Disney Experiences

Disney Experiences
Ilustracja
Państwo

 Stany Zjednoczone

Siedziba

Lake Buena Vista, Floryda, USA

Data powstania

3 czerwca 1980

Forma prawna

segment The Walt Disney Company

Prezes

Thomas Mazloum

brak współrzędnych
Strona internetowa

Disney Experiences – segment działalności amerykańskiej spółki The Walt Disney Company, oryginalnie odpowiedzialny wyłącznie za zarządzanie parkami rozrywki i kurortami. Na przestrzeni kolejnych dekad działalność spółki została rozszerzona o sieć hoteli, rejsy wycieczkowe, kluby wakacyjne Disney Vacation Club oraz liczne przedsięwzięcia związane z produktami konsumenckimi i licencjonowaniem marek Disneya.

Obecnie na świecie działa 14 parków rozrywki i aquaparków Disneya, zlokalizowanych w czterech krajach (USA, Japonia, Chiny i Francja) na trzech kontynentach (Ameryka Północna, Azja i Europa). Są one podzielone na sześć kurortów (Anaheim, Orlando, Urayasu, Marne-la-Vallée, Hongkong i Szanghaj)

Historia

Początkowe działania producenta filmowego Walta Disneya w zakresie parków rozrywki odbywały się pod szyldem wytwórni filmowej Walt Disney Productions, której był współzałożycielem i przewodniczącym, oraz jego przedsiębiorstwa prywatnego WED Enterprises, założonego w 1952 roku z przeznaczeniem na budowę Disneylandu, otwartego w 1955 roku w Anaheim w Kalifornii[1].

Kiedy działalność parków rozrywki stała się istotnym elementem przedsięwzięć Disneya, a akcjonariusze Walt Disney Productions grozili mu pozwem sądowym, uważając WED Enterprises za narzędzie służące czerpaniu przez niego dodatkowych zysków[a], 5 lutego 1965 roku Disney sprzedał tę spółkę Walt Disney Productions jako jednostkę zależną[b][4]. Nastąpiło to w okresie ogłoszenia przez Disneya budowy kompleksu rozrywkowego Disney World w Orlando na Florydzie[3]. W 1971 roku w jego ramach otwarto drugi park rozrywki Walt Disney Productions – Magic Kingdom, natomiast cały kompleks nazwano Walt Disney World Resort na cześć Disneya, który zmarł pięć lat wcześniej[5].

Walt Disney Outdoor Recreation Division (1980–1989)

Parki i ośrodki wypoczynkowe stały się odrębną jednostką biznesową, kiedy po przejściu na emeryturę Donna Tatuma ze stanowiska przewodniczącego Walt Disney Productions 3 czerwca 1980 roku utworzono trzy działy, w tym Walt Disney Outdoor Recreation Division[6]. Jego prezesem został wiceprezes wykonawczy Walt Disney World i Disneylandu, Richard Nunis[7]. Jednostka i podlegające WED Enterpsises nadzorowała budowę rozpoczętego w 1979 roku drugiego parku rozrywki w Walt Disney World Resort, EPCOT Center[8], a także projektowała dla japońskiego przedsiębiorstwa kolejowego Keisei Electric Railway Company kopię Magic Kingdom w Urayasu pod Tokio. W zamian Walt Disney Productions miało otrzymywać 10 procent wpływów ze sprzedaży biletów oraz 5 procent przychodów z koncesji[9]. EPCOT Center otwarto w 1982 roku i koszt jego budowy wyniósł 1,2 miliarda dolarów – trzykrotnie więcej od pierwotnych szacunków – mimo że pierwotną wizję Walta Disneya, zakładającą stworzenie utopijnego miasta, ograniczono do parku przypominającego wystawę światową[8]. Po ukończeniu inwestycji, która przekroczyła budżet o 300 milionów dolarów, WED Enterprises stanęło w obliczu groźby likwidacji i zlecenia ich pracy tańszym podwykonawcom[10]. W 1983 roku park rozrywki w Urayasu został otwarty jako Tokyo Disneyland[11], którego natychmiastowy sukces stał się katalizatorem ekspansji międzynarodowej. Próbowano bez skutku wynegocjować umowę z rządem Francji na podobny park[12].

