Elisabeta Lipă

wioślarstwo
Elisabeta Lipă
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

26 października 1964
Seret

Wzrost

183 cm

Dorobek medalowy
Reprezentacja  Rumunia
Igrzyska olimpijskie
złotoLos Angeles 1984wioślarstwo
(dwójka podwójna)
złotoBarcelona 1992wioślarstwo
(jedynka)
złotoAtlanta 1996wioślarstwo
(ósemka)
złotoSydney 2000wioślarstwo
(ósemka)
złotoAteny 2004wioślarstwo
(ósemka)
srebroSeul 1988wioślarstwo
(dwójka podwójna)
srebroBarcelona 1992wioślarstwo
(dwójka podwójna)
brązSeul 1988wioślarstwo
(czwórka podwójna)
Mistrzostwa świata
złotoBled 1989jedynka
srebroHazewinkel 1985dwójka podwójna
srebroNottingham 1986dwójka podwójna
srebroKopenhaga 1987dwójka podwójna
srebroBled 1989dwójka podwójna
srebroWiedeń 1991jedynka
srebroWiedeń 1991dwójka podwójna
srebroIndianapolis 1994dwójka bez sternika
srebroMediolan 2003ósemka
brązLucerna 1982czwórka podwójna
brązDuisburg 1983dwójka podwójna
brązIndianapolis 1994ósemka
Odznaczenia
Wielki Oficer Orderu Gwiazdy Rumunii (republ.)

Elisabeta Lipă z domu Oleniuc (ur. 26 października 1964 w Serecie[1]) – rumuńska wioślarka i urzędniczka państwowa, multimedalistka igrzysk olimpijskich i mistrzostw świata, od 2015 do 2017 minister ds. młodzieży i sportu.

Życiorys

Kariera sportowa

Zawodowo uprawiała wioślarstwo, startując w różnych konkurencjach. W 1981 zdobyła brązowy medal w czwórkach podwójnych na mistrzostwach świata juniorów w Sofii[2].

Wystąpiła na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles w 1984, gdzie wspólnie z Mărioarą Popescu wywalczyła złoty medal w dwójkach podwójnych. W wyścigu finałowym o 2,38 sekundy Rumunki wyprzedziły osadę Holandii, a o 3,07 sekundy osadę Kanady[3]. Na rozgrywanych cztery lata później igrzyskach olimpijskich w Seulu dwukrotnie stawała na podium. Najpierw razem z Veronicą Cogeanu zajęła drugie miejsce w dwójkach podwójnych, przegrywając z osadą NRD o 3,88 sekundy[4]. Następnie wspólnie z Anișoarą Bălan, Anișoarą Mineą i Veronicą Cogeanu zajęła trzecie miejsce w czwórkach podwójnych. Drużyna finiszowała 2,75 sekundy za osadą NRD i 0,34 sekundy za osadą ZSRR[5]. Dwa medale zdobyła także na igrzyska olimpijskie w Barcelonie w 1992. W jedynkach zwyciężyła, wyprzedzając Belgijkę Annelies Bredael o 1,10 sekundy i Kanadyjkę Silken Laumann o 3,31 sekundy[6]. Startując razem z Veronicą Cogeanu w dwójkach podwójnych, zajęła drugie miejsce. Rumunki straciły do Niemek 2,47 sekundy, a o 3,69 sekundy wyprzedziły Chinki[7]. Na rozgrywanych w 1996 igrzyskach olimpijskich w Atlancie osada Rumunii w składzie: Anca Tănase, Veronica Cochela, Liliana Gafencu, Doina Spîrcu, Ioana Olteanu, Elisabeta Lipă, Mărioara Popescu-Ciobanu, Doina Ignat i Elena Georgescu (sternik) zdobyła złoty medal w ósemkach. Rumunki wygrały wyścigi eliminacyjne, a w finale uplasowały się 4,32 sekundy przed Kanadyjkami i 4,71 sekundy przed Białorusinkami[8]. Na tych samych igrzyskach startowała też w jedynkach, jednak nie awansowała do finału A i ostatecznie zajęła dziewiąte miejsce[9]. Następnie wystartowała na igrzyskach olimpijskich w Sydney w 2000, razem z Georgetą Damian, Vioricą Susanu, Ioaną Olteanu, Veronicą Cochelą, Marią Magdaleną Dumitrache, Lilianą Gafencu, Doiną Ignat i Eleną Georgescu, zdobywając kolejne złoto w ósemkach. W finale jej drużyna pokonała o 2,95 sekundy Holenderki i o 5,14 sekundy Kanadyjki[10]. Wspólnie z Veronicą Cochelą zajęła natomiast piąte miejsce w dwójkach podwójnych[11]. Brała też udział w ósemkach na igrzyskach olimpijskich w Atenach w 2004. Rumunia w składzie: Rodica Florea, Viorica Susanu, Aurica Bărăscu, Ioana Papuc, Liliana Gafencu, Elisabeta Lipă, Georgeta Damian-Andrunache, Doina Ignat i Elena Georgescu zdobyła trzeci z rzędu złoty medal olimpijski. Tym razem w finale Rumunki o 1,86 sekundy wyprzedziły Amerykanki i o 2,15 sekundy Holenderki[12]. Łącznie Elisabeta Lipă wywalczyła osiem medali olimpijskich, w tym pięć złotych, co uczyniło ją najbardziej utytułowanym wioślarzem w historii igrzysk olimpijskich[1].

