego
  • Sapere auso – hrabiowie Konarscy h. Gryf
  • Sapienter et audacter – baronowie Frenklowie h. własnego, Lascy h. własnego
  • Scutum intra Scuto - Potoccy h. Janina
  • Scutum opponebat scuto – hrabiowie Potoccy h. Pilawa
  • Semper candide – Cichorscy h. Prawość
  • Semper honeste – Betlejowie h. Jaślin
  • Semper immota fide – hrabiowie Pruszyńscy h. Rawicz
  • Semper melior – baronowie Czetsch h. własnego
  • Semper recte – hrabiowie Skórzewscy h. Drogosław
  • Semper recte progreditur via – hrabiowie Bielińscy h. Junosza, hrabiowie Borkowscy h. Junosza
  • Serviendo guberno – O'Rourke h. własnego
  • Si Deus nobiscum quis contra nos – Dąbrowscy h. Dąbrowski, hrabiowie Dąbrowscy h. Dąbrowski odmienny
  • Simplices sed audaces – hrabiowie Łosiowie h. Dąbrowa
  • Sto rectitudine – hrabiowie Walewscy h. Kolumna
  • Suaviter in modo, fortiter in re – hrabiowie Kossakowscy h. Ślepowron
  • Tendit at ardua virtus – hrabiowie Rzyszczewscy h. Pobóg
  • Tendite ad astra viri – hrabiowie Tarnowscy h. Leliwa
  • Tegit et protegit – hrabiowie Kaszowscy h. Janina
  • Terrasse – Baudouin de Courtenay
  • To mniey boli – hrabiowie Zamoyscy herbu Jelita
  • Triumpho morte tam vita – Alan h. własnego
  • Unguibus et rostro contra hostem armati – hrabiowie Koziebrodzcy h. Jastrzębiec
  • Usque ad divisionem animae – hrabiowie Orłowscy h. Lubicz
  • Usque ad finem – Iwiccy h. Kuszaba
  • Vaillance et loyaute – hrabiowie Krasińscy h. Ślepowron odmienny
  • Victorious – O'Rourke h. własnego
  • Viel Feind, viel Ehr – Rydygierowie h. własnego
  • Virtute duce – baronowie Asch h. własnego
  • Virtute duce, comite fortuna – Szlachtowscy h. własnego
  • Virtute et labore – Czochronowie h. własnego
  • Vitam impendere vero – hrabiowie Raczyńscy h. Nałęcz
  • Vitam patriae, honorem nemini – hrabiowie Hutten-Czapscy h. Leliwa odmienny
  • Wahr und treu – baronowie Wohlfartowie h. własnego
  • Z przekonania – książęta Sanguszkowie h. Pogoń
  • Z rodu cnota, z cnoty ród – hrabiowie Miączyńscy h. Suchekomnaty

Przypisy

  1. ↑ [Vavrinek, Praha 2015, tom 19]
  2. ↑ Ród Gryfitów w regionie bocheńskim. [dostęp 2012-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-01)].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.