Kiedy w 1984 roku Walt Disney Productions wybrało Michaela Eisnera z Paramount Pictures na nowego dyrektora generalnego i przewodniczącego oraz Franka Wellsa z Warner Bros. na prezesa i dyrektora operacyjnego[13], Walt Disney Outdoor Recreation Division było jedyną jednostką, która przynosiła realne dochody. W pierwszych tygodniach swojej kadencji Eisner i Wells zostali oprowadzeni po Disneylandzie i Walt Disney World Resort przez Nunisa oraz pozostałych członków kadry kierowniczej. Zwiedzający parki wraz z rodziną i przyjacielem Michaelem Ovitzem Eisner był pod ogromnym wrażeniem ich nienagannej czystości, będącej jednym z najważniejszych priorytetów Walta Disneya, i uznał, że to właśnie w parkach rozrywki najsilniej odczuwalny jest jego duch[14]. W tym czasie WED Enterprises pracowało nad wodną zjeżdżalnią, zleconą przez Nunisa dostrzegającego rosnącą popularność tego typu atrakcji w amerykańskich parkach rozrywki. Nunis sprzeciwił się proponowanemu kosztowi 80 milionów dolarów. Eisnerowi spodobał się jednak model zjeżdżalni i przekonał wiceprezesa wykonawczego WED Enterprises, Marty’ego Sklara, i Nunisa do kontynuacji projektu[10]. Zachwyt Eisnera kreatywnością pracowników WED Enterprises bez patrzenia koszty pozwoliło przetrwać firmie. Równocześnie naciskał on rozwój działalność hotelarską, by wzmocnić Walt Disney Outdoor Recreation Division, co spotykało się z obiekcjami Carda Walkera z rady dyrektorów Walt Disney Productions[15]. We wrześniu 1984 roku utworzono Disney Development Company, której zadaniem było projektowanie, planowanie, zarządzanie i rozwój nieruchomości Disneya niezwiązanych z parkami tematycznymi[c][17].

W ramach starań zbudowania europejskiego kompleksu rozrywkowego oceniono prawie tysiąc dwieście potencjalnych lokalizacji w Europie i zawęził wybór do trzech: dwóch wzdłuż plaż nad Morzem Śródziemnym w pobliżu Barcelony w Hiszpanii i jednej na dużym polu buraków na wschód od Paryża we Francji, niedaleko Marne-la-Vallée. Eisner i Wells od razu byli entuzjastycznie nastawieni, jako że Tokyo Disneyland przyciągnął 10 milionów ludzi w pierwszym roku i wniósł 40 milionów dolarów do wyniku finansowego, a w przypadku europejskiej lokalizacji nie trzeba byłoby dzielić się z zyskiem, jak to było z Oriental Land Company. Wells zlecił Nunisowi rozpoczęcie negocjacje z oboma krajami. Nunis i Walt Disney Outdoor Recreation Division byli za Hiszpanią, argumentując dobrą całoroczną pogodą, bardziej kooperatywnym rządem i okolicami będącymi już uznanym środkiem turystycznym, gdy Eisner, wspierany przez Wellsa i dyrektora finansowego Gary’ego L. Wilsona, naciskał na Francję uważając ją za centrum kultury zachodniej i wskazywał Paryż jako liczniejszy od Barcelony, z lepiej rozwiniętym węzłem komunikacyjnym i będący całorocznym celem turystycznym[12].

Pod koniec 1985 roku Eisner w Paryżu poinformował publicznie o utworzeniu kompleksu rozrywkowego Euro Disney, położonego 15 mil od miasta[18]. Rozwijano również w Walt Disney World Resort i obok Tokyo Disneylandu nowe parki tematyczne nawiązujące do kultury Hollywood, rozrywki i show-biznesu[19]. W styczniu 1986 roku Eisner oficjalnie zmienił nazwę WED Enterprises na Walt Disney Imagineering[20], odzwierciedlając liczne zmiany kulturowe, jakie zaszły w Walt Disney Productions, które w tym samym roku zmieniło nazwę na The Walt Disney Company[21].

W maju 1989 roku otwarto Disney–MGM Studios w Walt Disney World Resort, z kolei wersja japońska została anulowana[19].