Na mistrzostwach świata w Lucernie (1982) zdobyła brąz w czwórkach podwójnych[13]. Następnie startowała głównie w dwójkach podwójnych, zdobywając srebrne medale na mistrzostwach świata w Hazewinkel (1985), Nottingham (1986), Kopenhadze (1987), Bledzie (1989) i Wiedniu (1991) oraz brąz na mistrzostwach świata w Duisburgu (1983)[14]. W międzyczasie zdobyła złoto w jedynkach na mistrzostwach świata w Bledzie (1989) oraz srebro w tej konkurencji na mistrzostwach świata w Wiedniu (1991), przegrywając wówczas z Kanadyjką Silken Laumann[15]. Ponadto w ósemkach zdobyła srebro na mistrzostwach świata w Mediolanie (2003) i brąz na mistrzostwach świata w Indianapolis (1994)[16] oraz srebro w dwójkach bez sternika na mistrzostwach świata w Indianapolis (1994)[17].

Wywalczyła łącznie ponad 20 tytułów mistrzowskich w kraju i w zawodach organizowanych na Bałkanach[18].

Wykształcenie, działalność zawodowa i publiczna

W 2000 ukończyła studia nauczycielskie z zakresu wychowania fizycznego na Universitatea din Bacău. Kształciła się również w stołecznej akademii policyjnej. W 2004 uzyskała magisterium z zakresu nauczania wychowania fizycznego i edukacji sportowej na Universitatea Spiru Haret, a w 2008 doktoryzowała się w tej dziedzinie na Universitatea Națională de Educație Fizică și Sport[18].

Od 2000 była zatrudniona w policji. W 2003 podjęła pracę w ministerstwie spraw wewnętrznych. Była doradcą ministra ds. sportu i zastępcą dyrektora departamentu. W latach 2009–2015 pełniła funkcję prezesa klubu sportowego CS Dinamo Bukareszt oraz rumuńskiej federacji wioślarskiej. Również w 2009 została wiceprezesem Rumuńskiego Komitetu Olimpijskiego[18]. W listopadzie 2015 w technicznym rządzie, na czele którego stanął Dacian Cioloș, objęła stanowisko ministra ds. młodzieży i sportu[19]. Urząd ten sprawowała do stycznia 2017.

W 2023 została powołana na dyrektora Krajowej Agencji Sportu[20]. W 2024 dołączyła do Partii Socjaldemokratycznej[21]. W tym samym roku z jej ramienia uzyskała mandat posłanki do Izby Deputowanych[22].

