Durchgangslager
Durchgangslager (Dulag) – w czasie II wojny światowej niemiecki nazistowski obóz przejściowy[1] dla jeńców wojennych lub wysiedleńców.
Pierwsze obozy typu Dulag zostały założone w sierpniu i wrześniu 1939, przed oraz w trakcie niemieckiej napaści na Polskę, na terytorium III Rzeszy, Federalnego Państwa Austriackiego i Polski[2]. Przetrzymywano w nich polskich jeńców i cywilów[2][3][4]. Później dulagi lokowano w okupowanej Polsce, Estonii, Litwie, Łotwie, Białorusi, Ukrainie, Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej, Włoszech, Jugosławii, Grecji, Rumunii, Czechosłowacji, Francji, Belgii oraz w III Rzeszy, i przetrzymywano w nich ludzi różnych narodowości[5]. Niektóre obozy posiadały podobozy jak np. Dulagi 100, 110, 123, 135, 154, 182, 185, 200, 201 i 377[6].
Lokalizacja dulagów powstałych w 1939 na terytorium obecnej Polski
Wykaz obozów powstałych w 1939 na terytorium obecnej Polski:
- Dulag A w Iłowej[7]
- Dulag B w Iłowej[7]
- Dulag C w Koninie Żagańskim[8]
- Dulag D w Gębicach[7]
- Dulag E w Bornem Sulinowie[7]
- Dulag K w Olsztynku[9]
- Dulag L w Stargardzie[3][10]
- Dulag VIII A w Zgorzelcu[4][11]
- Dulag VIII B w Łambinowicach[11]
- Dulag Blonie w Błoniu[12]
- Dulag Bochnia w Bochni[13]
- Dulag Kielce w Kielcach[14]
- Dulag Krakau w Krakowie[14]
- Dulag Öhringen w Sośnicy[15]
- Dulag Reichshof w Rzeszowie[15]
- Dulag Schildberg w Ostrzeszowie[15][16]
- Dulag Soldau w Działdowie[17]
- Dulag Tarnow w Tarnowie[17]
- Dulag Wadowice w Wadowicach[18]
Wykaz obozów istniejących w późniejszym okresie na terytorium okupowanej Polski:
- Dulag 101[19]
- Dulag 102[19]
- Dulag 110 w Chełmie[20]
- Dulag 111[20]
- Dulag 112 w Oranach i Mołodecznie[21]
- Dulag 121 w Pruszkowie[22]
- Dulag 130[23]
- Dulag 131 w Słonimie, Baranowiczach i Modlinie[24]
- Dulag 134[25]
- Dulag 142 w Skierniewicach[26]
- Dulag 150[27]
- Dulag 155 w Wilnie i Lidzie[28]
- Dulag 162[29]
- Dulag 171 w Torczynie i Kowlu[30]
- Dulag 180 w Łucku[31]
- Dulag 184 w Pińsku[32]
- Dulag 185 w Białymstoku i Stołpcach[32]
- Dulag 201 w Lubieni, Przemyślanach, Przemyślu, Haliczu, Drohobyczu, Turce i Krakowie[33]
- Dulag 203 w Bielsku Podlaskim[34]
- Dulag 205 w Lubieni i Przemyślanach[35]
- Dulag 231 w Wołkowysku i Dokszycach[36]
- Dulag 240 w Łodzi i Jabłonnej[37]
- Dulag 314 w Brześciu i pod Warszawą[38]
Lokalizacja dulagów, w których przetrzymywano Polaków w 1939 r., w Niemczech
Lokalizacja dulagów, w których przetrzymywano Polaków, w Austrii
Obozy typu Dulag w których przetrzymywano polskich jeńców w III Rzeszy i anektowanym Federalnym Państwie Austriackim:
- Dulag F/VI F w Deutz[39]
- Dulag G w Limburg an der Lahn[39]
- Dulag H w Ludwigsburgu[9]
- Dulag J w Kaisersteinbruch[9]
- Dulag XVII/Döllersheim w Döllersheim[11]
- Dulag Gneixendorf w Gneixendorf[39]
- Offizier-Dulag XII w Moguncji[40]
- Dulag Luft West w Oberursel, Frankfurcie nad Menem i Wetzlarze (w obozie przetrzymywano polskich lotników, większość jeńców stanowili Brytyjczycy i Amerykanie)[41]
Inne obozy typu Dulag w Niemczech:
- Dulag 124 w Hoyerswerdzie[42]
- Dulag Luft Insterburg w Wystruci[43]
- Dulag Lollar w Lollar[44]
- Dulag Sassnitz w Sassnitz[15]
Obozy typu Dulag w okupowanych krajach bałtyckich:
- Dulag 100 w Kownie[45]
- Dulag 101 w Narwie[19]
- Dulag 102 w Szawlach i Rakvere[19]
- Dulag 110 w Tapie i Wałku, podobóz w Tallinnie[20]
- Dulag 150 w Dyneburgu[27]
- Dulag 154 w Jełgawie, Rydze, Felinie i Tapie, podobozy w Parnawie i Dorpacie[46]
- Dulag 200 w Narwie[47]
- Dulag 375 w Felinie[48]
- Dulag 376 w Kownie[48]
- Dulag 377 w Kohtla-Järve i Kiviõli, podobozy w miejscowościach Kohtla, Küttejou, Ahtme, Käva, Kukruse[49]
Obozy typu Dulag w Czechosłowacji:
- Dulag Luft Ost w Karlowych Warach, Borze i Velkich Dvorcach[43]
- Dulag 201 w Koszycach[33]
Obozy typu Dulag w Grecji:
- Dulag 135 w Nikiei, podobóz w Atenach[50]
- Dulag 183 w Salonikach[51]
- Dulag 185[32]
- Dulag 410 w Salonikach[52]
- Dulag Korinth w Koryncie[53]
Obozy typu Dulag w Jugosławii:
- Dulag 135 w Zagrzebiu[50]
- Dulag 161 w Zagrzebiu[29]
- Dulag 172 w Smederewie[31]
- Dulag 183 w Šabacu[51]
- Dulag 185 w Zagrzebiu[32]
- Dulag 202 w Niszu[54]
- Dulag 402 w Zagrzebiu i Bitoli[55]
- Dulag 404 w Slavonskim Brodzie i Zagrzebiu[55]
- Dulag 413 w Niszu[52]
- Dulag 420 w Zemunie[52]
Obozy typu Dulag we Włoszech:
- Dulag 132 w Arezzo i Mirandoli[56]
- Dulag 226 w Pissignano i Campello sul Clitunno[57]