Walt Disney Attractions (1989–2000)

Walt Disney Outdoor Recreation Division został 10 sierpnia 1989 roku przekształcony w spółkę Walt Disney Attractions, Incoporated[22]. W styczniu 1990 roku Eisner, ogłosił plany rozbudowy zarówno Disneylandu, którego powierzchnia miała wzrosnąć o 20% w ciągu dziesięciu lat[23], jak i Walt Disney World, w którym miał powstać kolejny park tematyczny, a w Disney–MGM Studios miało zostać dodanych 16 nowych atrakcji[24]. 25 stycznia 1990 roku The Walt Disney Company i The Coca-Cola Company zawarły piętnastoletnią umowę marketingową. Na jej mocy produkty Coca-Coli miały być jedynymi napojami oferowanymi w parkach Disneya, natomiast Coca-Cola zobowiązała się wykorzystywać wybrane postacie Disneya w swoich reklamach[25]. 16 marca 1990 roku Nunis, przedstawił 25-letni plan zagospodarowania obszaru o powierzchni 4,4 tys. akrów w hrabstwie Osceola w Florydzie. Projekt zakładał budowę osiedli mieszkaniowych, centrów handlowych oraz obiektów przemysłowych[26][d].

W sierpniu 1990 roku ogłoszono utworzenie kompleksu rozrywkowego o tematyce oceanicznej Port Disney w Long Beach[27], jednak rosnące koszty i lokalny sprzeciw doprowadziły do rezygnacji z projektu w grudniu 1991 roku[28]. Wówczas zdecydowano na projekt drugiego tematycznego parku w Anaheim[29] i w tym samym miesiącu ogłoszono wybudowanie pod koniec dekady kompleksu rozrywkowego Disneyland Resort, obudowanego wokół Disneylandu; w skład kompleksu miał wejść park tematyczny WestCOT Center będący odpowiednikiem EPCOT Center[30]. W 1992 roku otwarto park tematyczny Euro Disneyland, stanowiący pierwszy etap Euro Disney. Z powodu różnic kulturowych nie spełnił oczekiwań finansowych i poniesione straty[31] doprowadziły do anulacji WestCOT Center w 1995 roku. W 1996 roku ogłoszono powstanie parków rozrywki Disney California Adventure[32] w miejsce WestCOT Center i Tokyo DisneySea w Urayasu[33].

Walt Disney Parks and Resorts Worldwide (2000–2006)

W 2000 roku Walt Disney Attractions zmienił nazwę na Walt Disney Parks and Resorts Worldwide[34]. W 2001 roku otwarto Disney California Adventure[32] i Tokyo Disney Sea[35], rok później Walt Disney Studios Park, drugi park tematyczny Euro Disney w ramach dziesięciolecia kompleksu[36]. Rozpoczęto również plany parku rozrywki w Hongkongu[35], który oficjalnie otwarto w 2005 roku[37].

Disney Destinations (2006–2008)

W 2006 roku Walt Disney Parks and Resorts zmienił nazwę na Disney Destinations[34]. Planował wybudować na wzór Disneylandu mniejszy park rozrywki w Sydney w Australii w latach 2007–2008 pod proponowaną nazwą „Disney Wharf at Sydney Harbour”, ale koncepcja ta została porzucona z powodu mieszanych reakcji rządu Nowej Południowej Walii[38].

Walt Disney Parks and Resorts (2008–2018)

Spółka Walt Disney Parks and Resorts Worldwide, Inc. została założona 29 września 2008 roku i przejęła segment działalności parków i ośrodków wypoczynkowych. Na początku 2009 roku Disney Parks and Resorts przeprowadziło reorganizację, która obejmowała zwolnienia we wszystkich jednostkach z powodu spadku frekwencji spowodowanego recesją. W 2009 roku pod przewodnictwem prezesa Ala Weissa utworzono Worldwide Operations. Dział ten przejął różne funkcje zaplecza, wcześniej wykonywane przez Disney World i Disneyland, w tym szkolenia, zaopatrzenie, planowanie menu i rozwój produktów, podczas gdy jego spółka zależna Walt Disney Imagineering połączyła trzy jednostki rozwoju. W listopadzie tego samego roku rząd Chińskiej Republiki Ludowej wydał zgodę na zbudowanie kompleksu rozrywkowego w dzielnicy Szanghaju, Pudong[39]. W 2016 roku kompleks otwarto jako Shanghai Disney Resort[40].

Walt Disney Parks, Experiences and Consumer Products (2018–2019)

W marcu 2018 roku The Walt Disney Company połączyła swoje Walt Disney Parks & Resorts z Disney Consumer Products and Interactive Media, łącząc działalność parków rozrywki z produktami konsumenckimi, tworząc Disney Parks, Experiences and Consumer Products, z Bobem Chapekiem jako prezesem[41].

W tym samym miesiącu Disney Parks rozdzielono na regionalne oddziały: Disney Parks West, obejmujący Disneyland Resort, Walt Disney World Resort i Disneyland Paris Resort, pod kierownictwem Catherine Powell[42], oraz Disney Parks East, składający się z Shanghai Disney Resort, Hong Kong Disneyland i Walt Disney Attractions Japan, pod kierownictwem Michaela Colglaziera[43].

