Dyshabituacja

Dyshabituacja – powrót reakcji na bodziec bezwarunkowy, wygaszonej wcześniej wskutek wielokrotnego powtórzenia tego bodźca[1][2][3]. Dyshabituacja może nastąpić np. wskutek pojawienia się innego rodzaju bodźca w serii bodźców, dla którego wygaszenie nastąpiło[4].

W 1912 roku amerykański zoolog Samuel Jackson Holmes (1868–1964) zwrócił uwagę na zjawisko dyshabituacji w trakcie badań jeżowców morskich, a w 1933 roku brytyjski psycholog George Humphrey (1889–1966) dowiódł, że dyshabituacja występuje również u niemowląt[5].

W nowszych opisach zjawisko ujmuje się szerzej jako zwiększenie osłabionej odpowiedzi na bodziec pierwotny po prezentacji innego bodźca; ten drugi bodziec nie musi być silniejszy od pierwotnego, lecz powinien być od niego odmienny (2009)[6]. W badaniach eksperymentalnych odróżnia się reakcję na sam bodziec odmienny od właściwej dyshabituacji, czyli wzrostu odpowiedzi po ponownej prezentacji bodźca wcześniej habituowanego (2014)[7].

W literaturze neurobiologicznej zjawisko analizowano m.in. w modelach zwierzęcych; w badaniach na ślimakach morskich z rodzaju Aplysia wykazano, że dyshabituacja może obejmować zarówno odwrócenie habituacji, jak i nałożenie się procesu sensytyzacji (2006)[8].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Dishabituation. A Dictionary of Psychology (3 ed.), Oxford University Press, 2008. [dostęp 2026-05-26]. (ang.).
  2. ↑ Human Physiology 1983 ↓, s. 93.
  3. ↑ Физиология человека 1996 ↓, s. 99.
  4. ↑ Irena Łukaszewska. Eksploracja i habituacja. „Kosmos”, 1996, 45 (2–3), s. 382. [dostęp 2026-05-26].
  5. ↑ Habituation: A history, „Neurobiology of Learning and Memory”, 92 (2), 2009, s. 127–134, DOI: 10.1016/j.nlm.2008.07.011, ISSN 1074-7427 [dostęp 2026-05-26] (ang.).
  6. ↑ Catharine H. Rankin i inni, Habituation revisited: an updated and revised description of the behavioral characteristics of habituation, „Neurobiology of Learning and Memory”, 92 (2), 2009, s. 135–138, DOI: 10.1016/j.nlm.2008.09.012, PMID: 18854219, PMCID: PMC2754195 [dostęp 2026-05-26] (ang.).
  7. ↑ Genevieve Z. Steiner, Robert J. Barry, The mechanism of dishabituation, „Frontiers in Integrative Neuroscience”, 8, 2014, s. 14, DOI: 10.3389/fnint.2014.00014 [dostęp 2026-05-26] (ang.).
  8. ↑ Robert D. Hawkins, Tracey E. Cohen, Eric R. Kandel, Dishabituation in Aplysia can involve either reversal of habituation or superimposed sensitization, „Learning & Memory”, 13 (3), 2006, s. 397–403, DOI: 10.1101/lm.49706, PMID: 16705138, PMCID: PMC1475823 [dostęp 2026-05-26] (ang.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.