Dukiełka

Dukiełka
Ilustracja
Dukiełka widziana z mostu w Dukli
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Lokalizacja

Beskid Niski

Potok
Długość 7,2 km
Spadek

37,17‰

Źródło
Miejsce Chyrowa
Wysokość

ok. 590 m n.p.m.

Współrzędne

49°31′58,5″N 21°39′20,6″E/49,532917 21,655722

Ujście
Recypient Jasiołka
Miejsce

Dukla

Wysokość

ok. 323 m n.p.m.

Współrzędne

49°33′26,5″N 21°41′17,4″E/49,557361 21,688167

Położenie na mapie gminy Dukla
Mapa konturowa gminy Dukla, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „źródło”, powyżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „ujście”

Dukiełka[1][2] (także Dukielka[3]) – potok płynący w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla[1][2]. Według regionalizacji fizycznogeograficznej Jerzego Kondrackiego przepływa przez mezoregion Beskid Niski[4].

Opis

Dukiełka bierze swój bieg w południowej części wsi Teodorówka, u podnóża góry Chyrowa na wysokości ok. 590 m n.p.m.[5] W górnym biegu potok płynie w kierunku północnym, opływając od zachodu wzniesienie Krzemionki[5]. W środkowej części Teodorówki przyjmuje lewobrzeżny dopływ Krzemionkę, po czym zmienia kierunek na wschodni[5][6][7]. Na tym odcinku stanowi kolejno granicę między wsiami Teodorówka i Nadole, a następnie między Nadolem a miastem Duklą. Na obszarze Dukli potok przepływa pod drogą krajową nr 19, po czym w pobliżu parku miejskiego uchodzi do Jasiołki jako jej lewobrzeżny dopływ na wysokości około 323 m n.p.m.[5][1][8] Łączna długość cieku wynosi 7,2 km, a w najszerszym miejscu potok ma 6,5 m[5].

Prócz Krzemionki czasami wykazuje się również, że dopływem Dukiełki jest Kalitówka[9].

Historia

Ujście Dukiełki w średniowieczu było miejscem pierwszych zabudowań miasta Dukla, postępujących od doliny Jasiołki w górę potoku[3]. Nad ciekiem, przy jego ujściu, położony był browar, wzniesiony prawdopodobnie przed 1875, zniszczony w 1895 w wyniku pożaru. Do produkcji piwa wykorzystywano wodę z potoku[10].

W 2014 roku obszar zlewni potoku został dotknięty powodzią[11].

Dukiełka stanowi granicę między parafią św. Marii Magdaleny (część prawobrzeżna) a św. Jana z Dukli (część lewobrzeżna), dzieląc Duklę na dwie części[12].

Nazewnictwo

Nazwa potoku wywodzi się od nazwy miasta Dukli[8]. W dokumentach z 1336 roku występuje on jako rzeka o nazwie Ducla (łac. flumini dicti Ducla)[8]. W późniejszych źródłach spotykane są różne warianty zapisu nazwy, m.in. Dukielka (1402), Dukyelke (1503) oraz Dukelka (1861)[8]. Alternatywnym historycznym wariantem nazwy jest Potok Teodorówka[13][14]. W opracowaniu „Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych” autorstwa Witolda Taszyckiego z 1965 roku potok figuruje pod oficjalną nazwą Dukiełka i jest oznaczony jako rzeka[2][8].

Ochrona przyrody

Zlewnia Dukiełki należy do jednolitej części wód o nazwie „Jasiołka od Panny do Chlebianki” (kod RW2000142184599)[15]. Dolina potoku pełni funkcję korytarza ekologicznego, wykorzystywanego m.in. przez nietoperze nocka dużego i podkowca małego[16][17][18].

Dukiełka, wraz z Krzemionką, oraz z nienazwanym dopływem Krzemionki, są wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub części stanowiących własność publiczną jako istotny dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej[7]. W Dukli potok przegradza jaz ruchomy[15]. Obszar 3,8 km od ujścia Dukiełki został uznany przez Wody Polskie jako ONNP (Obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi)[11].

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 59, ISBN 83-239-9607-5.
  2. 1 2 3 Witold Taszycki: Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. Nr 60; Powiat krośnieński, województwo rzeszowskie. Warszawa: Urząd Rady Ministrów Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych, 1965. [dostęp 2025-12-10].
  3. 1 2 Joanna Figurska-Dudek. Dukla w średniowieczu. Prolegomena do badań. „Wiadomości Konserwatorskie”. 42, s. 91–100, 2015. Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków. ISSN 0860-2395. (pol.).
  4. ↑ Jerzy Kondracki, Andrzej Richling. Regiony fizycznogeograficzne, skala 1:1 500 000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 1994.
  5. 1 2 3 4 5 Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2025-10-30].
  6. ↑ Krzemionka. Elektroniczny słownik hydronimów Polski. [dostęp 2025-11-01]. (pol.).
  7. 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r. Nr 16, poz. 149 (ISAP)).
  8. 1 2 3 4 5 Dukiełka. Elektroniczny słownik hydronimów Polski. [dostęp 2025-11-01]. (pol.).
  9. ↑ Andrzej Dziedzic: Uchwała nr XLVII/314/14 Rady Miejskiej w Dukli. Biuletyn Informacji Publicznej, 2014-03-25. [dostęp 2025-10-30]. (pol.).
  10. ↑ W Dukli był browar. I będzie po 100 latach nowy. Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia „Pro Carpathia”, 2014. [dostęp 2018-05-06]. (pol.).
  11. 1 2 Raport z przeglądu i aktualizacji wstępnej oceny ryzyka powodziowego. [w:] 2018-12-04 [on-line]. Wody Polskie. [dostęp 2025-11-05]. (pol.).
  12. ↑ Historia. [dostęp 2025-10-29]. (pol.).
  13. ↑ Europe in the XIX. century (with the Third Military Survey). maps.arcanum.com. [dostęp 2025-12-23].
  14. ↑ Dukla grom Dukla pow. Krosno woj. Rzeszów. szukajwarchiwach.gov.pl. [dostęp 2025-12-23]. (pol.).
  15. 1 2 Wykaz będących własnością Skarbu Państwa budowli regulacyjnych i urządzeń wodnych o istotnym znaczeniu dla zarządzania wodami. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie. [dostęp 2018-05-07]. (pol.).
  16. ↑ Trzciana PLH180018 – dokumentacja planu zadań ochronnych (PZO). Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-05-07]. (pol.).
  17. ↑ Trzciana PLH180018. gov.pl. [dostęp 2025-11-05]. (pol.).
  18. ↑ Obszar Natura 2000: Trzciana, [w:] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [online], Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska [dostęp 2025-11-05].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.