- Dulag 339 w Mantui[58]
Obozy typu Dulag we Francji:
- Dulag Châlons-sur-Marne/OB West w Châlons-en-Champagne[59]
- Dulag Neubreisach w Neuf-Brisach[44]
- Dulag West w Morancez[18]
Obozy typu Dulag w Belgii:
Obozy typu Dulag na Węgrzech:
Obozy typu Dulag w Rumunii:
- Dulag 120 w Jassach[21]
- Dulag 123 w Sorokach[60]
- Dulag 137[61]
- Dulag 191[62]
- Dulag 202 w Budești[54]
Obozy typu Dulag na Białorusi:
- Dulag 125 w Połocku[42]
- Dulag 126 w Mińsku, Borysowie i Orszy[63]
- Dulag 127 w Mińsku, Orszy i Mohylewie[64]
- Dulag 130[23]
- Dulag 131 w Bobrujsku[24]
- Dulag 142 w Bobrujsku i Marinej Horce[26]
- Dulag 184 w Borysowie[32]
- Dulag 185 w Mohylewie[32]
- Dulag 203 w Kochanowie, Żurawiczach, Krzyczewie i Mohylewie[34]
- Dulag 220 w Homlu[65]
- Dulag 230 w Orszy i Witebsku[57]
- Dulag 240 w Borysowie[37]
- Dulag 314 w Bobrujsku i Kalinkowiczach[38]
Obozy typu Dulag na Ukrainie:
- Dulag 102[19]
- Dulag 111 w Krzemieńczuku, Łozowej, Synelnykowem, Pawłohradzie i Gorłówce[20]
- Dulag 112 w Romnach[21]
- Dulag 120 w Chersoniu, Zaporożu i Mirhorodzie[66]
- Dulag 123[60]
- Dulag 124 w Pawłohradzie, Hadziaczu, Połtawie i Sławucie[67]
- Dulag 132 w Łubniach, Chersoniu, Łozowej, Chorolu i Szpole[56]
- Dulag 135[50]
- Dulag 137 w Mikołajowie, Zaporożu i Romnach[61]
- Dulag 142 w Czernihowie[26]
- Dulag 151 w Połtawie i Doniecku[27]
- Dulag 152 w Mariupolu, Ałczewsku i Zaporożu[68]
- Dulag 155[28]
- Dulag 160 w Chorolu[28]
- Dulag 162 w Winnicy, Doniecku i Mikołajowie[29]
- Dulag 170[69]
- Dulag 171[30]
- Dulag 172 w Żytomierzu, Nowogrodzie Wołyńskim, Białej Cerkwi, Berestynie, Łozowej, Mariupolu i Chersoniu[70]
- Dulag 180[71]
- Dulag 181[72]
- Dulag 182 w Zaporożu, Jasynuwacie i Doniecku, podobóz w Orichiwie[73]
- Dulag 190[74]
- Dulag 191 w Dniepropetrowsku i Żaszkowie[62]
- Dulag 192[47]
- Dulag 200 w Pryłukach[47]
- Dulag 201[33]
- Dulag 202[54]
- Dulag 205 w Berdyczowie, Darnicy, Połtawie, Berestynie i Dergaczach[35]
- Dulag 231 w Wołczańsku i Połtawie, Krzemieńczuku, Charkowie, Kropywnyckim i Perwomajsku[36]
- Dulag 241[38]
- Dulag 314 w Worożbie i Konotopie[38]
- Dulag Achtyrka w Ochtyrce[12]
- Dulag Borispol w Boryspolu[13]
Obozy typu Dulag w Rosji:
- Dulag 100 w Porchowie, podobóz w Dnie[45]
- Dulag 101[19]
- Dulag 102 w Wołosowie, Machaczkale, Stawropolu i Kawkazskai[19]
- Dulag 110 w Starej Russie[20]
- Dulag 112 w Małojarosławcu i Juchnowie[21]
- Dulag 121 w Unieczy i Klińcach[22]
- Dulag 123 w Dżankoj[60]
- Dulag 124 w Gżacku, Remontnoje i Millerowie[67]
- Dulag 125[42]
- Dulag 126 w Małojarosławcu i Smoleńsku[63]
- Dulag 127[64]
- Dulag 130[23]
- Dulag 131[24]
- Dulag 132 w Krasnodarze i Kerczu[56]
- Dulag 134[25]
- Dulag 140[61]
- Dulag 142 w Briańsku[26]
- Dulag 150 w Starej Russie i Idricy[27]
- Dulag 151 w Szachtach i pod Kałaczem nad Donem[27]
- Dulag 152 w Gieorgijewsku[68]
- Dulag 154 w Gatczynie[46]
- Dulag 155[28]
- Dulag 160 w Mineralnych Wodach i Prochładnyj[28]
- Dulag 161[29]
- Dulag 162[29]
- Dulag 170[69]
- Dulag 172 w Taganrogu, Krymsku i Anapie[70]
- Dulag 180[71]
- Dulag 181 w Kerczu i Sewastopolu[72]
- Dulag 183[51]
- Dulag 184 w Rudni, Wołokołamsku, Dorogobużu, Smoleńsku i Wiaźmie[32]
- Dulag 185 w Orle i Karaczewie[32]
- Dulag 191 w Ostrogożsku[62]
- Dulag 192 w Rostowie nad Donem[47]
- Dulag 200 w Kingiseppie[47]
- Dulag 201[33]
- Dulag 202[54]
- Dulag 205[35]
- Dulag 230[57]
- Dulag 231 w Wiaźmie i Millerowie[36]
- Dulag 240 w Smoleńsku i Rżewie[37]
- Dulag 241 w Symferopolu, podobóz w Kurmanie[38]
- Dulag 314 w Kursku[38]
- Dulag 320 w Łudze[58]
- Dulag 375 w Sablinie[48]
- Dulag 376[48]
- Dulag Kurbatowo w Kurbatowie[44]
Przypisy
- ↑ Dulag, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-03-28].
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 123–127, 520–528.
- 1 2 Jolanta Aniszewska. W obowiązku pamięci... Stalag II D i formy upamiętnienia jeńców wojennych w Stargardzie Szczecińskim. „Łambinowicki rocznik muzealny”. 34, s. 9, 14–15, 2011. Opole.
- 1 2 Joanna Lusek, Albrecht Goetze. Stalag VIII A Görlitz. Historia – teraźniejszość – przyszłość. „Łambinowicki rocznik muzealny”. 34, s. 27–28, 2011. Opole.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 69–122, 128, 520–528.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 69, 72, 76, 86, 91, 99, 103, 105–106, 120.
- 1 2 3 4 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 124.
