Dziwuszka purpurowa

Dziwuszka purpurowa
	Haemorhous purpureus
	(J.F. Gmelin, 1789)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	łuszczakowate
Podrodzina	łuskacze
Plemię	Carduelini
Rodzaj	Haemorhous
Gatunek	dziwuszka purpurowa
Synonimy
	Fringilla purpurea J.F. Gmelin, 1789; Carpodacus purpureus (J.F. Gmelin, 1789);
	Fringilla purpurea J.F. Gmelin, 1789; Carpodacus purpureus (J.F. Gmelin, 1789);
Podgatunki
	H. p. purpureus (J.F. Gmelin, 1789); H. p. californicus (S.F. Baird, 1858);
	H. p. purpureus (J.F. Gmelin, 1789); H. p. californicus (S.F. Baird, 1858);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; w sezonie lęgowym występuje przez cały rok zimowiska

Dziwuszka purpurowa^[4], dziwonia purpurowa^[5] (Haemorhous purpureus) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Zamieszkuje Amerykę Północną. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Wyróżniono dwa podgatunki Haemorhous purpureus^[2]^[6]:

H. purpureus purpureus (J.F. Gmelin, 1789) – dziwuszka purpurowa^[4] – południowo-środkowa i południowo-wschodnia Kanada, północno-wschodnie USA.
H. purpureus californicus (S.F. Baird, 1858) – dziwuszka różowa^[4] – południowo-zachodnia Kanada, zachodnie USA.

Dziwuszka purpurowa

wydawane odgłosy

Morfologia

Długość ciała 13,5–14,5 cm; masa ciała 17,5–28,4 g^[2].

U samca głowa, gardło, pierś oraz grzbiet malinowoczerwone z ciemnymi policzkami i kreskami na grzbiecie; brzuch biały, w czerwono-brązowe kreski. Samica z wierzchu szarobrązowo kreskowana, z wyraźną białą brwią i plamą policzkową; spód ciała biały, w brązowe kreski. U obu płci wcięty ogon. Młode podobne bardziej do samicy, bardziej płowe.

Zasięg, środowisko

Lasy iglaste i mieszane północno-zachodniej, środkowej i północno-wschodniej Ameryki Północnej; także na zachodnim wybrzeżu po Kalifornię na południu. Zimę spędza na południe od środkowej i środkowo-wschodniej Ameryki Północnej, także na środkowym i południowym zachodzie Ameryki Północnej (na południu po skrajnie północno-zachodni Meksyk).

Status zagrożenia

IUCN uznaje dziwuszkę purpurową za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2025)^[3]. Według szacunków organizacji Partners in Flight, liczebność populacji wynosi około 6,5 miliona dorosłych osobników^[3]^[7]. Według szacunków North American Breeding Bird Survey, liczebność populacji w latach 1966–2019 spadła o około 32%^[7]; obecnie (2025) trend liczebności oceniany jest jako lekko wzrostowy^[3].

Przypisy

1 2 Haemorhous purpureus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 Clement, P.: Purple Finch (Carpodacus purpureus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-13)].
1 2 3 4 BirdLife International, Haemorhous purpureus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-04] (ang.).
1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Carduelini Vigors, 1825 (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-04].
↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 412, 1999.
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-04] (ang.).
1 2 Purple Finch Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-05-04]. (ang.).

Bibliografia

Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
Purple Finch. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] 1 2 Haemorhous purpureus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[hbwa-2] 1 2 3 Clement, P.: Purple Finch (Carpodacus purpureus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-13)].

[iucn-3] 1 2 3 4 BirdLife International, Haemorhous purpureus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-04] (ang.).

[mk-4] 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Carduelini Vigors, 1825 (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-04].

[mic-5] P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 412, 1999.

[ioc-6] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-04] (ang.).

[aablh-7] 1 2 Purple Finch Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-05-04]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]