Osiągnięcia sportowe

Igrzyska olimpijskie
  • złoty medal: dwójka podwójna (1984), jedynka (1992), ósemka (1996, 2000, 2004)
  • srebrny medal: dwójka podwójna (1988, 1992)
  • brązowy medal: czwórka podwójna (1988)
  • 5. miejsce: dwójka podwójna (2000)
  • 9. miejsce: jedynka (1996)[1]
Mistrzostwa świata
  • złoty medal: jedynka (1989)
  • srebrny medal: dwójka podwójna (1985, 1986, 1987, 1989, 1991), jedynka (1991), dwójka bez sternika (1994), ósemka (2003)
  • brązowy medal: czwórka podwójna (1982), dwójka podwójna (1983), ósemka (1994)[2]

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 Elisabeta Oleniuc-Lipă, sports-reference.com [zarchiwizowane 2020-01-14] (ang.).
  2. 1 2 Elisabeta Lipa-Oleniuc, worldrowing.com [zarchiwizowane 2021-01-10] (ang.).
  3. ↑ 1984 Summer Olympics, Rowing, Double Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  4. ↑ 1988 Summer Olympics, Rowing, Double Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  5. ↑ 1988 Summer Olympics, Rowing, Quadruple Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  6. ↑ 1992 Summer Olympics, Rowing, Single Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  7. ↑ 1992 Summer Olympics, Rowing, Double Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  8. ↑ 1996 Summer Olympics, Rowing, Eights, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  9. ↑ 1996 Summer Olympics, Rowing, Single Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  10. ↑ 2000 Summer Olympics, Rowing, Eights, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  11. ↑ 2000 Summer Olympics, Rowing, Double Sculls, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  12. ↑ 2004 Summer Olympics, Rowing, Eights, Women [online], olympedia.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
  13. ↑ Rudern – Weltmeisterschaften: Doppelvierer – Damen [online], sport-komplett.de [dostęp 2025-07-17] (niem.).
  14. ↑ Rudern – Weltmeisterschaften: Doppelzweier – Damen [online], sport-komplett.de [dostęp 2025-07-17] (niem.).
  15. ↑ Rudern – Weltmeisterschaften: Einer – Damen [online], sport-komplett.de [dostęp 2025-07-17] (niem.).
  16. ↑ Rudern – Weltmeisterschaften: Achter – Damen [online], sport-komplett.de [dostęp 2025-07-17] (niem.).
  17. ↑ Rudern – Weltmeisterschaften: Zweier ohne Steuerfrau [online], sport-komplett.de [dostęp 2025-07-17] (niem.).
  18. 1 2 3 Elisabeta LIPĂ – Ministru al Tineretului și Sportului, mts.ro [zarchiwizowane 2016-03-19] (rum.).
  19. ↑ Premierul desemnat Dacian Cioloș a anunţat componenţa Cabinetului său. VEZI LISTA MINIŞTRILOR [online], realitatea.net, 15 listopada 2015 [dostęp 2016-05-25] (rum.).
  20. ↑ Răzvan Luțac, Elisabeta Lipă a fost numită în fruntea Agenției Naționale pentru Sport [online], gsp.ro, 20 czerwca 2023 [dostęp 2024-11-05] (rum.).
  21. ↑ Elisabeta Lipă explică de ce a intrat în PSD: „Ciolacu m-a ajutat de fiecare dată” [online], hotnews.ro, 24 sierpnia 2024 [dostęp 2024-11-05] (rum.).
  22. ↑ Sebastian Gheorghiu, Noii parlamentari ai județului – cine sunt și ce promisiuni aduc pentru legislatura 2024–2028 [online], monitorulbt.ro, 8 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-08] (rum.).
  23. ↑ Ordinul Naţional „Steaua României” [online], presidency.ro [dostęp 2024-12-05] (rum.).
  24. ↑ Romanian rowing legend Elisabeta Lipa to receive highest distinction in rowing [online], worldrowing.com, 7 grudnia 2011 [dostęp 2025-07-17] (ang.).

Linki zewnętrzne