Edward Fokczyński
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Odznaczenia | |
 | |
Edward Fokczyński (ur. 3 lipca 1896 w Pabianicach, zm. 26 lipca 1944 w Sachsenhausen[1]) – polski mechanik, współuczestnik rozwiązania niemieckiego szyfru Enigma i konstruktor urządzeń szyfrujących[2].
Życie i działalność
Wraz z Leonardem Danielewiczem, Ludomirem Danielewiczem oraz Antonim Palluthem był współzałożycielem warszawskiej spółki Wytwórnia Radiotechniczna AVA[3]. Początkowo siedzibą spółki był jego warsztat radiotechniczny w Warszawie przy ul. Nowy Świat 43.[4]
Brał udział w tworzeniu na zlecenie Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego sobowtórów niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”[5]. Przed agresją III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 roku, został ewakuowany wraz z zespołem polskich kryptologów do Francji, gdzie kontynuował swoją pracę w ośrodku dekryptażu, w willi Chateau de Vignolles w Gretz-Armainvilliers pod Paryżem (francuski kryptonim PC Bruno). Od lipca 1942 ekipa polskich kryptologów pracowała w Chateau des Fouzes (francuski kryptonim „Cadix”)[4].
Został aresztowany przez Niemców 13 marca 1943 roku, w okolicy Perpignan, podczas próby przekroczenia granicy francusko-hiszpańskiej[2] i osadzony wraz z Antonim Palluthem w obozie koncentracyjnym KL Sachsenhausen koło Oranienburga, gdzie obaj następnie zginęli[6].
W filmie pt. Sekret Enigmy w reż. Romana Wionczka, w postać Edwarda Fokczyńskiego wcielił się Wojciech Duryasz[7].
Odznaczenia
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie: nadanie 2001[8], wręczenie rodzinie 2010[2]
Przypisy
- ↑ Redakcja, Enigma, Fokczyński i Pabianice [online] [dostęp 2021-10-07] (pol.).
- 1 2 3 Fokczyński uhonorowany Krzyżem Komandorskim. wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2016-01-12]. (pol.).
- ↑ Tadeusz Heftman - konstruktor » Cichociemni elita dywersji [online], Cichociemni elita dywersji [dostęp 2023-02-16] (pol.).
- 1 2 "Enigma" » Cichociemni elita dywersji [online], Cichociemni elita dywersji [dostęp 2023-03-20] (pol.).
- ↑ Tadeusz Lisicki, AVA (maszynopis / rękopis), w zbiorach Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu, sygn. K 1074.
- ↑ Jej ojciec to bohater. Dowiedziała się o tym z książek. wspolczesna.pl. [dostęp 2016-01-12]. (pol.).
- ↑ Sekret Enigmy. filmpolski.pl. [dostęp 2016-01-12]. (pol.).
- ↑ M.P. z 2001 r. Nr 8, poz. 142 (ISAP) – pkt 20.
Bibliografia
- Władysław Kozaczuk: Enigma: how the German machine cipher was broken, and how it was read by the Allies in World War Two. Redakcja i tłumaczenie Christopher Kasparek. University Publications of America, 1984. ISBN 978-0-89093-547-7. (ang.).
- Zdzisław J. Kapera, The Polish Wartime Reports on the Solution of Enigma 1930-1942, The Enigma Press, Kraków – Mogilany 2021, ISBN:978-83-952021-7-9.
- Władysław Kozaczuk, Złamany szyfr, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Wydanie II, Warszawa 1985, ISBN 83-11-07263-9.