Dom Technika w Katowicach

Dom Technika w Katowicach

Willa Karla Pielera

Budynek od strony południowo-zachodniej (2008)
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Miejscowość	Katowice
Adres	ul. Podgórna 4, 40-026 Katowice
Typ budynku	budynek biurowy, pierwotnie willa
Styl architektoniczny	modernizm, neobarok
Architekt	Hermann Schütze
Inwestor	Karl Pieler
Kondygnacje	4+1
Rozpoczęcie budowy	1911
Ukończenie budowy	1912
Położenie na mapie Katowic Dom Technika
Położenie na mapie Polski Dom Technika
Położenie na mapie województwa śląskiego Dom Technika
50°15′19,5″N 19°01′28,2″E/50,255417 19,024500

Dom Technika w Katowicach – budynek biurowy w Katowicach, położony przy ulicy Podgórnej 4. Wybudowany został w latach 1911–1912 jako willa Karla Pielera, a po 1922 roku przebudowano ją na biurowiec.

Gmach pierwotnie był willą z ogrodem i budynkiem gospodarczym, wzniesioną w latach 1911–1912 według projektu katowickiego architekta Hermanna Schütza. Był to dom rodziny Karla Pielera, członka katowickiej rady miejskiej^[1] i dyrektora firmy Schlesische Eisenbeton. W 1913 roku w północno-wschodnim narożniku budynku dobudowano altanę ze szklanym baldachimem, a także ognioodporne ściany na poddaszu willi^[2].

Po podziale Górnego Śląska w 1922 roku swoją ulokowała się w niej spółka akcyjna Giesche, a wybór willi na swoją siedzibę wymusił na nowym właścicielu jej aranżację^[1][2]. Na początku 1923 roku opracowano koncepcję przekształcenia pomieszczeń mieszkalnych na biurowe, jednocześnie wprowadzając w kwietniu tego samego roku pierwszych urzędników. Pozwolenie na przeprowadzenie tych prac uzyskano dopiero w 1925 roku. Rok później przebudowano rampę podjazdową od strony ulicy J. Lompy, a w 1927 roku urządzono nowe wejście główne do strony ogrodu. Prace aranżacyjne zakończono w 1928 roku, przerabiając szopę gospodarczą na garaż, a fragment piwnicy na transformatornię^[3].

W 1945 roku w willi swoją siedzibę ulokowało Zjednoczenie Przemysłu Cynkowego, na cele którego w kolejnym roku przebudowano część pomieszczeń. W latach 60. XX wieku budynek rozbudowano, a swoją siedzibę w nim miała Naczelna Organizacja Techniczna (skr. NOT) i od tego czasu budynek zaczął być nazywany Domem Technika. W 1974 roku wzniesiono nową część Domu Technika NOT-u – późniejszy gmach Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągowego przy ulicy Wojewódzkiej 19, zaprojektowanego przez Henryka Buszkę, Aleksandra Frantę i Tadeusza Szewczyka^[2].

W latach 90. XX wieku w Domu Technika działała restauracja. W 1995–1996 przebudowano piwnice na cele magazynowe i ekspozycyjne, a w 1995 roku zabudowano resztki ogrodu od strony ulicy H. Dąbrowskiego, wznosząc pawilon mający być obiektem wystawowo-targowo-szkoleniowym. Wkrótce urządzono w nim sklep z urządzeniami RTV i AGD, a następnie przychodnie lekarskie^[2].

Dom Technika znajduje się w Katowicach przy ulicy Podgórnej 4, w granicach dzielnicy Śródmieście^[4]. Jest to obiekt murowany z cegły, otynkowany i zwieńczony dachem mansardowym^[5]. Powierzchnia zabudowy biurowca wynosi 782 m². Liczy cztery kondygnacje nadziemne i jedną podziemną^[4].

Architektonicznie posiada cechy stylu modernistycznego^[5] bądź stylu nawiązującego do neobaroku^[6]. Charakteryzuje się takimi detalami, jak: portyki kolumnowe, loggie, ryzalit, wieżyczka na narożu czy lukarny^[5]. Główne wejście do budynku znajduje się od strony wschodniej – od ulicy J. Lompy^[6].

We wnętrzu znajdują się dwie dwubiegowe klatki schodowe, a także trzecia w północnej części budynku. W piwnicy pierwotnie znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, kotłownia i ciemnia, na parterze dziesięć pomieszczeń biurowych, kuchnia, łazienka i gabinet, a na piętrze pokoje mieszkalne, dwie kuchnie, dwie garderoby, dwa hole, loggia balkonowa oraz ogród zimowy. Na drugim piętrze w większości pomieszczeń znajdowały się pokoje, a nad ogrodem zimowym balkon, natomiast na poddaszu usytuowano dwie pralnie^[6]. Współcześnie gmach posiada m.in. pomieszczenia biurowe oraz sale konferencyjne i wykładowe^[7].

Dom Technika wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice. Jest także objęty ochroną na mocy przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego 28 maja 2014 roku^[4].

W Domu Technika siedzibę mają m.in. (stan na 2026 roku):

• Śląska Rada Naczelnej Organizacji Techniczna FSNT w Katowicach^[8][9],
• Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego w Polsce^[10],
• Oddział Zagłębia Węglowego Stowarzyszenia Elektryków Polskich^[11],
• Katowicki oddział Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych^[12],
• Katowicki oddział Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa^[13],
• Katowicki oddział Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Rolnictwa^[14],
• Katowicki oddział Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich^[15],
• Katowicki oddział Stowarzyszenia Geodetów Polskich^[16],
• Przychodnia Altermed^[17],
• Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”^[18].

• MichałM. Bulsa MichałM., GrzegorzG. Grzegorek GrzegorzG., BeataB. Witaszczyk BeataB., Domy i gmachy Katowic, Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka, 2013, ISBN 978-83-63780-00-5  (pol.).
• LeszekL. Danilczyk LeszekL., MariaM. Kasprzyk MariaM., Studium historyczno-urbanistyczne Katowic w granicach administracyjnych. Katowice. Tom I tekst. Część II studium konserwatorskie, Opublikowano w: Miejski System Zarządzania – Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. Zabytki, Kraków: Pracownie Konserwacji Zabytków „Arkona” Sp. z o.o. Pracownia Dokumentacji Naukowo-Historycznej, 1994  (pol.).
• PiotrP. Rygus PiotrP., Budynki administracyjne koncernów przemysłowych oraz banków w przestrzeni miejskiej Katowic (do 1939 roku), [w:] AntoniA. Barciak (red.), Budownictwo i architektura Katowic, t. 3 (13), Katowice w Rocznicę Uzyskania Praw Miejskich, Katowice: Studio Noa, 2014, s. 96–123, ISBN 978-83-60071-73-1  (pol.).