Doktryna

Doktryna (ang. doctrine, z łac. doctrīna – „wykształcenie; nauka, sztuka, teoria”) – wyznawany w określonym czasie system zasad, poglądów i twierdzeń właściwy dla danej dziedziny. Pojęcie jest używane m.in. w odniesieniu do religii, polityki, prawa, ekonomii i wojskowości[1].

Zakres pojęcia

Doktryna jest ujmowana jako system zasad, poglądów i twierdzeń właściwy dla danej dziedziny[1]. W języku polityki i nauk społecznych bywa przedstawiana jako poziom pośredni między ideologią a programem politycznym: jest bardziej szczegółowa i konkretna niż ideologia, natomiast program polityczny stanowi jej praktyczną postać dostosowaną do aktualnych okoliczności[2].

W prawoznawstwie doktryna prawa, określana także jako doktryna prawnicza, odnosi się do poglądów przedstawicieli nauki prawa wyrażanych w piśmiennictwie prawniczym. Nie stanowi źródła prawa ani autorytatywnej wykładni, lecz może oddziaływać na argumentację prawniczą i orzecznictwo jako punkt odniesienia przy interpretacji prawa[3].

W ekonomii termin jest używany w odniesieniu do systemów poglądów i koncepcji dotyczących zjawisk gospodarczych. Doktryny ekonomiczne są omawiane w ramach historii myśli ekonomicznej, która opisuje rozwój idei, teorii i nurtów ekonomicznych od starożytności do współczesności; w takim ujęciu wskazywane są m.in. merkantylizm, fizjokratyzm i inne nurty myśli ekonomicznej[4].

W religioznawstwie i teologii doktryna oznacza teoretyczny składnik nauczania religijnego oraz jego oficjalnie dopuszczalną wykładnię. Dogmat jest w tym ujęciu pojęciem węższym i może oznaczać podstawową zasadę uznawaną za istotną dla danej wspólnoty wierzących[5].

W wojskowości doktryna wojskowa oznacza zestaw podstawowych zasad, którymi siły zbrojne kierują się przy realizacji celów bezpieczeństwa narodowego. Może obejmować zasady, procedury, taktykę i techniki stosowane w organizacji, szkoleniu oraz prowadzeniu działań[6].

Przykładowe doktryny

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 doktryna [online], Wielki słownik języka polskiego PAN, 21 sierpnia 2012 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
  2. ↑ Agata Kunicka-Goldfinger, Witold Kunicki-Goldfinger, Maciej Podbielkowski, Ideologia, doktryna i program polityczny. Podział na prawicę i lewicę [online], Zintegrowana Platforma Edukacyjna [dostęp 2026-05-21] (pol.).
  3. ↑ Grzegorz Maroń, Odwołania do teoretyków prawa w uzasadnieniach orzeczeń Izby Karnej Sądu Najwyższego, „Prokuratura i Prawo” (3), 2023 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
  4. ↑ Zygmunt Domański, Wybrane aspekty historii myśli ekonomicznej, „Journal of Modern Science”, 34 (3), 16 listopada 2017 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
  5. ↑ Albert Cook Outler, Doctrine and dogma [online], Encyclopaedia Britannica [dostęp 2026-05-21] (ang.).
  6. ↑ Military Doctrine [online], RAND Corporation [dostęp 2026-05-21] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.