- ↑ Piotr Stanek, Justyna Terpińska-Greszczeszyn. W cieniu "wielkiej ucieczki". Kompleks obozow jenieckich Sagan (1939–1945). „Łambinowicki rocznik muzealny”. 34, s. 126, 2011. Opole.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 126.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 127.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 123.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 520.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 521.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 524.
- 1 2 3 4 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 526.
- ↑ Władysław Graf. Ostrzeszów: obozy jenieckie okresu 1939–1940. Część 1. „Zeszyty Ostrzeszowskie”. 15, s. 5, 1992. Ostrzeszowskie Centrum Kultury.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 527.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 528.
- 1 2 3 4 5 6 7 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 71.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 72.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 73.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 75.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 81.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 83.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 85.
- 1 2 3 4 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 88.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 89.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 92.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 94.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 95–96.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 97.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 102.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 106.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 108.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 109.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 114.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 115.
- 1 2 3 4 5 6 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 117.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 125.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 132.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 129.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 78.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 128.
- 1 2 3 4 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 525.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 69.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 91.
- 1 2 3 4 5 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 105.
- 1 2 3 4 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 119.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 120.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 86.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 100.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 122.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 523.
- 1 2 3 4 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 107.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 121.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 84.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 113.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 118.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 522.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 76.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 87.
- 1 2 3 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 104.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 79.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 80.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 112.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 73–74.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 77.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 90.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 95.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 96.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 97–98.
- 1 2 Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 98–99.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 99.
- ↑ Megargee, Overmans i Vogt 2022 ↓, s. 103–104.
Bibliografia
- Geoffrey P. Megargee, Rüdiger Overmans, Wolfgang Vogt: The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. T. IV. Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum, 2022. ISBN 978-0-253-06089-1. (ang.).