W kwietniu tego samego roku The Walt Disney Company wstrzymała plany budowy luksusowego hotelu w dzielnicy handlowej Disneyland Resort, powołując się na spór z władzami Anaheim o ulgi podatkowe, które korporacja spodziewała się uzyskać z tytułu prowadzenia hotelu[44].

Disney Parks, Experiences and Products (2019–2023)

Od 1 stycznia 2019 roku nazwę skrócono do Disney Parks, Experiences and Products, pomijając „Consumer”[45].

W 2020 roku z powodu pandemii COVID-19 zamknięto czasowo parki Disneya, co poskutkowało zwolnieniami 28 tys. pracowników[46].

Disney Experiences (2023–)

We wrześniu 2023 roku spółka ogłosiła zmianę nazwy na „Disney Experiences”[47].

W 2025 roku The Walt Disny Company ogłosiła wspólne opracowanie z arabskim przedsiębiorstwem Miral Group parku tematycznego na wyspie Yas w Abu Zabi[48].

Na rok 2027 roku Walt Disney World zaplanował kompleks wypoczynkowy Lakeshore Lodge nad jeziorem Bay Lake, na terenie dawnego parku wodnego Disney’s River Country[49].

Lokalizacje

Na świecie jest obecnie sześć kompleksów rozrywkowych Disneya:

Uwagi

  1. ↑ Jednym z celów statusowych WED Enterprises było nabywanie praw i zarządzanie wszystkimi przyszłymi towarami sprzedawanymi ze znakiem „Walt Disney”, co zapewniało korzyści majątkowe Disneyowi. Dochody WED Enterprises były też przedmiotem kolejnej z kłótni Disneya z jego bratem, Royem Disneyem, drugim współzałożycielem i prezesem Walt Disney Productions, który uważał pomysł oddzielnych firm za jawny konflikt interesów[2].
  2. ↑ W miejsce WED Enterprises Disney utworzył nową firmę, Retlaw Enterprises, która miała zarządzać jego prywatnymi interesami – przede wszystkim prawami do używania jego nazwiska oraz dochodami z kolejek kursujących w Disneylandzie[3].
  3. ↑ Część jej działalności wywodziła się z Arvida Corporation, spółki zakupionej przez Walt Disney Productions w maju 1984 roku za 200 milionów dolarów. Zakup miał utrudnić próbę wrogiego przejęcia Walt Disney Productions przez Saula Steinberga poprzez rozwodnienie udziałów[16]. W 1987 roku Arvida Corporation została sprzedana w 1987 roku firmie JMB Realty Corporation za 404 miliony dolarów, jednak The Walt Disney Company zachował dział zajmujący się planowaniem i zarządzaniem projektami, na bazie którego utworzono Disney Development Company z Peterem Rummellem jako pierwszym szefem.
  4. ↑ W grudniu 1991 roku otwarto kurort na wynajem wakacyjny Disney Vacation Club Resort, który w 1996 roku zmieniono nazwę Disney's Old Key West Resort.

