Edmund Ironside

William Edmund Ironside

Edmund Ironside
marszałek polny
Data i miejsce urodzenia	6 maja 1880 Edynburg
Data i miejsce śmierci	22 września 1959 Londyn
Przebieg służby
Lata służby	1899–1940
Siły zbrojne	British Army
Stanowiska	d-ca 2 Dywizji Piechoty, d-ca Brytyjskich Sił Zbrojnych w Persji, gubernator Gibraltaru, szef Imperialnego Sztabu Generalnego
Główne wojny i bitwy	II wojna burska, I wojna światowa, wojna domowa w Rosji, II wojna światowa
Odznaczenia

William Edmund Ironside, 1. baron Ironside (ur. 6 maja 1880 w Edynburgu, zm. 22 września 1959 w Londynie) – brytyjski marszałek polny, dowódca Brytyjskich Sił Zbrojnych w Persji (1920–1921), szef Imperialnego Sztabu Generalnego (1939–1940).

Wstąpił do Royal Artillery w 1899 roku i służył w niej przez całą II wojnę burską^[1] . Następnie przez krótki okres szpiegował niemieckie siły kolonialne w Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej^[2]. Po powrocie do regularnej służby, służył w sztabie 6 Dywizji Piechoty przez pierwsze dwa lata I wojny światowej, a następnie w 1916 roku został mianowany na stanowisko w sztabie nowo utworzonej kanadyjskiej 4 Dywizji Piechoty^[1] . W 1918 roku objął dowództwo brygady na froncie zachodnim^[1] [3]. W 1919 roku awansował na dowódcę alianckich sił interwencyjnych w północnej Rosji^[4]. Następnie został przydzielony do sił alianckich okupujących Turcję, a później do sił brytyjskich stacjonujących w Persji w 1921 roku^[5]. Zaproponowano mu stanowisko dowódcy sił brytyjskich w Iraku, ale nie mógł go objąć z powodu obrażeń odniesionych w wypadku lotniczym^[1] .

Powrócił do armii jako komendant Staff College w Camberley, gdzie propagował idee swojego bliskiego przyjaciela, J. F. C. Fullera, zwolennika mechanizacji sił zbrojnych^[1] [6]. Później dowodził dywizją i okręgami wojskowymi w Wielkiej Brytanii oraz Indiach, ale jego bezceremonialne podejście i spory z przełożonymi ograniczyły perspektywy dalszej kariery. Po tym, jak w 1937 roku nie został wybrany na szefa Imperialnego Sztabu Generalnego, został mianowany gubernatorem Gibraltaru^[7], co tradycyjnie postrzegano jako ostatnią posadę przed przejściem na emeryturę^[1] [8]. Jednak wskutek dynamicznie zmieniającej się sytuacji w Europie został wezwany z „wygnania” w połowie 1939 roku i mianowany Generalnym Inspektorem Sił Zamorskich^[9].

Większość obserwatorów spodziewała się, że po wybuchu wojny obejmie dowództwo nad Brytyjskimi Siłami Ekspedycyjnymi we Francji. Jednak po politycznych przetasowaniach, to gen. John Vereker, 6. wicehrabia Gort, otrzymał to stanowisko, a Ironside został mianowany nowym szefem Imperialnego Sztabu Generalnego^[10]. Sam Ironside uważał, że jego osobowość nie predysponuje go do tego zadania, ale czuł się zobowiązany je przyjąć. Na początku 1940 roku gorąco opowiadał się za interwencją aliantów w Skandynawii^[11][12], ale plan ten został zawieszony tuż przed zakończeniem wojny zimowej pomiędzy Finlandią a ZSRR. Podczas niemieckiej inwazji na Norwegię i kampanii francuskiej odegrał niewielką rolę, m.i. przed swój osobisty konflikt z lordem Gortem. Pod koniec maja został zastąpiony na stanowisku szefa Imperialnego Sztabu Generalnego i otrzymał funkcję, do której jego zdaniem lepiej się nadawał: Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, odpowiedzialnego za obronę przed spodziewaną niemiecką inwazją i dowodzenie armią w przypadku lądowania Niemców na Wyspach Brytyjskich. Pełnił jednak tę funkcję przez niecałe dwa miesiące, po czym został odwołany^[13]. Następnie otrzymał honorowy awans na feldmarszałka i tytuł szlachecki barona Ironside^[14][15].

Przeszedł na emeryturę wojskową w 1940 roku; zajmował się spisywaniem wspomnień i nigdy więcej nie pełnił czynnej służby wojskowej ani nie piastował żadnego oficjalnego stanowiska^[1] .

Źródło:^[16]

• Krzyż Wielki Orderu Łaźni (1938, Wielka Brytania)
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Łaźni (1918, Wielka Brytania)
• Krzyż Kawalerski Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (1918, Wielka Brytania)
• Krzyż Komandorski Orderu Imperium Brytyjskiego (1952, Wielka Brytania)
• Order Wybitnej Służby (1915, Wielka Brytania)
• Kawaler Orderu Świętego Jana Jerozolimskiego (1939, Wielka Brytania)
• Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (1946, Francja)
• Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja)
• Krzyż Wojenny 1914–1918 (Francja)
• Order św. Włodzimierza (Imperium Rosyjskie)
• Złote Promienie ze Wstęgą Orderu Wschodzącego Słońca (1922, Japonia)

• Time Unguarded : The Ironside Diaries, 1937–1940, ed. Roderic Macleod & Denis Kelly, London 1962 wyd. Constable

• Ironside. W: Brian Bond: Churchill's Generals. Abacus, 1999. ISBN 0-349-11317-3. (ang.).
• Ironside, (William) Edmund, first Baron Ironside (1880–1959). W: John C. Cairns: Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press, 2004. DOI: 10.1093/ref:odnb/34113. (ang.).
• Stephen Dorril: Blackshirt: Sir Oswald Mosley and British Fascism. London: Viking, 2006. ISBN 978-0140258219. (ang.).
• Cyrus Ghani: Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power. London: I.B. Tauris, 2001. ISBN 978-1-86064-629-4. (ang.).
• Tony Heathcote: The British Field Marshals 1736–1997. Pen & Sword, 1999. ISBN 0-85052-696-5.
• Edmund Ironside: The Ironside diaries, 1937–1940. Constable, 1962. ISBN 0-8371-7369-8. (ang.).
• Richard Mead: Churchill's Lions: A Biographical Guide to the Key British Generals of World War II. Stroud: Spellmount, 2007. ISBN 978-1-86227-431-0. (ang.).
• Richard Petrow: The Bitter Years: The Invasion and Occupation of Denmark and Norway, April 1940–May 1945. New York: Morrow, 1974. (ang.).
• Anita J. Prażmowska: Britain, Poland and the Eastern Front, 1939. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-52938-7. OCLC 751140933.