Drzewolotka
| Hylopetes | |||
| O. Thomas, 1908[1] | |||
 Drzewolotka czarnonoga (H. nigripes) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
drzewolotka | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Sciuropterus everetti O. Thomas, 1908 (= Sciuropterus spadiceus E. Blyth, 1847) | |||
| Gatunki | |||
| |||
Drzewolotka[2] (Hylopetes) – rodzaj gryzoni z podrodziny wiewiórek (Sciurinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).
Rozmieszczenie geograficzne
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Indiach, Nepalu, Chinach, Bhutanie, Mjanmie, Tajlandii, Laosie, Kambodży, Wietnamie, Malezji, na Filipinach i w Indonezji[3][4][5].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 110–330 mm, długość ogona 91,5–310 mm; masa ciała 38,8–534 g[4][6].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1908 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym Rodzaje i podrodzaje grupy Sciuropterus z opisami trzech nowych gatunków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) drzewolotka rdzawolica (H. spadiceus).
Etymologia
Hylopetes: gr. ὑλη hulē ‘teren lesisty, las’[7]; πετης petēs ‘skrzydlaty, lotnik’, od πετομαι petomai ‘latać’[8].
Podział systematyczny
Polatuchy z południowo-wschodniej Azji (Iomys, Hylopetes, Petaurillus i Petinomys) wydają się być wysoce parafiletyczne; konieczna jest rewizja taksonomiczna obejmująca wszystkie obecnie rozpoznawane gatunki w każdym z tych rodzajów[3]. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[9][6][3][2]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[2] | Podgatunki[4][3][6] | Rozmieszczenie geograficzne[4][3][6] | Podstawowe wymiary[4][6][a] | Status IUCN[10] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hylopetes winstoni | (Sody, 1949) | drzewolotka sumatrzańska | gatunek monotypowy | endemit Indonezji: północna Sumatra (Aceh); zakres wysokości: około 1200 m n.p.m. | DC: około 14,2 cm DO: około 14,3 cm MC: brak danych |
DD | |
 |
Hylopetes nigripes | (O. Thomas, 1893) | drzewolotka czarnonoga | 2 podgatunki | endemit Filipin: Palawan i Bancalan; zakres wysokości: 0–100 m n.p.m. | DC: 25–33 cm DO: 25–31 cm MC: około 534 g |
NT |
 |
Hylopetes spadiceus | (E. Blyth, 1847) | drzewolotka rdzawolica | 3 podgatunki | południowo-wschodnia Mjanma, południowa Tajlandia do półwyspowej Malezji, północno-zachodniego i środkowego Laosu, zachodniej Kambodży, południowego Wietnamu, Sumatry, Borneo oraz Wysp Natuna; zakres wysokości: poniżej 1500 m n.p.m. | DC: 13,5–18,4 cm DO: 10,2–16,6 cm MC: 70–157 g |
LC |
| Hylopetes sipora | Chasen, 1940 | drzewolotka siporańska | gatunek monotypowy | endemit Indonezji: Wyspy Mentawai (Sipura) na zachód od Sumatry | DC: około 14 cm DO: około 16 cm MC: około 89 g |
EN | |
 |
Hylopetes sagitta | (Linnaeus, 1766) | drzewolotka szarolica | 2 podgatunki | endemit Indonezji: Bangka (na północny wschód od Sumatry) oraz Jawa | DC: 11,5–12,7 cm DO: 9,1–12,3 cm MC: 39–43 g |
DD |
| Hylopetes platyurus | (Jentink, 1890) | drzewolotka płaskoogonowa | gatunek monotypowy | Półwysep Malajski, północna Sumatra i północne Borneo | DC: 11–15,3 cm DO: 10–13,6 cm MC: 67–99 g |
DD | |
| Hylopetes bartelsi | (Chasen, 1939) | drzewolotka reliktowa | gatunek monotypowy | endemit Indonezji: znany tylko z góry Pangrango w zachodniej Jawie | DC: 13,3–19,7 cm DO: 11,9–12 cm MC: brak danych |
DD | |
| Hylopetes electilis | (G.M. Allen, 1925) | gatunek monotypowy | endemit Chińskiej Republiki Ludowej: Hajnan | DC: około 17,2 cm DO: 15,9 cm MC: brak danych |
NE | ||
 |
Hylopetes phayrei | (E. Blyth, 1859) | drzewolotka indochińska | gatunek monotypowy | północno-wschodnie Indie (wschodni Nagaland i Manipur), południowo-wschodnia Chińska Republika Ludowa (Kuejczou, Kuangsi i Fujian), Mjanma, Tajlandia, Laos i Wietnam; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m. | DC: 14,4–19,7 cm DO: 12,8–17,4 cm MC: 113–189 g |
LC |
 |
Hylopetes alboniger | (B.H. Hodgson, 1836) | drzewolotka łaciata | 3 podgatunki | wschodni Nepal, północno-wschodnie Indie, Bhutan, południowa Chińska Republika Ludowa (na wschód do Zhejiang oraz Hajnan), Mjanma, północna Tajlandia, Laos, północno-wschodnia Kambodża i Wietnam; zakres wysokości: 1500–4500 m n.p.m. | DC: 17,5–25 cm DO: 18–23 cm MC: 236–270 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, EN – gatunek zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe:
Uwagi
- ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
Przypisy
- 1 2 O. Thomas. The genera and subgenera of the Sciuropterus Group, with descriptions of three new species. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 1 (1), s. 6, 1908. (ang.).
- 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 198, 199. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 602. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- 1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 763–766. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hylopetes. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].
- 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 386. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 121.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 90.
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-21]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-25]. (ang.).
- ↑ Qiu i Li 2016 ↓, s. 105.
- ↑ Qiu i Li 2016 ↓, s. 106.
- ↑ Z.-d. Qiu: L.J. Flynn & W. Wu (redaktorzy): Late Cenozoic Yushe Basin, Shanxi Province, China: Geology and Fossil Mammals. Cz. 2: Small Mammal Fossils of Yushe Basin. Berlin: Springer, 2017, s. 65. ISBN 978-94-024-1049-5. (ang.).
Bibliografia
- Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).
- 邱铸鼎 & 李强 / Z.-d. Qiu & Q. Li. 内蒙古中部新近纪啮齿类动物 / Neogene rodents from central Nei Mongol, China. „中国古生物志 总号 / Palaeontologia Sinica”. New series C. 30 (198), s. 1–684, 2016. (chiń. • ang.).