Przypisy

  1. ↑ Schickel 2019 ↓, s. 327; Gabler 2006 ↓, s. 529–530
  2. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 40-41.
  3. 1 2 Gabler 2006 ↓, s. 629.
  4. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 41; Schickel 2019 ↓, s. 392
  5. ↑ Bob Thomas: Walt Disney: An American Original. Nowy Jork: Simon & Schuster, 1976, s. 357–358. ISBN 0-671-22332-1. (ang.).
  6. ↑ Pamela G. Hollie: Disney Restructures In Line With Film Push; Other Promotions. The New York Times, 1980-06-04. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  7. ↑ Walt Disney Productions Annual Report 1979. Burbank: Walt Disney Productions, 1979, s. 40. (ang.).
  8. 1 2 Stewart 2006 ↓, s. 45.
  9. ↑ Flower 1991 ↓, s. 87-88.
  10. 1 2 Stewart 2006 ↓, s. 61.
  11. ↑ Flower 1991 ↓, s. 95.
  12. 1 2 Stewart 2006 ↓, s. 81.
  13. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 19.
  14. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 60-61.
  15. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 62-64.
  16. ↑ Smith 1998 ↓, s. 35.
  17. ↑ Smith 1998 ↓, s. 146.
  18. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 81-82.
  19. 1 2 Blake Taylor: Disney’s Tokyo Hollywood Studios {!} Canceled theme park before DisneySea. Attractions Magazine, 2025-09-19. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  20. ↑ Dotyk Midasa. Leslie Iwerks (reż.), Mark Catalena (scen.). Jak to się robi w Disneyu. Disney+. 22 listopada 2019. Odcinek 3, sezon 1. 12:22 minuta. [dostęp 2 sierpnia 2026].
  21. ↑ Smith 1998 ↓, s. 593.
  22. ↑ Detail by Entity Name: Walt Disney Attractions, Incorporated. Florida Department of State Division of Corporations. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  23. ↑ COMPANY NEWS; Expansion Set For Disneyland. The New York Times, 1990-01-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  24. ↑ COMPANY NEWS; Disney Outlines Plans for Florida. The New York Times, 1990-01-16. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  25. ↑ COMPANY NEWS; Coke-Disney Pact. The New York Times, 1990-01-26. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  26. ↑ Disney Plans Big Expansion. The New York Times, 1990-03-17. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  27. ↑ Michael Lev: Company News; New California Park Is Proposed by Disney. The New York Times, 1990-08-01. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  28. ↑ Kevin Johnson, Chris Woodyard: Disney Chooses Anaheim as Location for $3-Billion Resort : Development: Firm cites costly regulatory review process for its decision to bypass Long Beach seaside park.. Los Angeles Times, 1992-12-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  29. ↑ Bettina Boxall, Roxana Kopetman: Disney Will Abandon Ship and Bail Out of Long Beach : Tourism: The company will end its lease of the Queen Mary and Spruce Goose, both money losers. A waterfront development proposal also is dead, it says.. Los Angeles Times, 1992-03-07. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  30. ↑ Richard W. Stevenson: COMPANY NEWS; Disney Picks California Theme Park Site. The New York Times, 1991-12-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  31. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 128.
  32. 1 2 Shaun Finnie: The Disneylands That Never Were. Raleigh: Lulu.com, 2006, s. 168. ISBN 978-1-84728-543-0. (ang.).
  33. ↑ Mitsuru Misawa: Current Business and Legal Issues in Japan’s Banking and Finance Industry. Wyd. 2. Singapur: World Scientific Publishing Company, 2011, s. 542. ISBN 978-981-4291-01-9. (ang.).
  34. 1 2 Events: Name History. SunBiz.org. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  35. 1 2 Richard Verrier: Disney’s New Tokyo Sea-Themed Park Opens. Los Angeles Times, 2001-09-05. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  36. ↑ Movie Theme Park to Be New Neighbor for Disneyland Paris. Los Angeles Times, 2002-03-03. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  37. ↑ Disney opens its first theme park in China. China Daily, 2005-09-12. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  38. ↑ Deborah Snow: Walt Disney Company proposed a Disney Resort in Sydney. The Sydney Morning Herald, 2014-01-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  39. ↑ Kenneth Rapoza: Shanghai Disney To Open 2015. Forbes, 2013-03-08. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  40. ↑ 上海迪士尼度假区正式开园. Xinhua, 2016-06-16. [dostęp 2026-08-01]. (chiń.).
  41. ↑ Christine Wang: Disney announces strategic reorganization, effective immediately. CNBC, 2018-03-14. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  42. ↑ Catherine Powell steps into new Disney role. Park World, 2018-03-29. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  43. ↑ Sam McCaffrey: Michael Colglazier appointed president of Disney parks in Asia. Blooloop, 2018-02-02. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  44. ↑ Hugo Martín: Disney promised a luxury hotel and Anaheim offered $267 million in tax breaks — but a growing feud has plans on hold. Los Angeles Times, 2018-04-18. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  45. ↑ Certificate of Amendment of the Articles of Incorporation of Disney Parks, Experiences and Consumer Products. SunBiz.org. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  46. ↑ Frank Pallotta: Disney is laying off 28,000 employees as pandemic hammers its theme parks. CNN Business, 2020-09-29. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  47. ↑ Patrick Brzeski: Disney’s “Turbocharging” of Theme Park Business Gathers Pace With ‘Frozen Land’ Launch in Hong Kong. The Hollywood Reporter, 2023-11-16. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  48. ↑ Natasha Chen: Disney announces a new theme park in Abu Dhabi, its first new resort in a generation. CNN Travel, 2025-05-07. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  49. ↑ Michał Koch: Disney pokazuje nowe wizualizacje Lakeshore Lodge. Otwarcie hotelu planowane na 2027 r.. Parkmag, 2026-08-05. [dostęp 2026-08-05]. (pol.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.